ક્ષમયા ચ મહાભાગા ક્રોધમણ્વપિ નાકરોત્ ૧૪.
મહાન ધીરજ ધરાવનારી એ ભાગ્યશાળી સ્ત્રીએ જરા પણ ક્રોધ કર્યો નહોતો.
અગ્નિરૂપેણ તસ્યાશ્ચ સ દદાહ મહાશ્રમમ્ એવં સિહવૃકાદ્યાભિર્ભીષિકાભિઃ પુનઃપુનઃ॥ ૧૪.
અગ્નિનું રૂપ ધારણ કરીને, તેણે તેના મહાન પ્રયત્નને દાઝી નાખ્યો; એ જ રીતે, સિંહ અને વરુક જેવી ભયાનક આકૃતિઓથી વારંવાર ભય પેદા કર્યો.
વિરરામ યદા નૈવ વજ્રાંગમહિષી તદા ૧૪.
જ્યારે વજ્રાંગની પત્ની તપ કરવાનું બંધ ન કરતી, ત્યારે—
તાં શાપાભિમુખીં દૃષ્ટ્વા શૈલઃ પુરુષાવિગ્રહઃ ૧૪.
જ્યારે તે શાપ આપવા તૈયાર હતી, ત્યારે પર્વત મનુષ્યરૂપે સામે આવ્યો.
નાહં મહાવ્રતે દુષ્ટઃ સેવ્યોઽહં સર્વદેહિનામ્ ૧૪.
હે મહાવ્રતા, હું દુષ્ટ નથી; બધા જીવધારીઓએ મારી સેવા કરવી જોઈએ.
એતસ્મિન્નંતરે જાતઃ કાલો વર્ષસહસ્રિકઃ ૧૪.
આ દરમિયાન, હજારો વર્ષોનો સમય વીતી ગયો.
તુષ્ટઃ પ્રોવાચ વજ્રાંગં તમાગમ્ય જલાશયે॥ ૧૪.
પ્રસન્ન થઈને, તે જળકિનારે વજ્રાંગ પાસે ગયો અને તેને કહ્યું.
દદામિ સર્વકામાંસ્તે ઉત્તિષ્ઠ દિતિનન્દન ઉવાચ પ્રાંજલિર્વાક્યં સર્વલોકપિતામહમ્॥ ૧૪.
હું તને તારા બધા ઇચ્છિત ફળો આપું છું, દિતિના પુત્ર, ઊભો થા. પછી તે બંને હાથ જોડીને સર્વલોકપિતા બ્રહ્માને કહ્યું.
આસુરો મેઽસ્તુ મા ભાવઃ શક્રરાજ્યે ચ મા રતિઃ ૧૪.
મારા અંદર અસુર સ્વભાવ ન રહે અને ઇન્દ્રના રાજ્યમાં મને કોઈ આનંદ ન મળે.
એવમસ્ત્વિતિ તં બ્રહ્મા પ્રાહ વિસ્મિતમાનસઃ ૧૪.
બ્રહ્માએ આશ્ચર્યથી ભરેલા મનથી કહ્યું, 'જેમ તું ઇચ્છે છે તેમ જ થાઓ.'
ઋષયો મનુજા દેવાઃ શિવબ્રહ્મમુખા અપિ ૧૪.
ઋષિઓ, મનુષ્યો, દેવતાઓ—even શિવ અને બ્રહ્મા—
ઇતિ ચિંત્ય વિરિંચોઽપિ તત્રૈવાંતરધીયત ૧૪.
આ રીતે વિચારતા, વિષ્ણુ પણ ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયો.
આહારમિચ્છન્સ્વાં ભાર્યાં ન દદર્શાશ્રમે સ્વકે ૧૪.
જ્યારે તેને ભોજનની ઇચ્છા થઈ, ત્યારે પોતાના આશ્રમમાં પત્નીને દેખાઈ ન આવી.
વિલોકયન્સ્વકાં ભાર્યાં વિધિત્સુઃ કર્મ નૈત્યકમ્ ૧૪.
પત્નીને શોધતો અને રોજની ક્રિયા કરવા ઈચ્છતો હતો—
રુદન્તીં સ્વાં પ્રિયાં દીનાં તરુપ્રચ્છાદિતાનનામ્ ૧૪.
તેને પોતાની પ્રિય, દુઃખી, વૃક્ષની ડાળીઓથી ચહેરો ઢાંકી રડતી જોઈ.
કેન તેઽપકૃતં ભીરુ વર્તંત્યાસ્તપસિ સ્વકે કં વા કામં પ્રયચ્છામિ શીઘ્રં પ્રબ્રૂહિ ભામિનિ॥ ૧૪.
હે ભયભીતે, તું તપ કરતાં કોણે તને દુઃખ આપ્યું છે? કે પછી કઈ ઈચ્છા છે જે હું તને પૂર્ણ કરું? વહેલી કહો, હે સુંદરિ.
ગૃહેશ્વરીં સદ્ગુણભૂષિતાં શુભાં પંગ્વંધયોગેન પતિં સમેતામ્ ૧૪.
ઘરની માલિક, સારા ગુણોથી શોભાયમાન, શુભ, અને લગ્નસંબંધથી પતિ સાથે જોડાયેલી—
નાશિતાસ્મ્યપવિદ્ધાસ્મિ ત્રાસિતા પીડિતાસ્મિ ચ ૧૫.
હું વિનાશ પામી છું, ત્યજી દેવામાં આવી છું, ડરાવવામાં આવી છું અને પીડાઈ પણ છું.
દુઃખપારમપશ્યંતી પ્રાણાંસ્ત્યક્તું વ્યવસ્થિતા ૧૫.
મારે દુઃખનો અંત દેખાતો નથી, તેથી હું જીવન છોડી દેવાનો નિશ્ચય કર્યો છે.
એવમુક્તસ્તુ દૈત્યેંદ્રો દુઃખિતોઽચિંતયદ્ધૃદિ ૧૫.
આ રીતે પત્નીએ કહ્યું ત્યારે, દૈત્યરાજ દુઃખી થઈને મનમાં વિચારી રહ્યો.
તથાપિ મન્યે શાસ્ત્રૈભ્યસ્ત્વનુકંપ્યા પ્રિયેતિ યત્ ૧૫.
છતાં પણ, શાસ્ત્ર પ્રમાણે, મને લાગે છે કે એ દયાની લાયક છે, કારણ કે એ પ્રિય છે.
વ્યસનાર્ણવમત્યેતિ જલયાનૈરિવાર્ણવમ્ ૧૫.
જેમ નાવથી સમુદ્ર પાર થાય છે, તેમ દુઃખના દરિયાને પણ પાર કરી શકાય છે.
ગેહિનો હેલયા જિગ્યુર્દસ્યૂન્દૂર્ગ પતિર્યથા ૧૫.
ઘરવાળા જો બેદરકાર રહે તો ચોરો તેમને જીતે છે, જેમ કિલ્લાના માલિકને પણ ચોરો હરાવે છે.
અથાયુષા વા કાર્ત્સ્ન્યેન ધર્મે દિત્સુર્યથૈવ ચ ૧૫.
અથવા, જેમ કોઈ પોતાનું આખું આયુષ્ય કે ધર્મ દાનમાં આપી દે છે, તેમ.
ભર્તવ્યા એવ યસ્માચ્ચ તસ્માદ્ભાર્યેતિ સા સ્મૃતા ૧૫.
કારણ કે પત્નીનું પાલન કરવું જ પડે છે, તેથી તેને 'પત્ની' કહેવાય છે.
સંસારકલ્મષાત્ત્રાત્રી કલત્રમિતિ સા તતઃ ૧૫.
અને સંસારના દોષમાંથી બચાવે છે, તેથી તેને 'કલત્ર' પણ કહેવામાં આવે છે.
ત્રીણિ જ્યોતીંષિ પુરુષ ઇતિ વૈ દેવલોઽબ્રવીત્ ૧૫.
દેવલ ઋષિએ કહ્યું: પુરુષમાં ત્રણ પ્રકાશ હોય છે.
તદેનાં પીડિતાં ચેદ્યઃ પતિર્ભૂત્વા ન પાલયે ૧૫.
જો પતિ બનીને પણ પત્ની દુઃખી હોય ત્યારે તેનું રક્ષણ ન કરે—
અહ મપ્યેનમિંદ્રં વૈ શક્તો જેતું યથાઽનૃણામ્ ૧૫.
—તો હું ઋણમુક્ત માણસ જેવો, ઇન્દ્રને પણ જીતવા સક્ષમ છું.
ઇતિ સંચિંત્ય વજ્રાંગઃ કોપવ્યાકુલલોચનઃ ૧૫.
આવી રીતે વિચારીને, વજ્રાંગના આંખોમાં ક્રોધ છલકાયો.