અયનસ્યોત્તરસ્યાદૌ મકરં યાતિ ભાસ્કરઃ ૩૮.
ઉત્તરાયણની શરૂઆતમાં, ભાસ્કર મકર રાશિમાં પ્રવેશે છે.
ત્રિષ્વેતેષ્વથ ભુક્તેષુ તતો વૈષુવતીં ગતિમ્ ૩૮.
આ ત્રણમાંથી પસાર થયા પછી, તે વૈષુવતી ગતિને પામે છે.
તતો રાત્રિઃ ક્ષયં યાતિ વર્ધતે તુ દિનં દિનમ્ ૩૮.
પછી રાત્રી ઘટે છે અને દિવસ દિવસે દિવસે વધે છે.
રાશિં કર્કટકં પ્રાપ્ય કુરુતે દક્ષિણાયાંનમ્ ૩૮.
કર્ક રાશિમાં પહોંચીને, તે દક્ષિણાયણ શરૂ કરે છે.
દક્ષિણાયક્રમે સૂર્યસ્તથા શીઘ્રં નિવર્તતે ૩૮.
દક્ષિણાયણના માર્ગમાં, સૂર્ય ઝડપથી પાછો વળી જાય છે.
તસ્માત્પ્રકૃષ્ટાં ભૂમિં સ કાલેનાલ્પેન ગચ્છતિ ૩૮.
એથી, થોડા સમયમાં, તે વધારે ભૂમિ પાર કરે છે.
તથોદગયને સૂર્યઃ સર્પતે મંદવિક્રમઃ ૩૮.
એ જ રીતે ઉત્તરાયણમાં, સૂર્ય ધીમે પગલે આગળ વધે છે.
સંધ્યાકાલે ચ મંદેહાઃ સૂર્યમિચ્છંતિ ખાદિતુમ્ ૩૮.
સાંજના સમયે, મંદેહો સૂર્યને ભક્ષી લેવા ઇચ્છે છે.
અક્ષયત્વં શરીરાણાં મરણં ચ દિનેદિને ૩૮.
શરીર અક્ષય છે, છતાં રોજ મૃત્યુ થાય છે.
તતો ગાયત્રિપૂતં યદ્દ્વિજાસ્તોયં ક્ષિપંતિ ચ ૩૮.
એથી, દ્વિજોએ ગાયત્રીથી શુદ્ધ કરેલું જળ અર્પણ કરે છે.
યે સંધ્યાં નાપ્યુપાસંતે કૃતઘ્ના યાંતિ રૌરવમ્ ૩૮.
જે લોકો સાંજની ઉપાસના કરતા નથી, એ અકૃતજ્ઞો રૌરવમાં જાય છે.
અપ્સરોગ્રામણીસર્પૈરથો યાતિ ચ સપ્તભિઃ ૩૮.
પછી એ અપ્સરા-ગ્રામણી અને સાપો સહિત સાત સાથે જાય છે.
પૂષા ચ સવિતા સોઽથ ભગસ્ત્વષ્ટા ચ કીર્તિતઃ ૩૮.
પૂષા, સવિતા, ભગા અને ત્વષ્ટા એમના નામ પણ લેવામાં આવ્યા છે.
તતો દિવાકરસ્થાનાન્મંડલં શશિનઃ સ્થિતમ્ ૩૮.
પછી, સૂર્યના સ્થાન પર ચંદ્રનું મંડળ સ્થિર થાય છે.
કુંદાભા દશ ચૈવાશ્વા વામદક્ષિણતો યુતાઃ ૩૮.
કુંદના ફૂલ જેવી ચમક ધરાવતાં દસ ઘોડા, ડાબી અને જમણી બાજુ જોડાયેલા છે.
નક્ષત્રમણ્ડલં કૃત્સ્નમુપરિષ્ટાત્પ્રકાશતે ૩૮.
ઉપર આખું નક્ષત્રમંડળ તેજથી ઝગમગે છે.
વિંશતિશ્ચ તથા કોટ્યો નક્ષત્રાણાં પ્રકીર્તિતાઃ ૩૮.
વીસ કરોડ જેટલા તારાઓ પણ વર્ણવાયા છે.
વાય્વગ્નિદ્રવ્યસંભૂતો રથશ્ચંદ્રસુતસ્ય ચ ૩૮.
ચંદ્રપુત્રનો રથ વાયુ, અગ્નિ અને પદાર્થથી બનેલો છે.
દ્વિલક્ષશ્ચોત્તરે તસ્માદ્બુધાચ્ચાપ્યુશના સ્મૃતઃ ૩૮.
તેના ઉપર બે લાખ દૂર બુધ અને ઉશના યાદ કરવામાં આવે છે.
લક્ષદ્વયેન ભૌમસ્ય સ્મૃતો દેવપુરોહિતઃ ૩૮.
ભૌમથી બે લાખ દૂર દેવોના પુરોહિતનું સ્મરણ થાય છે.
સૌરિર્બૃહસ્પતેશ્ચોર્ધ્વં દ્વિલક્ષે સમુપસ્થિતઃ ૩૮.
બૃહસ્પતિથી ઉપર બે લાખ દૂર સૌરી સ્થિત છે.
સ્વર્ભાનોસ્તુરગાશ્ચાષ્ટૌ ભૃંગાભા ધૂસરારથમ્ ૩૮.
સ્વર્ભાનુના આઠ ઘોડા, ભમરાં જેવી કાળી છાયા ધરાવતા, ધૂસરી રથ ખેંચે છે.
સૌરેર્લક્ષં સ્મૃતં ચોર્ધ્વં તતઃ સપ્તર્ષિમણ્ડલમ્ ૩૮.
સૌરીથી ઉપર એક લાખ દૂર સત્તરૃષિ મંડળનું વર્ણન થાય છે.
મેઢીભૂતઃ સમસ્તસ્ય જ્યોતિશ્ચક્રસ્ય વૈ ધ્રુવઃ ૩૮.
ધ્રુવ આખા પ્રકાશના ચક્રનો આધાર બનીને સ્થિર છે.
યમાહુર્વાસુદેવસ્ય રૂપમાત્માનમવ્યયમ્ ૩૮.
જેમને વાસુદેવનું સ્વરૂપ અને અવિનાશી આત્મા કહેવાય છે.
નવયોજનસાહસ્રં મણ્ડલં સવિતુઃ સ્મૃતમ્ ૩૮.
સવિતાનું મંડળ નવ હજાર યોજનાનું કહેવાયું છે.
તુલ્યસ્તયોસ્તુ સ્વર્ભાનુર્ભૂત્વાધસ્તાત્પ્રસર્પતિ ૩૮.
સ્વર્ભાનુ, બંને જેટલો સમાન થઈને, નીચે તરફ જાય છે.
ચન્દ્રસ્ય ષોડશો ભાગો ભાર્ગવશ્ચ વિધીયતે ૩૮.
ચંદ્રનો સોળમો ભાગ ભારગવને આપવામાં આવ્યો છે.
બૃહસ્પતેઃ પાદહીનૌ વક્રસૌરી બુધસ્તથા ૩૮.
બૃહસ્પતિનો ચોથો ભાગ ઓછો છે; વક્ર, સૌરી અને બુધ પણ એવા જ છે.
યોજનાર્ધપ્રમાણાનિ ભાનિ હ્રસ્વં ન વિદ્યતે ૩૮.
પ્રકાશના માપ અડધા યોજનાના છે; તેમાં કોઈ ઘટાડો થતો નથી.