પુલસ્ત્યપુલહાભ્યાં ચ જજ્ઞિરે યક્ષરાક્ષસાઃ
પુલસ્ત્ય અને પુલહા પાસેથી યક્ષ અને રાક્ષસો જન્મ્યા.
ભૃગોરગ્નિઃ સમુદભૂચ્ચ્યવનાદ્યાસ્તથર્ષયઃ યત્પુત્રપૌત્રૈર્ભુવનમિદમાપૂર્યતેઽખિલમ્
ભૃગુમાંથી અગ્નિ, અને ચ્યવન તથા અન્ય ઋષિઓ ઉત્પન્ન થયા, જેમના પુત્રો અને પૌત્રો આ સમગ્ર જગતને ભરતા જાય છે.
એવં બ્રહ્માઽઽત્મજૈઃ સ્વીયૈરિદમાપૂરયજ્જગત્
એ રીતે બ્રહ્માએ પોતાના સંતાનો દ્વારા જગતને ભર્યું.
અચ્યુતોઽપિ ભૃગોઃ પુત્રીમુદ્વાહ્ય કમલાલયામ્ 1.3.2.8.
અચ્યૂતએ પણ ભૃગુની પુત્રી, કમલાલયાને લગ્નમાં લીધા.
સૃષ્ટિસ્થિતિભ્યાં દ્રુહિણાબ્જનાભૌ સ્વાધીનતાં નૂનમુપાગતાભ્યામ્
સૃષ્ટિ અને પાલન દ્વારા પદ્મજ અને પદ્મનાભે નિશ્ચિતપણે પોતાનું સ્વાધીનત્વ પ્રાપ્ત કર્યું છે.
વિરંચ્યપ્યુતયોરાસીદ્વિવાદો મોહસંભવઃ
વિરંચ અને ઉતય વચ્ચે પણ મોહથી જન્મેલો વિવાદ થયો.
રજોવિકારાભ્યધિકો બાહ્યે નીલ ઇવોત્થિતઃ
રજસની વધુતા બહાર દેખાઈ, જેમ કે નીલ રંગ ઊભો થાય છે.
પિતામહસ્ય લોકાનાં કિમેવમતિમોહિતઃ
લોકોના પિતામહ કેમ એટલા મોહિત છે?
ત્વત્ત એવોદિતૌ દૈત્યૌ નિહત્ય મધુકૈટભૌ
મધુક અને કૈટભ નામના બે દૈત્ય માત્ર તારી પાસેથી ઉત્પન્ન થયા, અને તું જ તેમને સંહાર્યો.
ત્વામેવ સૃજતો નિત્યં બહુધા મમ વેધસઃ
મારા માટે, સૃષ્ટિકર્તા હંમેશા તને અનેક રૂપોમાં ઉત્પન્ન કરે છે.
મમ શ્રમાંભસોદ્ભૂતે મહાંભોધૌ નિમજ્જતઃ
જ્યારે હું પોતાના થાકના પાણીમાંથી જન્મેલા મહાસાગરમાં ડૂબેલો હતો,
મદુપજ્ઞે મહાંભોધૌ સ્રવતે કોઽપિ પન્નગઃ
મારા દ્વારા સર્જાયેલા મહાસાગરમાં કોઈ સાપ વહેતો જાય છે.
કુતસ્તમોમયે બ્રૂહિ ત્વયિ સત્ત્વગુણોદયઃ
મને કહો, અંધકારથી ઘેરાયેલા તારા અંદર સત્વગુણ કેવી રીતે જન્મે છે?
જલાશયે પ્રસ્વપતા દૈત્યભીત્યા જનાર્દન
જનાર્દન, દૈત્યના ભયથી જળમાં સૂતો છે.
ચતુર્ભ્યો મમ વક્ત્રેભ્યો વેદાઃ સમુદયં ગતાઃ 1.3.2.9.
મારા ચાર મોઢામાંથી વેદો પ્રગટ થયા છે.
મયા હિ સૃજ્યતે વિશ્વમિદં સ્થાવરજંગમમ્
હું જ આ આખું જગત, સ્થાવર અને જંગમ, સર્જું છું.
તતઃ કથય વૈકુંઠ મન્નિયોજ્યેષુ કશ્ચન
એથી, વૈકુંઠ, મને જે કોઈને નિયુક્ત કરવો હોય તે વિશે કહો.
નંદિકેશ્વર ઉવાચ ઇત્થં સરોષસંરંભે વિધૌ પૌરુષભાષિણિ
નંદીકેશ્વરે કહ્યું: આ રીતે, ક્રોધ અને ઉન્માદથી ભરેલા સર્જનહાર જ્યારે ગર્વથી બોલ્યા,
નાભીસરોજસંજાતો મમ ત્વમવધારય
તમે મારા નાભિમાંથી ઉગેલા કમળથી જન્મ્યા છો, એ સમજજો.
યોગનિદ્રાં મયોન્મુચ્ય પુરા હ મધુકૈટભૌ
હું યોગનિદ્રા ત્યજીને, પહેલાં મધુ અને કૈટભને મારી નાખ્યા હતા.
સોમકપ્રમુખાન્દૈત્યાન્હંતુમાત્મેચ્છયા મમ
સોમકાદિ દૈત્યોને મારી નાખવા માટે, હું મારી ઈચ્છાથી જ કાર્ય કરું છું.
ન કિંચિદપિ પશ્યંતિ રજસારૂઢદૃષ્ટયઃ
જેઓની દૃષ્ટિ રજોગુણથી ભરેલી છે, તેઓ કશું જ જોઈ શકતા નથી.
અવિનાભાવિની શક્તિર્નનુ મે પદ્મવાસિની
મારી અવિનાભાવી શક્તિ કમળમાં વસે છે, એ સાચું નથી શું?
ભૂતાન્યમૂનિ કાલોઽયમાત્મનોપ્યહમેવ હિ
આ બધાં જીવ, આ સમય અને મારું પોતાનું સ્વરૂપ—હું જ એ બધું છું.
પ્ર આદિત્યા વસવો રુદ્રા દિક્પાલા મનવોઽપ્યહમ્ 1.3.2.9.
આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર, દિશાઓના રક્ષક અને મનુઓ—હું જ એ બધું છું.
મમૈવ વિનિયોગેન સૃષ્ટિશક્તિઃ સ્વયં સ્થિતા
મારા આજ્ઞાથી સર્જનશક્તિ સ્થિર રહી છે.
યયાવનલ્પસમયઃસવર્તસદૃશસ્તયો.
એના દ્વારા, થોડો પણ સમય યુગ જેટલો દીર્ઘ બની જાય છે.
ઉદયાસ્તમયૌ સ્યાતાં ન તદા ચંદ્રસૂર્યયોઃ
સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત થાય છે, પણ એ સમયે ચંદ્ર અને સૂર્ય માટે એવું થતું નથી.
નાવવુર્મરુતો વા ન જજ્વલુર્જાતવેદસઃ
ન તો મારુતો વહેતા હતા, ન તો અગ્નિઓ પ્રજ્વલિત થતા હતા.
સમુદ્રાશ્ચુક્ષુભુસ્સર્વે પર્વતાશ્ચ ચકંપિરે
બધા સમુદ્રો ઉછળી પડ્યા અને પર્વતો કંપી ઉઠ્યા.