અવિશ્વાસ્યે વિશ્વસિષિ મન્યસે ચાઽધ્રુવં ધ્રુવમ્ ૨૧.
તું અવિશ્વાસપાત્રમાં વિશ્વાસ કરે છે અને અસ્થિરને સ્થિર માને છે.
નેયં તવ ન ચાસ્માકં ન ચાન્યેષાં સ્થિરા મતા ૨૧.
આ ન તો તારી છે, ન અમારી છે, ને બીજાઓ માટે પણ સ્થિર માનાતી નથી.
કંચિત્કાલમિયં સ્થિત્વા ત્વયિ તારક ચંચલા ૨૧.
થોડો સમય માટે આ સ્થાન તારા પાસે રહેશે, તારક, પણ એ ચંચળ છે.
સરત્નૌષદિસંપન્નં સસરિત્પર્વતાકરમ્ ૨૧.
રત્નો, ઔષધિઓ, નદીઓ અને પર્વતોથી ભરપૂર—
હિરણ્યકશિપુર્વીરો હિરણ્યાક્ષશ્ચ દુર્જયઃ ૨૧.
હિરણ્યકશિપુ જે મહાન વીર હતો અને દુર્જય હિરણ્યાક્ષ—
કીર્તિઃ શૂરશ્ચ વીરશ્ચ વાતાપિરિલ્વલસ્તથા ૨૧.
કીર્તિ, શૌર્ય, વીરતા અને વાતાપી તથા ઇલ્વલ પણ—
વિશ્વજિત્પ્રમુખાશ્ચાન્યે દાનવેંદ્રા મહાબલાઃ ૨૧.
અને વિશ્વજિતને મુખ્ય રાખી બીજા અનેક દાનવોના મહાબલી રાજા—
સર્વૈર્વર્ષાયુતં તપ્તં ન ત્વમેકો મહાતપાઃ ૨૧.
બધાએ દસ હજાર વર્ષ સુધી તપ કર્યું હતું; માત્ર તું જ મહાતપસ્વી નથી.
સર્વે યથાર્હદાતારઃ સર્વે દાક્ષાયણીસુતાઃ ૨૧.
બધા યોગ્ય રીતે દાન આપનારા હતા; બધા દાક્ષાયણીના પુત્રો હતા.
મુંચેચ્છાં કામભોગેષુ મુંચેમં શ્રીભવં મદમ્ ૨૧.
ચાલો, કામભોગની ઈચ્છા છોડી દઈએ; સંપત્તિનો ગર્વ પણ છોડીએ.
શોકકાલે શુચો માત્વં હર્ષકાલે ચ મા હૃષઃ ૨૧.
શોકના સમયે દુઃખી ન થા, અને આનંદના સમયે વધારે ખુશ ન થા.
ઇંદ્રં ચેદાગતઃ કાલઃ સદા યુક્ત મતંદ્રિતમ્ ૨૧.
જો સમય આવી ગયો હોય, ઇન્દ્ર, તો હંમેશા સ્થિર અને અડગ રહેજે.
કો હિ સ્થાતુમલં લોકે મમ ક્રુદ્ધસ્ય સંયુગે ૨૧.
આ જગતમાં જ્યારે હું રોષે ભરાઈને યુદ્ધમાં ઊભો રહું, ત્યારે મારા સામે કોણ ઊભું રહી શકે?
ત્વમેવ વેત્સિ માં દૈત્ય યોહં યાદૃક્પરાક્રમઃ ૨૧.
હે દૈત્ય, તું જ જાણે છે કે હું કોણ છું અને મારી અંદર કેટલી શક્તિ છે.
યેષાં ત્વં કોટિભાગેઽપિ પરિપૂર્ણો ન તારક ૨૧.
હે તારક, તારી શક્તિના એક ભાગમાં પણ તું સંપૂર્ણ નથી.
ઇચ્છન્સંજીવયામ્યેતદનિચ્છન્નાશયે ક્ષણાત્ ૨૧.
મારે ઇચ્છા હોય તો હું એને જીવતો કરી દઉં, ને ઇચ્છા ન હોય તો પળમાં નાશ પામાડું.
અંગુલ્યગ્રેણ દૈત્યેંદ્ર પુનર્ધર્મં નલોપયે ૨૧.
હે દૈત્યરાજ, માત્ર મારી આંગળીના ટોચથી પણ હું ફરીથી ધર્મને દૂર કરી શકું.
લોપયામિ તતઃ કં ચ ધર્મોઽયં શરણં વ્રજેત્ ૨૧.
પછી, જેને હું દૂર કરું, એ પછી ધર્મ ક્યાંક બીજે આશરો શોધી લેશે.
સોઽયં કાલઃ પચેદ્વિશ્વં વૃક્ષે ફલમિવાગતમ્ ૨૧.
હવે એ સમય આવી ગયો છે, જે આખા જગતને પકવી નાખે છે, જેમ વૃક્ષ પર ફળ પાકે છે.
પ્રાપ્નોતિ પુરુષો દૈત્ય પશ્ય કાલસ્ય ચિત્રતામ્ ૨૧.
હે દૈત્ય, દરેક મનુષ્યને જે મળવાનું હોય એ જ મળે છે—કાળની વિવિધતા જોઈ લે.
સ્વકર્મપરિપાકસ્ય ફલદં વૈ વિદુર્બુધાઃ ૨૧.
જાણકારો જાણે છે કે પોતાના કર્મના ફળ સમયસર મળે છે.
પુણ્યેન તત્ર સોખ્યં સ્યાદ્દૃઃખં પાપેન નિશ્ચિતમ્ મદુક્તં વચનં સર્વં યદિ મંતુમિહાર્હસિ॥ ૨૧.
પુણ્યથી સુખ મળે છે, પાપથી નિશ્ચિત દુઃખ મળે છે. જો તું અહીં મારા બધા વચન વિચારશે.
મામત્ર સંસ્થિતં દૃષ્ટ્વા કાલનેમિમુખૈર્યુતમ્॥ ૨૧.
જ્યારે તું મને અહીં કાલનેમિ અને બીજાઓની વચ્ચે ઊભેલો જોશે—
કસ્યેહ ન વ્યથેદ્બુર્મૃત્યોરપિ જિવાંસતઃ ૨૧.
મૃત્યુના મુખ સામે, જીવતા માણસ પણ અહીં કોણ અચકાઈ નહીં જાય?
બ્રવીષિ યદ્યત્ત્વં વાક્યં તતથૈવ ન સંશયઃ ૨૧.
તમે જે કહો, એ જ થવું જોઈએ—આમાં કોઈ શંકા નથી.
કર્તુમુત્સહતે લોકે દૃષ્ટ્વા સંપ્રસ્થિતં જગત્ ૨૧.
જગત જ જ્યારે આગળ વધી રહ્યું હોય, ત્યારે આ દુનિયામાં કોણ કંઈ કરી શકે?
કાલાગ્નાવાહિતં ઘોરે ગુહ્યે સતતગત્વરે ૨૧.
કાળની ભયાનક અગ્નિમાં, ગુપ્ત માર્ગમાં સતત છુપાયેલું—
કાલો હરતિ સંપ્રાપ્તે નદીવેગ ઇવોન્મુખાન્ ૨૧.
કાળ આવે ત્યારે, તે ઉત્સુક લોકોને નદીના પ્રવાહ જેવો વહેવી જાય છે.
કાલેન હ્રિયમાણાનાં પ્રલાપઃ શ્રૂયતે નૃણામ્ ૨૧.
કાળના વહેવામાં લોકો જાય છે ત્યારે, એમના રડવાનો અવાજ સંભળાય છે.
સ્પૃહામોહાતિવાદેષુ લોકઃ સક્તો ન બુધ્યતે ૨૧.
લોકો ઈચ્છા, મોહ અને વધારે બોલવામાં એટલા તલીન છે કે તેમને કંઈ સમજાતું જ નથી.