પર્યાયૈર્હન્યમાનાનામભિહંતા ન વિદ્યતે ૨૧.
જે લોકો ક્રમશઃ મરે છે, તેમના માટે કોઈ મારનાર નથી.
ઋષીંશ્ચ દેવાંશ્ચ મહાસુરાંશ્ચ ત્રૈવિદ્યવૃદ્ધાંશ્ચ વને મુનીંશ્ચ ૨૧.
ઋષિઓ, દેવતાઓ, મહાદૈત્ય, ત્રણ વેદના જાણકાર વૃદ્ધો અને જંગલમાં રહેતા મુનિઓ,
ન મંત્રબલવીર્યેણ પ્રજ્ઞયા પૌરુષેણ વા ૨૧.
મંત્રશક્તિથી, બળથી, બુદ્ધિથી કે પરાક્રમથી પણ નહિ,
ન માતૃપિતૃશુશ્રૂષા ન ચ દૈવતપૂજનમ્ ૨૧.
માતા-પિતાની સેવા કરીને કે દેવતાઓની પૂજા કરીને પણ નહિ,
ન વિદ્યા ન તપો દાનં ન મિત્રાણિ ન વાંધવાઃ ૨૧.
ન જ્ઞાન, ન તપ, ન દાન, ન મિત્રો, ન તો સંબંધીઓ—
નાગામિગમનાર્થં હિ પ્રતિઘાતશતૈરપિ ૨૧.
અને પરલોકમાં જવા માટે પણ, સો અવરોધો વચ્ચે પણ—
દેહવત્પુણ્યકર્માણિ જીવવત્કાલ ઉચ્યતે ૨૧.
પુણ્ય કર્મો શરીર સાથે બંધાયેલા છે; અને સમય જીવતા માણસ સાથે જોડાયેલો કહેવાય છે.
અહો દૈત્ય ત્વદ્વિશિષ્ટા દૈત્યાનાં કોટયઃ પુરા ૨૧.
અરે દૈત્ય, તારા કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ એવા લાખો દૈત્ય પહેલાં થયા છે.
ઇદં તુ લબ્ધ્વા ત્વં સ્થાનમાત્માનં બહુ મન્યસે ૨૧.
આ સ્થાન મળતાં, તું પોતાને બહુ મોટો માને છે.
ન ચેદમચલં સ્થાનમનંતં ચાપિ કસ્યચિત્ ૨૧.
પણ આ સ્થાન કોઈ માટે અડગ કે અનંત રહેતું નથી.
અવિશ્વાસ્યે વિશ્વસિષિ મન્યસે ચાઽધ્રુવં ધ્રુવમ્ ૨૧.
તું અવિશ્વાસપાત્રમાં વિશ્વાસ કરે છે અને અસ્થિરને સ્થિર માને છે.
નેયં તવ ન ચાસ્માકં ન ચાન્યેષાં સ્થિરા મતા ૨૧.
આ ન તો તારી છે, ન અમારી છે, ને બીજાઓ માટે પણ સ્થિર માનાતી નથી.
કંચિત્કાલમિયં સ્થિત્વા ત્વયિ તારક ચંચલા ૨૧.
થોડો સમય માટે આ સ્થાન તારા પાસે રહેશે, તારક, પણ એ ચંચળ છે.
સરત્નૌષદિસંપન્નં સસરિત્પર્વતાકરમ્ ૨૧.
રત્નો, ઔષધિઓ, નદીઓ અને પર્વતોથી ભરપૂર—
હિરણ્યકશિપુર્વીરો હિરણ્યાક્ષશ્ચ દુર્જયઃ ૨૧.
હિરણ્યકશિપુ જે મહાન વીર હતો અને દુર્જય હિરણ્યાક્ષ—
કીર્તિઃ શૂરશ્ચ વીરશ્ચ વાતાપિરિલ્વલસ્તથા ૨૧.
કીર્તિ, શૌર્ય, વીરતા અને વાતાપી તથા ઇલ્વલ પણ—
વિશ્વજિત્પ્રમુખાશ્ચાન્યે દાનવેંદ્રા મહાબલાઃ ૨૧.
અને વિશ્વજિતને મુખ્ય રાખી બીજા અનેક દાનવોના મહાબલી રાજા—
સર્વૈર્વર્ષાયુતં તપ્તં ન ત્વમેકો મહાતપાઃ ૨૧.
બધાએ દસ હજાર વર્ષ સુધી તપ કર્યું હતું; માત્ર તું જ મહાતપસ્વી નથી.
સર્વે યથાર્હદાતારઃ સર્વે દાક્ષાયણીસુતાઃ ૨૧.
બધા યોગ્ય રીતે દાન આપનારા હતા; બધા દાક્ષાયણીના પુત્રો હતા.
મુંચેચ્છાં કામભોગેષુ મુંચેમં શ્રીભવં મદમ્ ૨૧.
ચાલો, કામભોગની ઈચ્છા છોડી દઈએ; સંપત્તિનો ગર્વ પણ છોડીએ.
શોકકાલે શુચો માત્વં હર્ષકાલે ચ મા હૃષઃ ૨૧.
શોકના સમયે દુઃખી ન થા, અને આનંદના સમયે વધારે ખુશ ન થા.
ઇંદ્રં ચેદાગતઃ કાલઃ સદા યુક્ત મતંદ્રિતમ્ ૨૧.
જો સમય આવી ગયો હોય, ઇન્દ્ર, તો હંમેશા સ્થિર અને અડગ રહેજે.
કો હિ સ્થાતુમલં લોકે મમ ક્રુદ્ધસ્ય સંયુગે ૨૧.
આ જગતમાં જ્યારે હું રોષે ભરાઈને યુદ્ધમાં ઊભો રહું, ત્યારે મારા સામે કોણ ઊભું રહી શકે?
ત્વમેવ વેત્સિ માં દૈત્ય યોહં યાદૃક્પરાક્રમઃ ૨૧.
હે દૈત્ય, તું જ જાણે છે કે હું કોણ છું અને મારી અંદર કેટલી શક્તિ છે.
યેષાં ત્વં કોટિભાગેઽપિ પરિપૂર્ણો ન તારક ૨૧.
હે તારક, તારી શક્તિના એક ભાગમાં પણ તું સંપૂર્ણ નથી.
ઇચ્છન્સંજીવયામ્યેતદનિચ્છન્નાશયે ક્ષણાત્ ૨૧.
મારે ઇચ્છા હોય તો હું એને જીવતો કરી દઉં, ને ઇચ્છા ન હોય તો પળમાં નાશ પામાડું.
અંગુલ્યગ્રેણ દૈત્યેંદ્ર પુનર્ધર્મં નલોપયે ૨૧.
હે દૈત્યરાજ, માત્ર મારી આંગળીના ટોચથી પણ હું ફરીથી ધર્મને દૂર કરી શકું.
લોપયામિ તતઃ કં ચ ધર્મોઽયં શરણં વ્રજેત્ ૨૧.
પછી, જેને હું દૂર કરું, એ પછી ધર્મ ક્યાંક બીજે આશરો શોધી લેશે.
સોઽયં કાલઃ પચેદ્વિશ્વં વૃક્ષે ફલમિવાગતમ્ ૨૧.
હવે એ સમય આવી ગયો છે, જે આખા જગતને પકવી નાખે છે, જેમ વૃક્ષ પર ફળ પાકે છે.
પ્રાપ્નોતિ પુરુષો દૈત્ય પશ્ય કાલસ્ય ચિત્રતામ્ ૨૧.
હે દૈત્ય, દરેક મનુષ્યને જે મળવાનું હોય એ જ મળે છે—કાળની વિવિધતા જોઈ લે.