તસ્યાનંદસ્ય નૌપમ્યં સ્વર્ગાદીનાં ભવેત્ક્વચિત્ ૪૦.
એ આનંદની સરખામણી તો સ્વર્ગાદિ ક્યાંય પણ થઈ શકે નહીં.
તત્ર લીનો મુહુર્તેન પુનશ્ચાભૂદ્યથા પુરા ૪૦.
એ ત્યાં થોડા સમય માટે લીન રહ્યો, પછી ફરી પહેલાં જેવો થયો.
નાયં મમ મહાનન્દો વારાણસ્યાં ન નમિષે ૪૦.
આવો મહાન આનંદ તો મને વારાણસી કે નમિષમાં પણ મળતો નથી.
શ્રીપર્વતે ન ચાન્યત્ર યાદૃશોદ્યપ્રવર્ત્તતે ૪૦.
શ્રીપર્વત પર કે બીજે ક્યાંય પણ આવો આનંદ ઉદ્ભવે નહીં.
ભૂતેષુ પરમા પ્રીતિસ્ત્રિજગદ્દ્યોતતે સ્ફુટમ્ ૪૦.
ભૂતમાત્રમાં પરમ પ્રીતિ પ્રસરી ગઈ, જે ત્રણેય લોકને પ્રકાશિત કરતી હતી.
અહો સ્થાનપ્રભાવોઽયં સ્ફુટં ચાપ્યત્ર પ્રોચ્યતે ૪૦.
આ સ્થળની મહિમા સ્પષ્ટ દેખાય છે અને અહીં એનું વર્ણન પણ થાય છે.
તત્ર સ્થિતસ્ય ધર્માર્થસ્તદ્વદ્ભૂયાત્સહસ્રધા ૪૦.
જે અહીં રહે છે, એની ધર્મ અને અર્થ હજારગણાં વધે છે.
વિશિષ્ટં કાશિમુખ્યેભ્યસ્તીર્થેભ્યઃ સ્થાનકં ત્વિદમ્ ૪૦.
આ સ્થાન કાશી સહિતના મુખ્ય તીર્થો કરતાં શ્રેષ્ઠ છે.
ઇદં ચેદં તીર્થમિતિ સદા યસ્તૃષિતશ્ચરેત્ ૪૦.
અને જે કોઈ હંમેશા તીર્થની તલાશમાં કહે છે, 'આજ એ તીર્થ છે,'
ઇતિ સંચિંત્ય બિલ્વસ્ય વૃક્ષસ્યાધો વ્યવસ્થિતઃ ૪૦.
આવું વિચારીને એ બિલ્વ વૃક્ષની નીચે બેઠો.
ગૃહીત્વા નિયમં તોયબિંદું વર્ષશતેઽગ્નિવત્ ૪૦.
નિયમ પાળીને એણે પાણીનો એક ટીપો લીધો, જાણે સો વર્ષ સુધી અગ્નિ સમાન હોય.
કશ્ચિત્તોયભૃતં કુમ્ભં ગૃહીત્વા નર આવ્રજત્ ૪૦.
એ પછી કોઈ માણસ પાણીથી ભરેલો કુંભ લઈને ત્યાં આવ્યો.
અદ્ય તે નિયમઃ પૂર્ણસ્તોયમેતન્મહામતે ૪૦.
આજે તમારો ઉપવાસ પૂર્ણ થયો છે, અને આ પાણી પણ ભરેલું છે, હે વિદ્વાન.
કો ભવાન્વર્ણતો બ્રૂહિ કિમાચારશ્ચ તત્ત્વતઃ ૪૦.
તમે કોણ છો? તમારો જાતિ અને વ્યવહાર સાચો કહો.
ન જાને પિતરૌ સ્વીયૌ નષ્ટૌ વા સર્વથા ન હિ ૪૦.
મને મારા માતા-પિતા કોણ છે એ ખબર નથી; તેઓ મારા માટે સંપૂર્ણ ગુમ છે.
આચારૈશ્ચાપિ ધર્મૈશ્ચ ન કાર્યં મમ કિંચન ૪૦.
મારે કોઈ રીત-રિવાજ કે ધર્મકર્મ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.
યદ્યેવં નોદકં તુભ્યં ગ્રહીષ્યામ્યસ્મિ કર્હિચિત્ ૪૦.
જો આવું જ હોય, તો હું ક્યારેય તમારાથી પાણી સ્વીકારતો નહીં.
ન જ્ઞાયતે કુલં યસ્ય બીજશુદ્ધિં વિના તતઃ ૪૦.
જેનું વંશજાત જાણીતું નથી અને જે શુદ્ધ વંશનો નથી, તેને માન્યતા મળતી નથી.
યશ્ચ રુદ્રં ન જાનાતિ રુદ્રભક્તશ્ચ યો નહિ ૪૦.
અને જે રુદ્રને ઓળખતો નથી, કે જે રુદ્રભક્ત નથી,
અજ્ઞાત્વા યઃ શિવં ભુંક્તે કથ્યતે સોઽત્ર બ્રહ્મહા ૪૦.
જે શિવને જાણ્યા વિના ભોજન કરે છે, તેને અહીં બ્રાહ્મણહંતાનું નામ મળે છે.
ગંગોદકુમ્ભઃ સ્યાદ્યદ્વત્તન્મધ્યે મદ્યબિંદુના ૪૦.
ગંગાજળથી ભરેલું ઘડું પણ જો તેમાં દારૂની એક બુંદ પડે તો અશુદ્ધ ગણાય છે.
હીનવર્ણશ્ચ યઃ સ્યાદ્ધિ શિવભક્તોઽપિ નૈવ સઃ ૪૦.
અને જે નીચી જાતનો હોય, એ શિવભક્ત હોય તો પણ સ્વીકાર્ય નથી.
એતેન તવ વાક્યેન હાસ્યં સંજાયતે મમ ૪૦.
તમારા આ વચનથી મને હાસ્ય આવે છે.
સદા સર્વેષુ ભૂતેષુ શિવો વસતિ નિત્યશઃ ૪૦.
શિવ તો સર્વે જીવોમાં હંમેશા અને સદાય વસે છે.
આત્મનશ્ચ પરસ્યાપિ યઃ કરોત્યંતરો હરમ્ ૪૦.
જે પોતાને અને બીજાને અલગ જુએ છે, એ જ ચોર છે.
અથવા કા હિ પાનીયે ભવેદશુચિતા વદ ૪૦.
કે પછી, કહો તો સાચું, પાણીમાં કઈ અશુદ્ધિ હોઈ શકે?
પૂર્ણશ્ચ પયસા કસ્મિન્નેષામશુચિતા કુતઃ॥ ૪૦.
જ્યારે તે દૂધથી ભરેલું હોય, ત્યારે તેમાં કઈ રીતે અશુદ્ધિ રહી શકે?
અથ ચેન્મમ સંસર્ગાદશુચિત્વં ચ મીયતે ૪૦.
પણ જો મારા સંપર્કથી અશુદ્ધિ ગણાય છે,
કુતઃ પૃથિવ્યાં ચરસિ ખે ત્વં નૈવ ચરસ્યુત ૪૦.
તો પછી તમે પૃથ્વી પર કેમ ચાલો છો? કે તમે ચાલતા જ નથી?
સર્વભૂતેષુ ચેદેવં શિવ એવેતિ ચોચ્યતે ૪૦.
જો સાચે જ શિવ સર્વે જીવોમાં છે એવું કહેવાય છે,