સ ચ દૈત્યેશ્વરઃ ક્રુદ્ધઃ સમારૂઢો મહારથમ્ જગદ્ધંતું પ્રવૃત્તો વા પ્રતસ્થેઽસૌ સુરાન્પ્રતિ॥ ૧૬.
દૈત્યોના રાજા ક્રોધિત થઈ મહાન રથ પર આરૂઢ થયા અને દેવતાઓ સામે જગતના વિનાશ માટે આગળ વધ્યા.
એતસ્મિન્નંતરે વાયુર્દેવદૂતઃ સુરાલયમ્ ૧૬.
એજ સમયે દેવદૂત વાયુ દેવલોક તરફ ગયા.
સ ગત્વા તુ સભાં દિવ્યાં મહેંદ્રસ્ય મહાત્મનઃ ૧૬.
તેઓ મહાત્મા મહેન્દ્રની દિવ્ય સભામાં પ્રવેશ્યા.
તચ્છ્રુત્વા દેવરાજઃ સ નિમીલિતવિલોચનઃ ૧૬.
આ સાંભળી દેવરાજે આંખો મીંચી લીધી.
સંપ્રાપ્તોઽતિવિમર્દોઽયં દેવાનાં દાનવૈઃ સહ ૧૬.
દેવતાઓ અને દાનવો વચ્ચે ભારે યુદ્ધ શરૂ થયું છે.
એતચ્છ્રુત્વા ચ વચનં મહેંદ્રસ્ય ગિરાંપતિઃ ૧૬.
મહેન્દ્રના આ શબ્દો સાંભળીને પર્વતોના સ્વામી એ કહ્યું.
સામપૂર્વં સ્મૃતા નીતિશ્ચતુરંગામનીકિનીમ્ ૧૬.
પ્રથમ તો સમજાવટની રીત યાદ રાખવી અને ચારે પ્રકારની સેના ગોઠવવી જોઈએ.
સામ દાનં ચ ભેદશ્ચ ચતુર્થો દંડ એવ ચ ૧૬.
સમજાવટ, દાન, ફૂટ અને અંતે દંડ—આ ચાર ઉપાય છે.
તત્ર સામ પ્રયોક્તવ્યમાર્યેષુ ગુણવત્સુ ચ ૧૬.
સજ્જન અને ગુણવાન લોકોમાં સમજાવટનો ઉપાય કરવો યોગ્ય છે.
દણ્ડશ્ચાપિ પ્રયોક્તવ્યો નિત્યકાલં દુરાત્મસુ ૧૬.
પણ દુષ્ટોમાં હંમેશા દંડનો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
શ્રિયા તેષાં ચ કિં કાર્યં સમૃદ્ધાનાં તથાપિ યત્ ૧૬.
જે લોકો પહેલેથી જ સમૃદ્ધ છે, તેમના માટે વધુ ધનનો શું ઉપયોગ?
એકો હ્યુપાયો દંડોઽત્ર ભવતાં યદિ રોચતે ૧૬.
અહીં, જો તમને યોગ્ય લાગે તો માત્ર દંડ જ એકમાત્ર ઉપાય છે.
લાલિતઃ પાલિતો વાપિ સ્વસ્વભાવં ન મુંચતિ ૧૬.
કોઈને લાડથી રાખો કે રક્ષણ આપો, પોતાનો સ્વભાવ તો છોડતો નથી.
એવમુક્તઃ સહસ્રાક્ષ એવમેવેત્યુવાચ હ ૧૬.
આ રીતે કહેતાં સહસ્રનેત્રએ કહ્યું, 'હા, એવું જ છે.'
બહુમાનેન મે વાચં શ્રૃણુધ્વં નાકવાસિનઃ॥ ૧૬.
મોટા માનથી તેણે કહ્યું, 'હે સ્વર્ગવાસીઓ, મારી વાત ધ્યાનથી સાંભળો.'
ભવંતો યજ્ઞભોક્તારઃ સતામિષ્ટાશ્ચ સાત્ત્વિકાઃ ૧૬.
તમે યજ્ઞના ફળ ભોગવતા, સજ્જનોને પ્રિય અને પવિત્ર છો.
ભવતાં ચ નિમિત્તેન બાધંતે દાનવેશ્વરાઃ ૧૬.
તમારા કારણે દાનવોના રાજાઓ તકલીફ આપે છે.
ક્રિયતાં સમરે બુદ્ધિઃ સૈન્યં સંયોજ્યતામિતિ ૧૬.
યુદ્ધ માટે વિચાર કરો અને સેના ભેગી કરો.
ઇત્યુક્તાઃ સમનહ્યંત દેવાનાં યે પ્રધાનતઃ ૧૬.
આ રીતે કહેતાં, દેવતાઓમાં મુખ્ય એવા લોકોએ પોતે તૈયાર કર્યા.
વાહનાનિ વિમાનાનિ યોજયંતુ મમામરાઃ ૧૬.
મારા અમરોએ વાહનો અને વિમાનો જોડો.
નાનાશ્ચર્યગુણોપેતા દુર્જયા દેવદાનવૈઃ ૧૬.
જેમાં અનેક અદ્ભુત ગુણો છે અને દેવ-દાનવો પણ તેને જીતવા અસમર્થ છે.
યમો મહિષમાસ્થાય સેનાગ્રે સમવર્તત ૧૬.
યમરાજે મહિષ પર ચડીને સેના આગળ સ્થાન લીધું.
કલ્પકાલોજ્જવાલાપૂરિતાંબરગોચરઃ ૧૬.
સમયના અંતે જે અગ્નિ જ્વાળા આકાશમાં વ્યાપી ગઈ હતી, એથી આખું આકાશ અગ્નિથી ભરાઈ ગયું.
પવનોંઽકુશપાણિસ્તુ વિસ્તારિતમહાજવઃ ૧૬.
પવનદેવ હાથમાં અંકુશ લઈને અત્યંત ઝડપથી ફૂંકાઈ રહ્યા હતા.
ભુજગેન્દ્રં સમારૂઢો જલેશો ભગવાન્સ્વયમ્ ૧૬.
જળના ભગવાન સ્વયં ભુજંગરાજ પર આરૂઢ થયા.
નરયુક્તે રથે દિવ્યે ધનાધ્યક્ષો વ્યચીચરત્ ૧૬.
ધનના સ્વામી મનુષ્યો દ્વારા ખેંચાતા દિવ્ય રથમાં ફરતા હતા.
રાક્ષસેશોઽથ નિર્ઋતી રથે રક્ષોમુખૈર્હયૈઃ ૧૬.
પછી રાક્ષસોના સ્વામી નિૃતિ રાક્ષસમુખવાળા ઘોડાઓવાળા રથમાં બેઠા.
ચંદ્રાદિત્યાવશ્વિનૌ ચ વસવઃ સાધ્યદેવતાઃ ૧૬.
ચંદ્ર, સૂર્ય, અશ્વિનીકુમાર, વસુઓ અને સાધ્યદેવતાઓ,
હેમપીઠત્તરાસંગાશ્ચિત્રવર્માયુધધ્વજાઃ ૧૬.
સોનાના ઉપરના વસ્ત્રો, સુંદર કવચ, શસ્ત્રો અને ધ્વજાવાળા શોભતા હતા.
તથા રક્તોત્તરાસંગા નિર્મલાયોવિભૂષણાઃ ૧૬.
એ જ રીતે, કેટલાક લાલ ઉપરના વસ્ત્રો, શુદ્ધ શસ્ત્રો અને આભૂષણોથી સજ્જ હતા.