ષંડગાનીતિ ચોક્તાનિ દ્વૌ ચ પાકાવતઃ શ્રૃણુ ૪.
છ પ્રકારના દાન કહેવામાં આવ્યા છે; અને બે પ્રકારના પાકના દાન છે—સાંભળો.
સદ્ભ્યો યદ્દીયતે કિંચિત્તત્પરત્રોપતિષ્ઠતિ ૪.
સજ્જનોને જે કંઈ આપવામાં આવે છે, તે સર્વોચ્ચ સ્થાનમાં સ્થિર રહે છે.
દ્વૌ પાકાવિતિ નિર્દિષ્ટૌ પ્રકારાંશ્ચતુરઃ શ્રૃણુ ૪.
પાકના બે પ્રકાર સ્પષ્ટ કરાયા છે; હવે ચાર પ્રકારો સાંભળો.
વૈદિકો દાનમાર્ગોઽયં ચતુર્ધા વર્ણ્યતે દ્વિજૈઃ ૪.
વૈદિક દાનનો માર્ગ દ્વિજોએ ચાર રીતે વર્ણન કર્યો છે.
તદાહુસ્ત્રિકામિત્યાહુર્દીયતે યદ્દિનેદિને ૪.
તેને 'ત્રિકામ' કહે છે; તે રોજ આપવામાં આવે છે, એવું કહેવાય છે.
ઇચ્છાસંસ્થં ચ યદ્દાનં કામ્યમિત્યભિધીયતે ૪.
ઈચ્છા પ્રમાણે જે દાન આપવામાં આવે છે, તેને 'કામ્ય' કહે છે.
ત્રિધા નૌમિત્તિકં પ્રોક્તં સદા હોમવિવર્જિતમ્ ૪.
'નૈમિત્તિક' દાન ત્રણ પ્રકારનું છે, હંમેશા હોમથી અલગ રહે છે.
અષ્ટોત્તમાનિ ચત્વારિ મધ્યમાનિ વિધાનતઃ ૪.
ચોર્યાસી ઉત્તમ દાન છે, અને નિયમ પ્રમાણે મધ્યમ દાન છે.
ગૃહપ્રાસાદવિદ્યાભૂગોકૂપપ્રાણહાટકમ્ ૪.
ઘર, મહેલ, જ્ઞાન, જમીન, ગાય, કૂવો, જીવન, સોનુ—
અન્નારામં ચ વાસાંસિ હયપ્રભૃતિવાહનમ્ ૪.
અન્ન, બાગ, વસ્ત્રો, ઘોડા વગેરે વાહન—
ઉપાનચ્છત્રપાત્રાદિદધિમધ્વાસનાનિ ચ॥ ૪.
પગલાં, છત્રી, પાત્રો, દહીં, મધ, આસન વગેરે.
દીપકાષ્ઠોપલાદીનિ ચરમં બહુવાર્ષિકમ્ ૪.
દીવો, લાકડું, પથ્થર વગેરે; છેલ્લું દાન ઘણા વર્ષો સુધી ટકતું હોય છે.
યદ્દત્ત્વા તપ્યતે પશ્ચાદાસુરં તદ્ધૃથા મતમ્ ૪.
જે દાન આપ્યા પછી પછતાવો થાય છે, તે અસુર અને વ્યર્થ માનવામાં આવે છે.
યચ્ચાક્રુશ્ય દદાત્યંગ દત્ત્વા વાક્રોશતિ દ્વિજમ્ ૪.
પ્રિય, ગુસ્સામાં આપેલું દાન કે આપ્યા પછી બ્રાહ્મણને દોષ આપવું—
ઇતિ સપ્તપદૈર્બદ્ધં દાનમાહાત્મ્ય મુત્તમમ્ ૪.
આ સાત શ્લોકોથી દાનનું ઉત્તમ મહાત્મ્ય સ્થાપિત થાય છે.
અદ્ય મે સફલં જન્મ અદ્ય મે સફલં તપઃ ૪.
આજે મારું જન્મ સફળ થયું; આજે મારું તપ સફળ થયું.
પઠિત્વા સકલં જન્મ બ્રહ્મચારિ યથા વૃથા ૪.
બ્રહ્મચારી તરીકે જન્મના બધા વિધિઓ વાંચ્યા, જો એ વ્યર્થ થાય તો એનું કોઈ ફળ નથી.
ક્લેશેન કૃત્વા કૂપં વા સ ચ ક્ષારોદકો વૃથા ૪.
મહેનતથી કૂવો ખોદો, પણ એમાં ખારું પાણી આવે તો એ પણ વ્યર્થ છે.
એવં મે યદ્વૃથા નામ જાતં તત્સફલં ત્વયા ૪.
એ જ રીતે, જે મારા માટે પહેલાં વ્યર્થ હતું, એ હવે તારી દયાથી ફળદાયી બન્યું છે.
સત્યમાહ પુરા વિષ્ણુઃ કુમારાન્વિષ્ણુસદ્ભનિ॥ ૪.
વિષ્ણુએ અગાઉ વિષ્ણુની સભામાં પુત્રોને સાચું કહ્યું હતું.
નાહં તથાદ્ભિ યજમાનહવિર્વિતાનશ્ચયોતદ્ઘૃતપ્લુતમદન્હુતભુઙ્મુખેન ૪.
હું એવો નથી કે યજ્ઞમાં ઘી અર્પણ કરીને, offerings ખાવું ત્યારે મોઢું ફેરવી લઉં.
તન્મયાઽશર્મણા વાપિ યદ્વિપ્રેષ્વપ્રિયં કૃતમ્ ૪.
મારા દ્વારા કે બ્રાહ્મણોને દુ:ખ આપીને જે પણ અપ્રિય કામ થયું છે—
ત્વં ચ કોસિ ન સામાન્યઃ પ્રણમ્યાહં પ્રસાદયે ૪.
અને તું—તુ કોણ છે? તું સામાન્ય નથી. હું તને નમન કરું છું અને તારી કૃપા માગું છું.
નારદોઽસ્મિ નૃપશ્રેષ્ઠ સ્થાનકાર્થી સમાગતઃ ૪.
હું નારદ છું, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, અહીં સ્થાન માટે આવ્યો છું.
યદ્યપીયં દેવતાનાં ભૂમિર્દ્રવ્યં ચ પાર્થિવ ૪.
આ ભૂમિ અને સંપત્તિ દેવતાઓની છે, હે રાજા—
સહીશ્વરસ્યાવતારો ભર્ત્તા દાતાઽભયસ્ય સઃ પૂર્વ મમાલયં દેહિ દેયાર્થે પ્રાર્થનાપરઃ॥ ૪.
તે ભગવાનનો અવતાર છે, આશ્રય અને રક્ષણ આપનાર છે; પહેલાં એ મારું આશ્રય હતું. હું માગવા આવ્યો છું, મને એ આપો.
યદિ ત્વં નારદો વિપ્ર રાજ્યમસ્ત્વખિલં તવ ૪.
જો તું નારદ છે, હે બ્રાહ્મણ, તો આખું રાજ્ય તું લઈ લે.
યદ્યસ્માકં ભવાન્ભક્તસ્તત્તે કાર્યં ચ નો વચઃ॥ ૪.
જો તું અમારો ભક્ત છે, તો તારી ઇચ્છા અમારું આજ્ઞા છે.
સર્વં યત્તદ્દેહિ મે દ્રવ્યમુક્તં ભુવં ચ મે સપ્તગવ્યૂતિમાત્રામ્ ૪.
મને જે કહેવામાં આવ્યું છે તે બધું—સંપત્તિ અને જમીન, સાત ગાયના ઉછાળો જેટલી જમીન—મને આપ.
ઽ તતોઽહં ધર્મવર્માણં પ્રોચ્ય તિષ્ઠેદ્ધનં ત્વયિ ૫.
પછી મેં ધર્મવર્માને કહ્યું, 'સંપત્તિ તારા પાસે જ રહે.'