તતો મહીતલં સર્વં પાતાલં પ્રવિવેશ સા ૩૮.
પછી એ ધારા આખી પૃથ્વી અને પાતાળમાં પ્રવેશી ગઈ.
દેવીનાં કોટિકોટીભિઃ સંવૃતા પિંગલેન ચ ૩૮.
અનગણિત દેવીઓ અને પિંગલા એ ધારાને ઘેરી રાખે છે.
નિહંતિ દુષ્ટસંઘાતાન્મહાબલપરાક્રમા ૩૮.
મહાન બળ અને પરાક્રમવાળી એ દુષ્ટ ટોળાંને નાશ કરે છે.
પૃથિવીં સમભિક્રમ્ય સંસ્થિતો મેઘમંડલે ૩૮.
પૃથ્વી પર ફર્યા પછી, એ મેઘમંડળમાં સ્થિત થાય છે.
ધૂમજાશ્વોષ્મજા મેઘાઃ સામુદ્રૈયન પૂરિતાઃ ૩૮.
ધૂમ અને ઉષ્ણતાથી ઉત્પન્ન થયેલા મેઘો, દરિયાના પાણીથી ભરેલા છે.
દ્વિતીયશ્ચાવહો નામ નિબદ્ધઃ સૂર્યમંડલે ૩૮.
બીજું, 'આવહ' નામનું, સૂર્યમંડળમાં સ્થિર છે.
તૃતીયશ્ચોદ્વહો નામ ચંદ્રસ્કંધે પ્રતિષ્ઠિતઃ ૩૮.
ત્રીજું, 'ઉદ્વહ' નામનું, ચંદ્રના ખભા પર સ્થિત છે.
ચતુર્થઃ સંવહો નામ સ્થિતો નક્ષત્રમણ્ડલે ૩૮.
ચોથું, 'સંવહ' નામનું, નક્ષત્રમંડળમાં સ્થિત છે.
ગ્રહેષુ પંચમઃ સોઽપિ વિવહો નામ મારુતઃ ૩૮.
ગ્રહોમાં પાંચમો વાયુ 'વિવાહ' કહેવાય છે.
ષષ્ઠઃ પરિવહો નામ સ્થિતઃ સપ્તર્ષિમંડલે ૩૮.
છઠ્ઠો વાયુ 'પરિવાહ' છે, જે સપ્તર્ષિ મંડળમાં સ્થિત છે.
સપ્તમશ્ચ ધ્રુવે બદ્ધો વાયુર્નામ્ના પરાવહઃ ૩૮.
સાતમો વાયુ 'પરાવાહ' છે, જે ધ્રુવ તારા સાથે બંધાયેલો છે.
યં સમાસાદ્ય વેગેન દિશામંતં પ્રપેદિરે ૩૮.
જેને મળીને, તેઓ ઝડપથી દિશાઓના અંત સુધી પહોંચી જાય છે.
એવમેતે દિતેઃ પુત્રાઃ સપ્તસપ્ત વ્યવસ્થિતાઃ ૩૮.
આ રીતે, દિતિના આ પુત્રો સાત-સાતના જૂથમાં ગોઠવાયેલા છે.
ધ્રુવાદૂર્ધ્વમસૂર્યં ચાપ્યનક્ષત્રમતારકમ્ ૩૮.
ધ્રુવથી ઉપર, ત્યાં એ છે જે સૂર્યથી પણ પર છે, જ્યાં ન તો નક્ષત્ર છે કે ન ગ્રહો છે.
ઇત્યૂર્ધ્વં તે સમાખ્યાંતં પાતાલાન્યથ મે શ્રૃણુ॥ ૩૮.
આ રીતે ઉપરના પ્રદેશોનું વર્ણન થયું; હવે મારા પાસેથી પાતાળ લોક વિશે સાંભળ.
સહસ્રસપ્તત્યુચ્છ્રાયે પાતાલાનિ પરસ્પરમ્ ૩૯.
પાતાળ લોક એકબીજાના નીચે, દરેક સત્તર હજાર ઊંચાઈના છે.
તલાતલં ચ સુતલં પાતાલં ચાપિ સપ્તમમ્ ૩૯.
તલાતલ, સુતલ અને પાતાળ એમ સાતમા છે.
ભૂમયો યત્ર કૌરવ્ય વરપ્રાસાદશોભિતાઃ ૩૯.
કૌરવ્ય, ત્યાં ભૂમિઓ છે, જે સુંદર મહેલો વડે શોભાયમાન છે.
સ્વર્લોકાદપિ રમ્યાણિ દૃષ્ટાનિ બહુશો મયા ૩૯.
મારે ત્યાં ઘણી વાર એવા સ્થળો જોયા છે, જે સ્વર્ગલોકથી પણ વધુ મનોહર છે.
દૈત્યદાનવકન્યાભિર્મહારૂપાભિરન્વિતે ૩૯.
તે સ્થળો દૈત્ય અને દાનવ કન્યાઓની અતિ સુંદરતા વડે ભરપૂર છે.
યત્ર નોષ્ણં ન વા શીતં ન વર્ષં દુઃખમેવ ચ ૩૯.
ત્યાં ન તો ગરમી છે, ન ઠંડી, ન વરસાદ છે, કે કોઈ દુઃખ છે.
પાતાલે સપ્તમે ચાસ્તિ લિંગં શ્રીહાટકેશ્વરમ્ ૩૯.
સાતમા પાતાળમાં શ્રી હાટકેશ્વર નામનું લિંગ છે.
હાટકસ્ય તુ લિંગસ્ય પ્રાસાદો યોજનાયુતઃ ૩૯.
હાટકના લિંગનું મંદિર દસ હજાર યોજન જેટલું વિશાળ છે.
તચ્ચાર્યંતિ તલ્લિંગં નાનાનાગેન્દ્રસત્તમાઃ ૩૯.
ત્યાં અનેક શ્રેષ્ઠ નાગરાજો એ લિંગની પૂજા કરે છે.
પાપિનો યેષુ પાત્યંતે તાઞ્છૃણુષ્વ મહામતે ૩૯.
હે મહામતિ, હવે સાંભળ, કયા પાપીઓ એ સ્થળોએ નાખવામાં આવે છે.
રૌરવઃ શૂકરો રોધસ્તાલો વિશસનસ્તથા ૩૯.
રૌરવ, શૂકર, રોધ, તાલ અને વિશસન એમ તેમાં આવે છે.
રુધિરાંધો વૈતરણી કૃમિશઃ કૃમિભોજનઃ ૩૯.
વૈતરણી નદી લોહીથી અંધ છે, તેમાં કીડા ભરેલા છે અને ત્યાં માણસ કીડાઓનું ખોરાક બને છે.
તથા પૂયવહઃ પાપો વહ્નિજ્વાલોઽપ્યધઃશિરાઃ ૩૯.
પાપી માણસને પીડાદાયક પીપમાં લઈ જાય છે, અથવા અગ્નિની જ્વાળાઓમાં, અને તેને માથું નીચે પાડી દેવામાં આવે છે.
શ્વભોજનો વિસૂચિશ્ચાપ્યવીચિશ્ચ તથાઽપરઃ ૩૯.
ત્યાં એવી જગ્યા છે જ્યાં માણસને કૂતરાં ખાય છે, સોયથી પીડા થાય છે, અને બીજી એક અવીચિ નામની જગ્યા છે.
સુરાપઃ સૂકરં યાતિ તાલં મિથ્યામ નુષ્યહા ૩૯.
મદ પીનાર શૂકર બની જાય છે; જે ખોટું બોલે અથવા માણસની હત્યા કરે તે તાળ નામના સ્થાને જાય છે.