તતઃ સ્વભાવકાલાભ્યાં સ્વરૂપાભ્યાં સમીરિતમ્ ૩૭.
પછી, પોતાના સ્વભાવ અને કાળના કારણે, એમના સ્વરૂપો જાગૃત થયા.
મહત્તત્ત્વાદ્વિકુર્વાણાદહંતત્ત્વં વ્યજાયત ૩૭.
મહત્તત્વમાંથી વિકસીને અહંકારનું તત્વ જન્મ્યું.
તામસાત્પંચ જાતાનિ તન્માત્રાણિ વુદુર્બુધાઃ ૩૭.
તામસ ગુણથી પાંચ સૂક્ષ્મ તત્વો ઉત્પન્ન થયા, એવું વિદ્વાનો કહે છે.
સાત્ત્વિકાચ્ચાપ્યહંકારાદ્વિદ્વિ કર્મેદ્રિયાણિ ચ ૩૭.
અને અહંકારના સાત્ત્વિક ભાગમાંથી જ્ઞાન ઇન્દ્રિયો અને કર્મ ઇન્દ્રિયો ઉત્પન્ન થયા.
ચતુર્વિશતિતત્ત્વાનિ જાતાનીતિ પુરા વિદુઃ ૩૭.
આ રીતે, પૂર્વજોએ ચોવીસ તત્વોની ઉત્પત્તિ માન્ય છે.
બુદ્બુદાકારતાં જગ્મુરંડં જાતં તતઃ શુભમ્ ૩૭.
આ તત્વોએ બબૂકા જેવું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું; ત્યારબાદ શુભ બ્રહ્માંડ જન્મ્યું.
આત્માસ્ય કથિતો બ્રહ્મા વ્યભજત્સ ત્રિધા ત્વિદમ્ ૩૭.
આ બ્રહ્માંડનો આત્મા બ્રહ્મા કહેવાય છે, જેમણે તેને ત્રણ ભાગમાં વિભાજિત કર્યું.
નાગા દૈત્યાશ્ચ પાતાલે ત્રિધૈતત્પરિકલ્પિતમ્ ૩૭.
નાગ અને દૈત્ય પાતાળમાં રાખવામાં આવ્યા; આ રીતે ત્રણ ભાગે વિભાજન થયું.
પાતાલાનિ ચ દ્વીપાનિ સ્વર્લોકાઃ સપ્તસપ્ત ચ ૩૭.
પાતાળ, દ્વીપો અને સ્વર્ગલોક — દરેક સાત છે.
લક્ષયોજનવિસ્તારં જંબૂદ્વીપં પ્રકીર્ત્યતે ૩૭.
જાંબુદ્વીપનું વિસ્તરણ લાખ યોજન જેટલું કહેવાય છે.
શાકદ્વીપં દ્વિગુણતો જંબૂદ્વીપાત્તતઃ પરમ્ ૩૭.
પછીનું શાકદ્વીપ, જાંબુદ્વીપથી બમણું છે.
સુરાતોયેન દૈત્યાનાં મોહકાર્યર્ણવેન હિ ૩૭.
દૈત્યોને મોહમાં મૂકવા માટે દેવતાજળથી ભરેલો મહાસાગર છે.
કુશદ્વીપં દ્વિગુણતસ્તતસ્તત્પરતઃ સ્મૃતમ્ ૩૭.
કુશદ્વીપ એ પહેલાના દ્વીપથી બમણો મોટો છે એમ કહેવાય છે.
તતઃ પરં ક્રૌઞ્ચસંજ્ઞં દ્વિગુણં હિ ઘૃતાબ્ધિના ૩૭.
તે પછી ક્રૌંચ નામનો પ્રદેશ આવે છે, જે ફરીથી બમણો વિશાળ છે અને ઘીથી ભરેલા સમુદ્રથી ઘેરાયેલો છે.
ઇક્ષુસારસ્વરૂપેણ સમુદ્રેણ પરિવૃતમ્ ૩૭.
આ પ્રદેશને શેરડીના રસ જેવા સમુદ્રે ચારેય બાજુથી ઘેરી રાખ્યો છે.
સ્વાદુતોયેન રમ્યેણ સમુદ્રેણ સમંતતઃ ૩૭.
આ પ્રદેશ આસપાસ મીઠા અને આનંદદાયક પાણીના સમુદ્રથી ઘેરાયેલો છે.
પંચાશચ્ચ સહસ્રાણિ સપ્તદ્વીપાઃ સસાગરાઃ ૩૭.
સાતેય દ્વીપો અને તેમના સમુદ્રો મળી પચાસ હજાર થાય છે.
અપાં વૃદ્ધિક્ષયો દૃષ્ટઃ પક્ષયોઃ શુક્લકૃષ્ણયોઃ ૩૭.
પાણીનું વધઘટ શુક્લ અને કૃષ્ણ પક્ષમાં જોવા મળે છે.
દેવાનાં ક્રીડનસ્થાનં લોકાલોકસ્તતઃ પરમ્ ૩૭.
તેના પરે લોકાલોક છે, જે દેવતાઓનું રમણસ્થાન છે.
અસ્ય બાહ્યે તમો ઘોરં દુષ્પ્રેક્ષ્યં જીવવર્જિતમ્ ૩૭.
આના બહાર ભયાનક અંધકાર છે, જે જોઈ શકાય તેમ નથી અને જ્યાં કોઈ જીવ નથી.
ચત્વારિંશત્સહસ્રાણિ યોજનાનાં ચ ફાલ્ગુન ૩૭.
ફાલ્ગુન, તેનું વિસ્તરણ ચાલીસ હજાર યોજન છે.
કોટિયોજનવિસ્તારઃ કટાહઋ સંવ્યવસ્થિતઃ ૩૭.
તેની પહોળાઈ એક કરોડ યોજન છે અને તે વાટકી જેવું ગોઠવાયેલું છે.
પંચાશત્કોટયો જ્ઞેયા દશદિક્ષુ સમંતતઃ ૩૭.
દસ દિશાઓમાં તેની માપ પચાસ કરોડ જેટલી માનવી જોઈએ.
સ લક્ષયોજનો જ્ઞેયો હ્યધશ્ચોર્ધ્વં પ્રમાણતઃ ૩૭.
તેની ઊંચાઈ નીચે અને ઉપર બંને બાજુએ એક લાખ યોજન છે.
ઉચ્છ્રયશ્ચતુરાશીતિર્દ્વાત્રિંશન્મૂર્ધ્નિ વિસ્તૃતઃ ૩૭.
તેની ઊંચાઈ ચોર્યાસી છે અને શિખર બત્રીસ સુધી ફેલાયેલું છે.
મધ્યશૃંગે બ્રહ્મવાસ ઐશાન્યાં ત્ર્યંબકસ્ય ચ ૩૭.
મધ્યના શિખરે બ્રહ્માનું નિવાસ છે અને ઈશાન દિશામાં ત્ર્યંબકનું.
રત્નજં શંકરસ્યાપિ રાજતં કેશવસ્ય ચ ૩૭.
રત્નથી બનેલું પર્વત શંકરનું છે અને ચાંદીનું પર્વત કેશવનું છે.
પૂર્વેણ મંદરો નામદક્ષિણે ગંધમાદનઃ ૩૭.
પૂર્વમાં મન્દર નામનું પર્વત છે અને દક્ષિણમાં ગંધમાદન છે.
કદંબો મંદરે જ્ઞેયોજંબુર્વૈ ગંધમાદને ૩૭.
મન્દર પર કદંબ વૃક્ષ જાણીતું છે અને ગંધમાદન પર જાંબુ વૃક્ષ.
એકાદશશતાયામાશ્ચત્વારો ગિરિકેતવઃ ૩૭.
અહીં ચાર પર્વત શિખરો છે, દરેકની લંબાઈ અગિયારસો જેટલી છે.