માસિ પૌષે ચ દેવસ્ય કુર્યાદાગ્નેયમુત્સવમ્
પૌષ મહિનામાં, ભગવાન માટે અગ્નેય ઉત્સવ કરવો.
વૈશાખે ચ વિશાખાયાં શિવતંત્રાનુસારતઃ 1.3.2.7.
વૈશાખમાં, વિશાખા નક્ષત્રમાં, શિવતંત્ર મુજબ.
પ્રાબોધિક માર્ગશીર્ષે પ્રાતર્નિર્માય સામભિઃ
માર્ગશીર્ષમાં પ્રબોધિકા દિવસે, વહેલા સવારમાં, તૈયાર કરીને, સામ ગીતોથી.
શનિપ્રદોષેષ્વાર્દ્રાસુ વ્યતીપાતેષુ પર્વસુ
શનિપ્રદોષ, આર્દ્રા નક્ષત્ર, વ્યતીપાત અને પર્વદિવસે,
દીક્ષોપનયનોદ્વાહપુત્રજન્માદિકેષ્વપિ
દીક્ષા, ઉપનયન, લગ્ન અને પુત્ર જન્મ જેવા પ્રસંગે પણ,
અપિ સ્વજન્મનક્ષત્રે સંપત્સ્વાપત્સુ ભીતિષુ
પોતાના જન્મ નક્ષત્ર, સુખ, દુઃખ કે ભયના સમયે પણ,
વ્રતિચક્રાગમે પાદબંધને નવવૈભવે
વ્રત શરૂ થાય ત્યારે, પદબંધન અને નવા વૈભવ સમયે,
સ્મરેદતિદવીયાંશ્ચેત્પશ્યેત્પર્યંતગો યદિ
જો કોઈ બહુ દૂર હોય તો યાદ કરે, અથવા અંત સુધી પહોંચે, તો પણ.
કિમન્યદ્વદ વત્સેતિ ઉદ્ધૃત્ય ભુજમુચ્યતે
હવે બીજું શું કહું, બાલક? એમ હાથ ઊંચો કરી બોલ્યા.
સ્મરણેન મનઃશ્રોત્રે શ્રવણાદ્દર્શનાદૃશૌઃ
સ્મરણથી મન અને કાન, સાંભળવાથી શ્રવણ અને દૃષ્ટિ શક્તિ મળે છે.
અરુણેસ્મિન્મહાક્ષેત્રે દેહિભિર્લબ્ધજન્મભિઃ
અરુણના પવિત્ર પ્રદેશમાં, જે શરીર ધારણ કરી જન્મ પામે છે—
અન્યત્ર મુક્તદેહાનામપ્યત્ર શ્રાદ્ધકર્મણા 1.3.2.7.
અન્યત્ર, શરીરથી મુક્ત થયેલાઓ માટે પણ, અહીં શ્રાદ્ધ વિધિથી—
અયોધ્યાં મથુરાં માયાં કાશીં કાંચીમવંતિકામ્
અયોધ્યા, મથુરા, માયા, કાશી, કાંચી અને અવંતિકા—
ઇત્યુક્તવંતં ચ શિલાદપુત્રં મૃકણ્ડુસૂનુઃ પુનરપ્યુવાચ
આ રીતે બોલેલા શિલાદાના પુત્રને, મૃકંડુના પુત્રએ ફરીથી સંબોધન કર્યું.
માર્કંડેય ત્વયા મન્યે મયિ ન્યસ્તો મહાન્ભરઃ
માર્કંડેય, મને લાગે છે કે તું મારા પર મોટો ભાર મૂકી દીધો છે.
સ્થાને કુતૂહલાક્ષિપ્તં મનસ્તવ મહામતે
મહાન બુદ્ધિ ધરાવનાર, તારા મનમાં ઉત્સુકતા ઉદભવવી યોગ્ય છે.
કથં વા શક્યતે વક્તું જાનાનરપિ કાર્ત્સ્ન્યતઃ
જાણનારને પણ, આ બધું સંપૂર્ણ રીતે કેવી રીતે કહી શકાય?
કથં વા શ્રુતમપ્યેતદાશ્ચર્યરસભાવિતૈઃ
કેવી રીતે, સાંભળ્યા પછી પણ, આ અદ્ભુત વાતો આશ્ચર્યથી ભરેલા લોકો સમજી શકે?
ઇદાનીં સ્મર ચિત્રં તુ ચરિત્રં સ્મરવૈરિણઃ
હવે સ્મરણ કર, કામના શત્રુના અદભુત કાર્યોને.
અદ્ભુતં શિવચારિત્રમાસ્કંદિતમનોહરમ્
શિવના અદ્ભુત કાર્યો સતત અને મનને આકર્ષતા છે.
તથાપ્યેષ પ્રવક્ષ્યેઽહમંશાંશેન યથામતિ
ત્યાં છતાં, હું મારી શક્તિ મુજબ થોડું થોડું કહીશ.
પુરાદિદેવકલ્પાદૌ નિર્વિકલ્પો મહેશ્વરઃ
દેવોના પ્રથમ યુગની શરૂઆતમાં, મહેશ્વર એકરૂપ હતા.
ઉદ્ભાવિતં ચ તદ્વિશ્વં સ્રષ્ટું પાતું ચ સર્વદા
તેમણે એ વિશ્વ સર્જ્યું, હંમેશા સર્જન અને રક્ષણ માટે.
અસૃજદ્દક્ષિણાંગેન ત્ર્યંબકઃ પરમેષ્ઠિનમ્ 1.3.2.8.
ત્રયંબકએ પોતાના જમણા ભાગમાંથી પરમેષ્ઠી (બ્રહ્મા) ને સર્જ્યા.
બ્રહ્માણં રજસા વિષ્ણું સત્ત્વેન સમયૂયુજત્
બ્રહ્માને રજસ અને વિષ્ણુને સત્વ ગુણ આપ્યા.
ઈશાતે સર્વજગતાં સૃષ્ટિરક્ષાવિધાનયોઃ
તે સર્વ જગતના ઈશ્વર કહેવાય છે, સર્જન અને રક્ષણના નિયમ માટે.
દક્ષં ચ દક્ષિણાંગુષ્ઠાત્સૃષ્ટ્યૈ પ્રાવર્તયદ્વિધિઃ
સૃષ્ટિ માટે વિધિએ દક્ષને પોતાના જમણા અંગૂઠામાંથી ઉત્પન્ન કર્યો.
શૂદ્રાંશ્ચ પદ્ભ્યાં નિરમાત્સ્વયં ચ કમલાસનઃ
પદ્માસન સ્વયં પોતાના પગમાંથી શૂદ્રોને ઉત્પન્ન કર્યા.
મરુતઃ ફણિનો ગૃધ્રા ગંધર્વાસરસોઽપિ ચ
મરુત, સાપ, ગૃધ્ર, ગંધર્વ અને નદીઓ પણ ઉત્પન્ન થયા.
નાનાજ્ઞાતિત્વમાપાદ્ય નાનાકર્મપ્રવર્તકાઃ
તેઓએ વિવિધ ઓળખ મેળવી, અને અનેક પ્રકારના કાર્યો કરવા લાગ્યા.