તતો મે ચિંતયાનસ્ય પુનર્જાતા મતિસ્ત્વિયમ્ ૫.
પછી, જ્યારે હું વિચારતો હતો, ત્યારે મારા મનમાં નવી કલ્પના ઉદ્ભવી.
યસ્મિન્વિપ્રાઃ સંવસંતિ મૂર્તાનીવ તપાંસિ ચ ૫.
જ્યાં બ્રાહ્મણો રહે છે, ત્યાં તપસ્યા પણ માનવી રૂપે દેખાય છે.
સ્થાને તસ્મિન્ગમિષ્યામીત્યુક્ત્વાહં ચલિતસ્તદા ૫.
‘હું એ સ્થળે જઈશ’ એમ કહીને, હું એ સમયે ત્યાંથી નીકળી ગયો.
અદ્રાક્ષં પુણ્યભૂમિસ્થં ગ્રામરત્નમહં મહત્ ૫.
મારે પવિત્ર ભૂમિ પર આવેલું, ગામોમાંથી મહાન રત્ન જેવું ગામ જોયું.
યત્ર પુણ્યવતાં સંતિ શતશઃ પ્રવરાશ્રમાઃ ૫.
જ્યાં પુણ્યવાન લોકોના શતોથી શ્રેષ્ઠ આશ્રમો છે.
યજ્ઞભાજાં મુનીનાં યદુપકારકરં સદા ૫.
જે હંમેશા યજ્ઞમાં ભાગ લેનારા મુનિઓની સેવા કરે છે.
મુનીનાં યત્ર પરમં સ્થાનં ચાપ્યવિનાશકૃત્ ૫.
જ્યાં મુનિઓનું સર્વોચ્ચ સ્થાન છે, જે અસ્થિરતાને પણ નષ્ટ કરે છે.
યત્ર કૃતયુગસ્તાર્થં બીજં પાર્થાવશિષ્યતે ૫.
જ્યાં કૃતયુગ માટે બીજ પૃથાના પુત્રોની રક્ષા હેઠળ રહે છે.
સ્થાનકં તત્સમાસાદ્ય પ્રવિષ્ટોઽહં દ્વિજાશ્રમાન્ ૫.
એ સ્થળે પહોંચી, હું દ્વિજોના આશ્રમોમાં પ્રવેશ્યો.
પરસ્પરં ચિંતયાના વેદા મૂર્તિધરા યથા ૫.
એ લોકો સાથે મળીને વિચારતા હતા, જાણે કે વેદો જ સ્વરૂપ ધારણ કરી લીધું હોય.
વિચિક્ષિપુર્મહાત્માનો નભોગતમિવામિષમ્ ૫.
મહાન આત્માઓએ આકાશમાં ફેંકાયેલા પાંજરાની જેમ વિખેરાઈ ગયા.
કાકારાવૈઃ કિમતૈર્વો યદ્યસ્તિ જ્ઞાનશાલિતા ૫.
કાગલની જેમ અવાજ કરતા, તમારે શબ્દોનો શું ફાયદો, જો તમને જ્ઞાન છે?
વદ બ્રાહ્મણ પ્રશ્રાન્સ્વાઞ્છ્રુત્વાઽઽધાસ્યામહે વયમ્ ૫.
બ્રાહ્મણ, તમારા પ્રશ્નો કહો; અમે સાંભળીને જવાબ આપીશું.
અહં પૂર્વિકયા તે વૈ ન્યષેધંત પરસ્પરમ્ ૫.
હું પરંપરા પ્રમાણે તેમને એકબીજાથી અટકાવ્યા હતા.
તતસ્તાનબ્રવં પ્રશ્રાનહં દ્વાદશ પૂર્વકાન્ ૫.
પછી મેં યોગ્ય રીતે તે બાર પ્રશ્નો તેમને પૂછ્યા.
કિં તે દ્વિજ બાલપ્રશ્નૈરમીભિઃ સ્વલ્પકૈરપિ ૫.
દ્વિજ, તમારા આ બાળ-પ્રશ્નો, ભલે ઓછા હોય, શું કામના?
તતોતિવિસ્મિતશ્ચાહં મન્યમાનઃ કૃતાર્થતામ્ ૫.
પછી હું ખૂબ જ આશ્ચર્યચકિત થયો, માનતા કે હું સફળ થયો છું.
તતઃ સુતનુનામા સ બાલોઽબાલોઽભ્યુવાચ મામ્ તથાપિ વચ્મિ માં યસ્માન્નિહીનં મન્યતે ભવાન્॥ ૫.
પછી સુતનુન નામનો તે બાળક, જે ખરેખર બાળક નહોતો, મને બોલ્યો: 'તમે મને ઓછું માનતા હો, છતાં હું કહું છું.'
અક્ષરાસ્તુ દ્વિપંચાશન્માતૃકાયાઃ પ્રકીર્તિતાઃ॥ ૫.
માતૃકાના બાવન અક્ષરો જણાવવામાં આવ્યા છે.
ૐકારઃ પ્રથમસ્તત્ર ચતુર્દશ સ્વરાસ્તથા ૫.
તેમાં ઓમ પ્રથમ છે, અને ચૌદ સ્વર પણ છે.
વિસર્જ્જનીયશ્ચ પરો જિહ્વામૂલીય એવ ચ ૫.
વિસર્ગ અને જિહ્વામૂળીય પણ છે.
ઇતિ તે કથિતા સંખ્યા અર્થં ચૈષાં શ્રૃણુ દ્વિજ ૫.
તેની સંખ્યા તમને કહી છે; હવે તેનો અર્થ સાંભળો, દ્વિજ.
મિથિલાયાં પ્રવૃત્તોઽભૂદ્બ્રાહ્મણસ્ય નિવેશને ૫.
મિથિલામાં, એક બ્રાહ્મણના ઘરમાં, શરૂઆત થઈ.
યેન વિદ્યાઃ પ્રપઠિતા વર્તંતે ભુવિ યા દ્વિજ ૫.
જે દ્વારા પૃથ્વી પર રહેલી વિદ્યા, દ્વિજ, વાંચવામાં આવી.
ક્ષણમપ્યનવચ્છિન્નં પઠિત્વા ગેહવાનભૂત્ ૫.
એક ક્ષણ પણ વિક્ષેપ વિના ભણ્યા પછી, તે ગૃહસ્થ બન્યો.
જડવદ્વર્ત્તમાનઃ સ માતૃકાં પ્રત્યપદ્યત ૫.
મૂર્ખની જેમ વર્તતા, તેણે માતૃકાને ગ્રહણ કરી.
તતઃ પિતા ખિન્નરૂપી જડં તં સમભાષત ૫.
પછી તેના પિતા, દુ:ખી દેખાતા, એ મૂર્ખને બોલ્યા.
અથાન્યસ્મૈ પ્રદાસ્યામિ કર્ણાવુત્પાટયામિ તે॥ ૫.
હવે હું આ બીજાને આપી દઈશ, અથવા તારા કાન ફાડી નાખીશ.
તાત કિં મોદકાર્થાય પઠ્યતે લોભહેતવે ૫.
પુત્ર, આ શાસ્ત્ર મીઠાઈ માટે કે લોભ માટે કેમ પઠવામાં આવે છે?
એવં તે વદમાનસ્ય આયુર્ભવતુ બ્રહ્મણઃ ૫.
તમે જે રીતે બોલો છો, એ રીતે બ્રહ્માની આયુષ્ય તમારી થાય.