તન્નાશકૃપયા દેવો નાનાસ્થાનેષુ સોઽગમત્ ૨૪.
તેણી પર દયા કરીને, ભગવાન અનેક સ્થળોએ ફરવા ગયા.
સ નદીઃ પર્વતાશ્ચૈવ આશ્રમાન્સરસીસ્તથા ૨૪.
તેઓ નદીઓ, પર્વતો, આશ્રમો અને સરોવરોમાં ગયા.
જગત્ત્રયં પરિભ્રમ્ય પુનરાગાત્સ્વમાશ્રમમ્ ૨૪.
ત્રણે લોકમાં ફર્યા પછી, તેઓ ફરી પોતાના આશ્રમમાં પાછા આવ્યા.
તતસ્તૃતીયનેત્રોત્થવહ્નિના નાકવાસિનામ્ ૨૪.
પછી, તેમના તૃતીય નેત્રમાંથી નીકળેલા અગ્નિથી સ્વર્ગવાસીઓ માટે—
સસ તુ તં ભસ્મસાત્કૃત્વા હરનેત્રોદ્ભવોઽનલઃ ૨૪.
હરાના નેત્રમાંથી ઉત્પન્ન થયેલો એ અગ્નિ, તેને રાખમાં ફેરવી દીધો.
તતો ભવો જગદ્ધેતોર્વ્યભજજ્જાતવેદસમ્ ૨૪.
પછી ભવએ જગતના હિત માટે એ અગ્નિને વહેંચી દીધો.
ભૃંગેષુ કોકિલાસ્યેષુ વિહારેષુ સ્મરાનલમ્ ૨૪.
તેમણે એ કામાગ્નિને માખીઓમાં, કોયલના ગીતમાં અને આનંદસ્થળોમાં મૂકી દીધો.
જ્વાલયત્યનિશં સોઽગ્નિર્દુશ્ચિકિત્સ્યોઽસુખાવહઃ ૨૪.
એ અગ્નિ સતત બળે છે, તેને મટાડવું મુશ્કેલ છે અને તે દુઃખ આપે છે.
વિલલાપ રતિર્દ્દીના મધુના બંધુના સહ ૨૪.
રતિ દુઃખી થઈને પોતાના સાથી મધુ સાથે રડવા લાગી.
રત્યાઃ પ્રલાપમાકર્ણ્ય દેવદેવો વૃષધ્વજઃ ૨૪.
રતિના આ દુઃખભર્યા શબ્દો સાંભળી, દેવોમાંના દેવ, વૃષધ્વજ શ્રીમહાદેવ ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ્યા.
અમૂર્તોઽપિ હ્યયં ભદ્રે કાર્યં સર્વં પતિસ્તવ ૨૪.
હે ભદ્રે, તારો પતિ સ્વરૂપે તો દેખાતો નથી, છતાંયે તે બધાં કામ સરળતાથી કરી શકે છે.
યદા વિષ્ણુશ્ચ ભવિતા વસુદેવાત્મજો વિભુઃ ૨૪.
જ્યારે વિષ્ણુ, જે સર્વશક્તિમાન છે, વસુદેવના પુત્ર રૂપે જન્મ લેશે,
સા પ્રણમ્ય તતો રુદ્રમિતિ પ્રોક્તા રતિસ્તતઃ ૨૪.
પછી રતિએ રુદ્રને વંદન કરીને આ રીતે કહ્યું.
દેવર્ષે વર્ણ્યતે ચેયં કથા પીયૂષસોદરા ૨૫.
હે દેવર્ષિ, આ કથા તો અમૃત જેટલી મીઠી અને કલ્યાણકારી છે.
ભગવાન્સ્વાં સતીં ભાર્યાં વધાર્થં ચાપિ તારકમ્ ૨૫.
ભગવાને પોતાની પત્ની સતી અને તારકાસુરના વિનાશ માટે આ બધું કર્યું.
ત્વયૈવોક્તં સ વિરહાત્સત્યાસ્તપ્યતિ વૈ તપઃ ૨૫.
તમે જ કહ્યું હતું કે, સતીના વિયોગથી તેઓ દુઃખી થઈને તપ કરે છે.
સત્યમેતત્પુરા પાર્થ ભવસ્યેદં મનીષિતમ્ ૨૫.
હે પાર્થ, આ વાત સાચી છે; પહેલાં ભવનું મન પણ આવું જ હતું.
તપો વિના શુદ્ધદેહો ન કથંચન જાયતે ૨૫.
તપ વિના શુદ્ધ શરીર ક્યારેય પ્રાપ્ત થતું નથી.
મહત્કર્માણિ યાનીહ તેષાં મૂલં સદા તપઃ ૨૫.
આ દુનિયામાં જે મહાન કાર્યો થાય છે, એનું મૂળ હંમેશા તપ જ છે.
એતસ્માત્કારણાદ્દેવો દર્પિતં તં દદાહ તુ ૨૫.
આ કારણથી દેવએ ગર્વીલા ત્યાગીને દહન કરી નાખ્યો.
વિહાય સગણો દેવઃ કૈલાસં સમપદ્યત ૨૫.
પછી દેવ પોતાના ગણો સાથે તેને છોડી કૈલાસ તરફ ચાલ્યા ગયા.
જીવિતં સ્વં વિનિંદંતી બભ્રામેતસ્તતશ્ચસા ૨૫.
એ પછી, પોતાનું જીવન નિરર્થક માની, તે ત્યાંથી ભટકતી રહી.
કાસિ કસ્યાસિ કલ્યાણિ કિમર્થં ચાપિ રોદિષિ ૨૫.
તુ કોણ છે, કોની દીકરી છે, હે કલ્યાણી, અને કેમ રડે છે?
નિવેદિતે તથા રત્યા શૈલઃ સંભ્રાંતમાનસઃ ૨૫.
જ્યારે રતિએ બધું કહ્યું, ત્યારે પર્વત રાજા ચિંતામાં પડી ગયા.
સા તત્ર પિતરૌ પ્રાહ સખીનાં વદનેન ચ ૨૫.
ત્યાં તેણે પોતાના માતા-પિતાને અને સખીઓના મોઢેથી પણ વાત કહી.
દેહવાસં પરિત્યક્ષ્યે પ્રાપ્સ્યે વાભિમતં પતિમ્ ૨૫.
હું તો આ શરીર છોડીને દઈશ, અથવા મને મનગમતો પતિ મળશે.
નિયમૈર્વિવિધૈસ્તસ્માચ્છોષયિષ્યે કલેવરમ્ ૨૫.
અત્યારે હું વિવિધ નિયમો દ્વારા આ શરીરને સુકવી નાખીશ.
શ્રુત્વેતિ વચનં માતા પિતા ચ પ્રાહ તાં શુભામ્ ૨૫.
આવું કહેતાં માતા અને પિતાએ એ પવિત્ર દીકરીને કહ્યું.
સોઢું ક્લેશાત્મરૂપસ્ય તપસઃ સૌમ્યદર્શને ૨૫.
હે સૌમ્ય સ્વભાવવાળી, તપની અંદર રહેલા દુઃખ સહન કરવું ખૂબ જ મુશ્કેલ છે.
ભાવિનોર્થા ભવંત્યેવ નરસ્યાનિચ્છતોપિ હિ ૨૫.
માનવી ઈચ્છે કે ન ઈચ્છે, જે લખાયું છે એ તો ચોક્કસ થાય જ છે.