શાકદ્વીપં દ્વિગુણતો જંબૂદ્વીપાત્તતઃ પરમ્ ૩૭.
પછીનું શાકદ્વીપ, જાંબુદ્વીપથી બમણું છે.
સુરાતોયેન દૈત્યાનાં મોહકાર્યર્ણવેન હિ ૩૭.
દૈત્યોને મોહમાં મૂકવા માટે દેવતાજળથી ભરેલો મહાસાગર છે.
કુશદ્વીપં દ્વિગુણતસ્તતસ્તત્પરતઃ સ્મૃતમ્ ૩૭.
કુશદ્વીપ એ પહેલાના દ્વીપથી બમણો મોટો છે એમ કહેવાય છે.
તતઃ પરં ક્રૌઞ્ચસંજ્ઞં દ્વિગુણં હિ ઘૃતાબ્ધિના ૩૭.
તે પછી ક્રૌંચ નામનો પ્રદેશ આવે છે, જે ફરીથી બમણો વિશાળ છે અને ઘીથી ભરેલા સમુદ્રથી ઘેરાયેલો છે.
ઇક્ષુસારસ્વરૂપેણ સમુદ્રેણ પરિવૃતમ્ ૩૭.
આ પ્રદેશને શેરડીના રસ જેવા સમુદ્રે ચારેય બાજુથી ઘેરી રાખ્યો છે.
સ્વાદુતોયેન રમ્યેણ સમુદ્રેણ સમંતતઃ ૩૭.
આ પ્રદેશ આસપાસ મીઠા અને આનંદદાયક પાણીના સમુદ્રથી ઘેરાયેલો છે.
પંચાશચ્ચ સહસ્રાણિ સપ્તદ્વીપાઃ સસાગરાઃ ૩૭.
સાતેય દ્વીપો અને તેમના સમુદ્રો મળી પચાસ હજાર થાય છે.
અપાં વૃદ્ધિક્ષયો દૃષ્ટઃ પક્ષયોઃ શુક્લકૃષ્ણયોઃ ૩૭.
પાણીનું વધઘટ શુક્લ અને કૃષ્ણ પક્ષમાં જોવા મળે છે.
દેવાનાં ક્રીડનસ્થાનં લોકાલોકસ્તતઃ પરમ્ ૩૭.
તેના પરે લોકાલોક છે, જે દેવતાઓનું રમણસ્થાન છે.
અસ્ય બાહ્યે તમો ઘોરં દુષ્પ્રેક્ષ્યં જીવવર્જિતમ્ ૩૭.
આના બહાર ભયાનક અંધકાર છે, જે જોઈ શકાય તેમ નથી અને જ્યાં કોઈ જીવ નથી.
ચત્વારિંશત્સહસ્રાણિ યોજનાનાં ચ ફાલ્ગુન ૩૭.
ફાલ્ગુન, તેનું વિસ્તરણ ચાલીસ હજાર યોજન છે.
કોટિયોજનવિસ્તારઃ કટાહઋ સંવ્યવસ્થિતઃ ૩૭.
તેની પહોળાઈ એક કરોડ યોજન છે અને તે વાટકી જેવું ગોઠવાયેલું છે.
પંચાશત્કોટયો જ્ઞેયા દશદિક્ષુ સમંતતઃ ૩૭.
દસ દિશાઓમાં તેની માપ પચાસ કરોડ જેટલી માનવી જોઈએ.
સ લક્ષયોજનો જ્ઞેયો હ્યધશ્ચોર્ધ્વં પ્રમાણતઃ ૩૭.
તેની ઊંચાઈ નીચે અને ઉપર બંને બાજુએ એક લાખ યોજન છે.
ઉચ્છ્રયશ્ચતુરાશીતિર્દ્વાત્રિંશન્મૂર્ધ્નિ વિસ્તૃતઃ ૩૭.
તેની ઊંચાઈ ચોર્યાસી છે અને શિખર બત્રીસ સુધી ફેલાયેલું છે.
મધ્યશૃંગે બ્રહ્મવાસ ઐશાન્યાં ત્ર્યંબકસ્ય ચ ૩૭.
મધ્યના શિખરે બ્રહ્માનું નિવાસ છે અને ઈશાન દિશામાં ત્ર્યંબકનું.
રત્નજં શંકરસ્યાપિ રાજતં કેશવસ્ય ચ ૩૭.
રત્નથી બનેલું પર્વત શંકરનું છે અને ચાંદીનું પર્વત કેશવનું છે.
પૂર્વેણ મંદરો નામદક્ષિણે ગંધમાદનઃ ૩૭.
પૂર્વમાં મન્દર નામનું પર્વત છે અને દક્ષિણમાં ગંધમાદન છે.
કદંબો મંદરે જ્ઞેયોજંબુર્વૈ ગંધમાદને ૩૭.
મન્દર પર કદંબ વૃક્ષ જાણીતું છે અને ગંધમાદન પર જાંબુ વૃક્ષ.
એકાદશશતાયામાશ્ચત્વારો ગિરિકેતવઃ ૩૭.
અહીં ચાર પર્વત શિખરો છે, દરેકની લંબાઈ અગિયારસો જેટલી છે.
પૂર્વં ચૈત્રરથં નામદક્ષિણે ગંધમાદનમ્ ૩૭.
પૂર્વ બાજુએ ચૈત્રરથ નામનું છે અને દક્ષિણ બાજુએ ગંધમાદન છે.
સરાંસિ ચાપિ ચત્વારિ ચતુર્દિક્ષુ નિબોધ મે ૩૭.
હવે ચારેય દિશામાં આવેલા ચાર તળાવો વિશે મારી વાત સાંભળ.
પ્રત્યક્છીતો દકંનામ ઉત્તરે ચ મહાહ્રદઃ ૩૭.
પશ્ચિમ બાજુએ ડક નામનું તળાવ છે અને ઉત્તર બાજુએ મહાન તળાવ છે.
યોજનાનાં સહસ્રાણિ સહસ્રં પિંડતઃ સ્મૃતમ્ ૩૭.
તેનું વિસ્તાર હજાર હજાર યોજન જેટલું કહેવાય છે.
મેરોર્દક્ષિણતશ્ચૈવ ત્રયો મર્યાદપર્વતાઃ ૩૭.
મેરુના દક્ષિણ બાજુએ ત્રણ સીમા પર્વતો છે.
લક્ષયોજનદીર્ઘાશ્ચ વિસ્તીર્ણા દ્વિસહસ્રકમ્ ૩૭.
આ પર્વતો લાખ યોજન લાંબા અને બે હજાર યોજન પહોળા છે.
માલ્યવાન્પૂર્વતો મેરોર્ગંધાખ્યઃ પશ્ચિમે તથા ૩૭.
મેરુના પૂર્વ બાજુએ માલ્યવાન છે અને પશ્ચિમ બાજુએ ગંધ નામનો પર્વત છે.
ગંધમાદનસંસ્થાયા મહાગજપ્રમાણતઃ ૩૭.
ગંધમાદન પાસે આવેલા એ પર્વતો મહાન હાથી જેટલા મોટા છે.
આસીત્સ્વાયંભુવોનામ મનુરાદ્યઃ પ્રજાપતિઃ પ્રિયવ્રતોત્તાનપાદૌ તસ્યાઽઽસ્તાં તનયાવુભૌ॥ ૩૭.
સ્વાયંભુવ નામના પ્રથમ મનુ, પ્રજાપતિ હતા; તેમના બે પુત્રો પ્રિયવ્રત અને ઉત્તાનપાદ હતા.
ધ્રુવશ્ચોત્તાનપાદસ્ય પુત્રઃ પરમધાર્મિકઃ ૩૭.
ઉત્તાનપાદના પુત્ર ધ્રુવ, અત્યંત ધર્મી હતા.