સૌરિર્બૃહસ્પતેશ્ચોર્ધ્વં દ્વિલક્ષે સમુપસ્થિતઃ ૩૮.
બૃહસ્પતિથી ઉપર બે લાખ દૂર સૌરી સ્થિત છે.
સ્વર્ભાનોસ્તુરગાશ્ચાષ્ટૌ ભૃંગાભા ધૂસરારથમ્ ૩૮.
સ્વર્ભાનુના આઠ ઘોડા, ભમરાં જેવી કાળી છાયા ધરાવતા, ધૂસરી રથ ખેંચે છે.
સૌરેર્લક્ષં સ્મૃતં ચોર્ધ્વં તતઃ સપ્તર્ષિમણ્ડલમ્ ૩૮.
સૌરીથી ઉપર એક લાખ દૂર સત્તરૃષિ મંડળનું વર્ણન થાય છે.
મેઢીભૂતઃ સમસ્તસ્ય જ્યોતિશ્ચક્રસ્ય વૈ ધ્રુવઃ ૩૮.
ધ્રુવ આખા પ્રકાશના ચક્રનો આધાર બનીને સ્થિર છે.
યમાહુર્વાસુદેવસ્ય રૂપમાત્માનમવ્યયમ્ ૩૮.
જેમને વાસુદેવનું સ્વરૂપ અને અવિનાશી આત્મા કહેવાય છે.
નવયોજનસાહસ્રં મણ્ડલં સવિતુઃ સ્મૃતમ્ ૩૮.
સવિતાનું મંડળ નવ હજાર યોજનાનું કહેવાયું છે.
તુલ્યસ્તયોસ્તુ સ્વર્ભાનુર્ભૂત્વાધસ્તાત્પ્રસર્પતિ ૩૮.
સ્વર્ભાનુ, બંને જેટલો સમાન થઈને, નીચે તરફ જાય છે.
ચન્દ્રસ્ય ષોડશો ભાગો ભાર્ગવશ્ચ વિધીયતે ૩૮.
ચંદ્રનો સોળમો ભાગ ભારગવને આપવામાં આવ્યો છે.
બૃહસ્પતેઃ પાદહીનૌ વક્રસૌરી બુધસ્તથા ૩૮.
બૃહસ્પતિનો ચોથો ભાગ ઓછો છે; વક્ર, સૌરી અને બુધ પણ એવા જ છે.
યોજનાર્ધપ્રમાણાનિ ભાનિ હ્રસ્વં ન વિદ્યતે ૩૮.
પ્રકાશના માપ અડધા યોજનાના છે; તેમાં કોઈ ઘટાડો થતો નથી.
ભૂમિસૂર્યાંતરં તચ્ચ ભુવર્લોકઃ પ્રકીર્તિતઃ ૩૮.
પૃથ્વી અને સૂર્ય વચ્ચેનું સ્થાન 'ભુવર્લોક' કહેવાય છે.
સ્વર્લોકઃ સોઽપિ ગદિતો લોકસંસ્થાનચિંતકૈઃ ૩૮.
સ્વર્ગલોકની પણ લોકવ્યવસ્થાનો વિચાર કરનારોએ વર્ણના કરી છે.
દ્વે કોટ્યૌ ચ જનો યત્ર નિવસંતિ ચતુઃસનાઃ ૩૮.
ત્યાં બે કરોડ લોકો વસે છે, બધા ચાર વર્ણના છે.
વૈરાજા યત્ર તે દેવાઃ સ્થિતા દાહવિવર્જિતાઃ ૩૮.
ત્યાં વૈરાજ દેવતાઓ રહે છે, જેઓ દુઃખદાયક તાપથી મુક્ત છે.
અપુનર્મરકા યત્ર બ્રહ્મલોકો હિ સ સ્મૃતઃ ૩૮.
જ્યાં ફરી મૃત્યુ નથી આવતું, એ સ્થાન 'બ્રહ્મલોક' કહેવાય છે.
શુભં નિરુપમં સ્થાનં તદૂર્ધ્વં સંપ્રકાશતે ૩૮.
એની ઉપર એક અનન્ય અને શુભ સ્થાન તેજથી ઝળહળે છે.
જનસ્તપસ્તથા સત્યમિતિ ચાકૃતકં ત્રયમ્ ૩૮.
જન, તપ અને સત્ય—આ ત્રણ અજનમ લોક છે.
શૂન્યો ભવતિ કલ્પાંતે યોત્યંતં ન વિનશ્યતિ ૩૮.
કલ્પના અંતે એ ખાલી થાય છે, પણ સર્વોચ્ચ સ્થાન ક્યારેય નાશ પામતું નથી.
યજ્ઞૈર્દાનૈર્જપૈર્હોમૈસ્તીર્થૈર્વ્રતસમુચ્ચયૈઃ ૩૮.
યજ્ઞ, દાન, જપ, હોળી, તીર્થયાત્રા અને ઉપવાસ વગેરેના સંચયથી,
તતશ્ચાંડસ્ય શિરસો ધારા નીરમયી શિવા ૩૮.
પછી અંડના શિર્ષ પરથી શુભ જળની ધારા વહે છે.
તતો મહીતલં સર્વં પાતાલં પ્રવિવેશ સા ૩૮.
પછી એ ધારા આખી પૃથ્વી અને પાતાળમાં પ્રવેશી ગઈ.
દેવીનાં કોટિકોટીભિઃ સંવૃતા પિંગલેન ચ ૩૮.
અનગણિત દેવીઓ અને પિંગલા એ ધારાને ઘેરી રાખે છે.
નિહંતિ દુષ્ટસંઘાતાન્મહાબલપરાક્રમા ૩૮.
મહાન બળ અને પરાક્રમવાળી એ દુષ્ટ ટોળાંને નાશ કરે છે.
પૃથિવીં સમભિક્રમ્ય સંસ્થિતો મેઘમંડલે ૩૮.
પૃથ્વી પર ફર્યા પછી, એ મેઘમંડળમાં સ્થિત થાય છે.
ધૂમજાશ્વોષ્મજા મેઘાઃ સામુદ્રૈયન પૂરિતાઃ ૩૮.
ધૂમ અને ઉષ્ણતાથી ઉત્પન્ન થયેલા મેઘો, દરિયાના પાણીથી ભરેલા છે.
દ્વિતીયશ્ચાવહો નામ નિબદ્ધઃ સૂર્યમંડલે ૩૮.
બીજું, 'આવહ' નામનું, સૂર્યમંડળમાં સ્થિર છે.
તૃતીયશ્ચોદ્વહો નામ ચંદ્રસ્કંધે પ્રતિષ્ઠિતઃ ૩૮.
ત્રીજું, 'ઉદ્વહ' નામનું, ચંદ્રના ખભા પર સ્થિત છે.
ચતુર્થઃ સંવહો નામ સ્થિતો નક્ષત્રમણ્ડલે ૩૮.
ચોથું, 'સંવહ' નામનું, નક્ષત્રમંડળમાં સ્થિત છે.
ગ્રહેષુ પંચમઃ સોઽપિ વિવહો નામ મારુતઃ ૩૮.
ગ્રહોમાં પાંચમો વાયુ 'વિવાહ' કહેવાય છે.
ષષ્ઠઃ પરિવહો નામ સ્થિતઃ સપ્તર્ષિમંડલે ૩૮.
છઠ્ઠો વાયુ 'પરિવાહ' છે, જે સપ્તર્ષિ મંડળમાં સ્થિત છે.