પૂર્વં ચૈત્રરથં નામદક્ષિણે ગંધમાદનમ્ ૩૭.
પૂર્વ બાજુએ ચૈત્રરથ નામનું છે અને દક્ષિણ બાજુએ ગંધમાદન છે.
સરાંસિ ચાપિ ચત્વારિ ચતુર્દિક્ષુ નિબોધ મે ૩૭.
હવે ચારેય દિશામાં આવેલા ચાર તળાવો વિશે મારી વાત સાંભળ.
પ્રત્યક્છીતો દકંનામ ઉત્તરે ચ મહાહ્રદઃ ૩૭.
પશ્ચિમ બાજુએ ડક નામનું તળાવ છે અને ઉત્તર બાજુએ મહાન તળાવ છે.
યોજનાનાં સહસ્રાણિ સહસ્રં પિંડતઃ સ્મૃતમ્ ૩૭.
તેનું વિસ્તાર હજાર હજાર યોજન જેટલું કહેવાય છે.
મેરોર્દક્ષિણતશ્ચૈવ ત્રયો મર્યાદપર્વતાઃ ૩૭.
મેરુના દક્ષિણ બાજુએ ત્રણ સીમા પર્વતો છે.
લક્ષયોજનદીર્ઘાશ્ચ વિસ્તીર્ણા દ્વિસહસ્રકમ્ ૩૭.
આ પર્વતો લાખ યોજન લાંબા અને બે હજાર યોજન પહોળા છે.
માલ્યવાન્પૂર્વતો મેરોર્ગંધાખ્યઃ પશ્ચિમે તથા ૩૭.
મેરુના પૂર્વ બાજુએ માલ્યવાન છે અને પશ્ચિમ બાજુએ ગંધ નામનો પર્વત છે.
ગંધમાદનસંસ્થાયા મહાગજપ્રમાણતઃ ૩૭.
ગંધમાદન પાસે આવેલા એ પર્વતો મહાન હાથી જેટલા મોટા છે.
આસીત્સ્વાયંભુવોનામ મનુરાદ્યઃ પ્રજાપતિઃ પ્રિયવ્રતોત્તાનપાદૌ તસ્યાઽઽસ્તાં તનયાવુભૌ॥ ૩૭.
સ્વાયંભુવ નામના પ્રથમ મનુ, પ્રજાપતિ હતા; તેમના બે પુત્રો પ્રિયવ્રત અને ઉત્તાનપાદ હતા.
ધ્રુવશ્ચોત્તાનપાદસ્ય પુત્રઃ પરમધાર્મિકઃ ૩૭.
ઉત્તાનપાદના પુત્ર ધ્રુવ, અત્યંત ધર્મી હતા.
પ્રિયવ્રતસ્ય રાજર્ષેરુત્પન્ના દશ સૂનવઃ ૩૭.
પ્રિયવ્રત રાજર્ષિને દસ પુત્રો થયા હતા.
સપ્ત સપ્તસુ દ્વીપેષુ તેન પુત્રાઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ ૩૭.
એમાંથી સાત પુત્રો સાત દ્વીપોમાં સ્થાપિત થયા.
તસ્યાસન્નવ સુતાઃ પાર્થ નવવર્ષેશ્વરાઃ સ્મૃતાઃ ૩૭.
પાર્થ, તેને નવ પુત્રો હતા, જે નવ ખંડોના રાજા કહેવાય છે.
યોજનાનાં સહસ્રાણિ નવ પ્રત્યેકશઃ સ્મૃતાઃ ૩૭.
દરેકના ભાગમાં નવ હજાર યોજન આવે છે એવું કહેવાય છે.
અંતરે હેમભૂમિષ્ઠમિલાવૃતમિહોચ્યતે ૩૭.
આ બધાના વચ્ચે હેમભૂમિ છે, જેને અહીં ઇલાવૃત કહે છે.
ગંધવત્સાગરાંતસ્ય કેતુમાલમિતિ સ્મૃતમ્॥ ૩૭.
સુગંધિત સાગરથી આગળ કેતુમાલ છે એવું કહેવાય છે.
શ્રૃંગવજ્જલધેરંતઃ કુરુખંડમિતિ સ્મૃતમ્ ૩૭.
શૃંગ પર્વતની અંદરનું પ્રદેશ કુરુખંડ કહેવાય છે.
સુનીલશ્વેતયોર્મધ્યે ખંડમાહુશ્ચ રમ્યકમ્ ૩૭.
સુનીલ અને શ્વેત પર્વતોની વચ્ચેનું પ્રદેશ રમ્યક કહેવાય છે.
હિમવદ્ધિમકૂટાંતઃ ખણ્ડં કિંપુરુષં સ્મૃતમ્ ૩૭.
હિમાલયના બરફીલા પર્વતોની અંદર કિમ્પુરુષ નામનું પ્રદેશ જાણીતું છે.
નાભિખણ્ડં ચ કુરવો દ્વે વર્ષે ધનુપાકૃતી ૩૭.
નાભિ પ્રદેશમાં કુરુઓ વસે છે અને ત્યાં ધનુષાકાર બે પ્રદેશો છે.
નાભેઃ પુત્રશ્ચ ઋષભ ઋષભાદ્બરતોઽભવત્ ૩૭.
નાભિથી પુત્ર ઋષભ જન્મ્યો અને ઋષભથી ભરત થયો.
અત્ર ધર્માર્થકામાનાં મોક્ષસ્ય ચ ઉપાર્જનમ્ ૩૭.
અહીં ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે.
શાકદ્વીપે ચ શાકોઽસ્તિ યોજનાનાં સહસ્રકઃ ૩૭.
શાકદ્વીપમાં એક વિશાળ શાક વૃક્ષ છે, જે હજાર યોજન જેટલું વિશાળ છે.
તસ્ય ચ પ્રિયવ્રત એવાધિપતિર્નામ્ના મેધાતિથિરિતિ॥ ૩૭.
આ દ્વીપના રાજા પ્રિયવ્રત છે, જેમને મેધાતિથિ નામે ઓળખવામાં આવે છે.
તસ્ય પુરોજવમનોજવવેપમાનધૂમ્રાનીકચિત્રરેફબહુરૂપવિશ્વચારસંજ્ઞાનિ પુત્રનામાનિ સપ્ત વર્ષાણિ॥ ૩૭.
તેમના સાત પુત્રોના નામ છે: પુરોજવ, મનોજવ, વેપમાન, ધૂમ્રાનિક, ચિત્રરૂપ, બહુરૂપ અને વિશ્વચાર; આ જ સાત પ્રદેશોના નામ છે.
શાકદ્વીપે ચ વર્ષ ઋતવ્રતસત્યવ્રતાનુવ્રતનામાનો વાય્યવાત્કમં ભગવંતં જપંતિ॥ ૩૭.
શાકદ્વીપમાં ઋતવ્રત, સત્યવ્રત અને અનુવ્રત નામના પ્રદેશોમાં વસતા લોકો પવિત્ર વાયુદેવની ઉપાસના કરે છે.
અંતઃ પ્રવિશ્ય ભૂતાનિ યો વિભજ્યાત્મકેતુભિઃ ૩૭.
જે પ્રભુ સર્વ જીવોમાં પ્રવેશી પોતાના સંકેતો વડે તેમને અલગ પાડે છે.
કુશદ્વીપે કુશસ્તંબો યોજનાનાં સહસ્રકઃ ૩૭.
કુશદ્વીપમાં એક વિશાળ કુશસ્થંભ વૃક્ષ છે, જે હજાર યોજન જેટલું છે.
તદ્દ્વીપપતિશ્ચ પ્રૈયવ્રતો હિરણ્યરોમા તત્પુત્રવસુવસુદાનદૃઢકવિનાભિગુપ્તસત્યવ્રતવામદેવનામાંકિતાનિ સપ્ત વર્ષાણિ ૩૭.
આ દ્વીપના રાજા પ્રિયવ્રતના વંશજ હિરણ્યરોમા છે; તેમના સાત પુત્રો વસુ, વસુદાન, દૃઢકવિ, નાભિગુપ્ત, સત્યવ્રત અને વામદેવ છે; આ જ સાત પ્રદેશોના નામ છે.
પરસ્ય બ્રહ્ણઃ સાક્ષાજ્જાતવેદાસિ હવ્યવાટ્ ૩૭.
તે ભગવાન બ્રહ્માના સીધા જ અગ્નિ, જાતવેદ અને હવ્યવાહક છે.