સરસ્તીરે સ્થિતઃ કૂર્મસ્તાન્નિરીક્ષ્ય વિદૂરગાન્ ૧૦.
કાચબો સરોવર કિનારે ઊભો રહીને દૂરથી આવેલા બધાને નિહાળતો હતો.
કૌશિકોઽથ તમાહેદં પ્રહસ્ય વચનં સ્વયમ્ ૧૦.
પછી કૌશિકે હસીને પોતે જ તેને આ રીતે કહ્યું:
અગ્નિર્દ્વિજાનાં વિપ્રશ્ચ વર્ણાનાં રમણઃ સ્ત્રિયામ્ ૧૦.
અગ્નિ દ્વિજોને માટે છે, બ્રાહ્મણ બધાં વર્ણો માટે છે, સ્ત્રીઓ આનંદ માટે છે.
વિહાય તમિમં ધર્મમાતિથ્યવિમુખઃ કથમ્ ૧૦.
આ ધર્મ છોડીને, કોઈ આતિથ્યની અવગણના કેવી રીતે કરી શકે?
ચિરંતનો હિ જાનામિ કર્ત્તુમાતિથ્યસત્ક્રિયામ્ ૧૦.
હું તો બહુ જૂનો છું, અને મને આતિથ્યની યોગ્ય રીતો સારી રીતે ખબર છે.
સુમહત્કારણં ચાત્ર શ્રૂયતાં તદ્વદામિ વઃ ૧૦.
અહીં એક મોટું કારણ છે, સાંભળો, હું તમને એ કહું છું.
અભ્યાગતસ્ય કસ્યાપિ સર્વસત્કારસદ્વ્રતી ૧૦.
જે કોઈ મહેમાન આવે છે, તેનું સન્માન અને યોગ્ય વ્યવહાર કરવો, એ સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ છે.
ઇંદ્રદ્યુમ્નો મહીપાલો બિભોમ્યસ્માદલંતરામ્ ૧૦.
ઇન્દ્રદ્યુમ્ન રાજા આ બાબતમાં બધાથી ઘણો આગળ છે.
યજ્ઞપાવકદગ્ધા મે પૃષ્ઠિર્નાદ્યાપિ નિર્વ્રણા ૧૦.
યજ્ઞની અગ્નિએ મારું શરીર દાઝી નાખ્યું છે, અને આજ સુધી એ ઘા સાજા થયા નથી.
આસુતીવલમાધાય ભુવિ ધક્ષ્યતિ સંપ્રતિ ૧૦.
ભૂમિમાં ભ્રૂણ મૂકીને, હવે તેને દહન કરવા જઇ રહ્યા છે.
પપાત પુષ્પવૃષ્ટિઃ ખાદ્વિમુક્તાપ્સરસાં ગણૈઃ ૧૦.
આકાશમાંથી અપ્સરાઓએ ફૂલોની વર્ષા વરસાવી.
વિસ્મિતાસ્તે ચ દદૃશુર્વિમાનં પુરતઃ સ્થિતમ્ ૧૦.
તેઓ આશ્ચર્યચકિત થઈને સામે એક દિવ્ય વિમાન ઊભું હતું તે જોયું.
અયાતયામાઃ પ્રદદુરાશિષોઽસ્મૈ સુરદ્વિજાઃ ૧૦.
દેવતાઓ અને ઋષિઓ, જે હજી ગયા નહોતા, તેમણે તેને આશીર્વાદ આપ્યા.
તતો વિમાનમાલંબ્ય દેવદૂતસ્તમુચ્ચકૈઃ ૧૦.
પછી દેવદૂતએ વિમાન પકડીને તેને ઊંચે ઉઠાવ્યો.
નવીકૃતાધુના કીર્તિસ્તવ ભૂપાલ નિર્મલા ૧૦.
હવે, રાજા, તારી કીર્તિ ફરીથી નવી અને નિર્મળ બની છે.
ગમ્યતાં બ્રહ્મણો લોકમાકલ્પં તપસોર્જિતમ્ ૧૦.
તુ હવે તપથી પ્રાપ્ત બ્રહ્માના લોકમાં, એક કળ્પ સુધી જા.
યાવત્કીર્તિર્મનુષ્યસ્ય પૃથિવ્યાં પ્રથિતા ભવેત્ ૧૦.
જ્યાં સુધી મનુષ્યની કીર્તિ ધરતી પર પ્રસિદ્ધ રહે છે.
સુરાલયસરોવાપીકૂપારામાદિકલ્પના ૧૦.
દેવસ્થાનોમાં સરોવર, કૂવા, બગીચા અને અન્ય વ્યવસ્થાઓનું નિર્માણ.
અમી મમૈવ સુહૃદો માર્કંડબકકૌશિકાઃ ૧૦.
માર્કંડેય, બક અને કૌશિક – એ મારા પોતાના મિત્રો છે.
તચ્ચેદમી મયા સાકં બ્રહ્મલોકં પ્રયાંત્યુત ૧૦.
આ બધા મારા સાથે મળીને નિશ્ચિતપણે બ્રહ્મલોકમાં જશે.
પરેષામનપેક્ષ્યૈવ કૃતપ્રતિકૃતં હિ યઃ ૧૦.
જે બીજાની પરવા કર્યા વિના, જે કરવું તે કરે છે અને જવાબ આપે છે.
સ્વાર્થોદ્યુક્તધિયો યે સ્યુરન્વર્થાસ્તેપ્યસુંધરાઃ ૧૦.
જેઓ માત્ર પોતાના હિતમાં લાગેલા હોય છે, એમનાં કામ યોગ્ય હોય તો પણ તેઓ મહત્ત્વના નથી.
પ્રાણિનાં પરમો લાભઃ કેવલં પ્રાણિસૌહૃદમ્ ૧૦.
જીવ માટે સૌથી મોટો લાભ તો એકમેક પ્રત્યેની સ્નેહભાવના જ છે.
મિત્રાવસાનિનઃ પાપાઃ પ્રાયો નરકમંડનાઃ ૧૦.
જેઓ મિત્રતા તોડી નાખે છે, તેઓ પાપી છે અને મોટેભાગે નરકના શોભા છે.
મમ કીર્તિસમુદ્ધારઃ સ પ્રભાવો મહાત્મનામ્ તદાહમપિ યાસ્યામિ દેવદૂતાન્યથા ન હિ॥ ૧૦.
મારી કીર્તિનું ઊંચે ઉઠવું એ મહાન આત્માઓની શક્તિ છે; ત્યારે હું પણ દેવદૂતની જેમ અહીંથી વિદાય લઈશ.
એતે હરગણાઃ સર્વેશાપભ્રષ્ટાઃ ક્ષિતિં ગતાઃ॥ ૧૦.
હરાના બધા સેવકો શાપના કારણે સ્વર્ગમાંથી પડીને પૃથ્વી પર આવ્યા છે.
શાપાંતે હરપાર્શ્વે તુ યાસ્યંતિ પૃથિવીપતે ૧૦.
પૃથ્વીના રાજા, જ્યારે શાપ પૂરો થશે ત્યારે એ બધા ફરી હરાના પાસેથી પરત જશે.
ન ચૈષાં રોચતે સ્વર્ગો હિત્વા દેવં મહેશ્વરમ્ ઇંદ્રદ્યુમ્ન ઉવાચ ૧૦.
એ લોકોને સ્વર્ગ ગમતું નથી, કારણ કે એ માટે મહાદેવને છોડવો પડે.
તથા તથા યતિ ષ્યામિ ભવિષ્યામિ યથા ગણઃ ૧૦.
હું પણ એ જ રીતે પ્રયત્ન કરીશ કે જેથી હું પણ એ સેવકોમાં સામેલ થઈ શકું.
સ્વર્ગઃ સદાનુશ્રવિકસ્તસ્માદેનં ન કામયે ૧૦.
સ્વર્ગની તો હંમેશા ચર્ચા થાય છે, પણ એ માટે મને કોઈ ઈચ્છા નથી.