દૃષ્ટ્વા પ્રિયાણિ શ્રુત્વા વા હર્ષવદ્યત્પ્રદીયતે ૪.
પ્રિય વસ્તુઓ જોઈને કે સાંભળીને, આનંદથી જે કંઈ આપે છે—
આક્રોશાનર્થહિંસાનાં પ્રતીકારાય યદ્ભવેત્ ૪.
અપમાન, નુકસાન કે હિંસા સામે જવાબ આપવા જે કંઈ આપે છે—
પ્રોક્તાનિ ષડધિષ્ઠાનાન્યંગાન્યપિ ચ ષટ્ચ્છ્રુણુ ૪.
આ છને આધાર કહેવાય છે; હવે છ સહાયક પણ સાંભળો.
દેશકાલૌ ચ દાનાનામંગાન્યેતાનિ ષડ્વિદુઃ ૪.
સ્થળ અને સમય, દાનના છ સહાયક તરીકે ઓળખાય છે.
અનિંદ્યાજીવકર્મા ચ ષડ્ભિર્દાતા પ્રશસ્યતે ૪.
જે દાતા નિંદનીય જીવનથી કમાય છે, તેને આ છ ગુણ માટે પ્રશંસા મળે છે.
અસત્યસંધો નિદ્રાલુર્દાતાયં તામસોઽધમઃ ૪.
અસત્ય, વિશ્વાસઘાતી અને આળસુ દાતા તામસિક અને નીચ ગણાય છે.
વિમુક્તો યોનિદોષેભ્યો બ્રાહ્મઃ પાત્રમુચ્યતે સત્કૃતિશ્ચાનસૂયા ચ તદા શુદ્ધિરિતિ સ્મૃતા॥ ૪.
જન્મના દોષથી મુક્ત બ્રાહ્મણ પાત્ર કહેવાય છે; આદર અને ઈર્ષ્યા ન હોવી શુદ્ધિ કહેવાય છે.
અપરાબાધમક્લેશં સ્વયત્નેનાર્જિતં ધનમ્ ૪.
અન્યને નુકસાન કર્યા વિના અને કષ્ટ વગર પોતાના પ્રયત્નથી મેળવેલું ધન—
તેનાપિ કિલ ધર્મેણ ઉદ્દિશ્ય કિલ કિંચન ૪.
તે પણ ધર્મ પ્રમાણે કંઈક કાર્ય કર્યું હોવાનું કહેવાય છે.
ન્યાયેન દુર્લભં દ્રવ્યં દેશે કાલેપિ વા પુનઃ ૪.
સાચા માર્ગે, કઠિનથી મળતું ધન ફરીથી કોઈ સ્થળે કે સમયે મેળવી શકાય છે.
ષંડગાનીતિ ચોક્તાનિ દ્વૌ ચ પાકાવતઃ શ્રૃણુ ૪.
છ પ્રકારના દાન કહેવામાં આવ્યા છે; અને બે પ્રકારના પાકના દાન છે—સાંભળો.
સદ્ભ્યો યદ્દીયતે કિંચિત્તત્પરત્રોપતિષ્ઠતિ ૪.
સજ્જનોને જે કંઈ આપવામાં આવે છે, તે સર્વોચ્ચ સ્થાનમાં સ્થિર રહે છે.
દ્વૌ પાકાવિતિ નિર્દિષ્ટૌ પ્રકારાંશ્ચતુરઃ શ્રૃણુ ૪.
પાકના બે પ્રકાર સ્પષ્ટ કરાયા છે; હવે ચાર પ્રકારો સાંભળો.
વૈદિકો દાનમાર્ગોઽયં ચતુર્ધા વર્ણ્યતે દ્વિજૈઃ ૪.
વૈદિક દાનનો માર્ગ દ્વિજોએ ચાર રીતે વર્ણન કર્યો છે.
તદાહુસ્ત્રિકામિત્યાહુર્દીયતે યદ્દિનેદિને ૪.
તેને 'ત્રિકામ' કહે છે; તે રોજ આપવામાં આવે છે, એવું કહેવાય છે.
ઇચ્છાસંસ્થં ચ યદ્દાનં કામ્યમિત્યભિધીયતે ૪.
ઈચ્છા પ્રમાણે જે દાન આપવામાં આવે છે, તેને 'કામ્ય' કહે છે.
ત્રિધા નૌમિત્તિકં પ્રોક્તં સદા હોમવિવર્જિતમ્ ૪.
'નૈમિત્તિક' દાન ત્રણ પ્રકારનું છે, હંમેશા હોમથી અલગ રહે છે.
અષ્ટોત્તમાનિ ચત્વારિ મધ્યમાનિ વિધાનતઃ ૪.
ચોર્યાસી ઉત્તમ દાન છે, અને નિયમ પ્રમાણે મધ્યમ દાન છે.
ગૃહપ્રાસાદવિદ્યાભૂગોકૂપપ્રાણહાટકમ્ ૪.
ઘર, મહેલ, જ્ઞાન, જમીન, ગાય, કૂવો, જીવન, સોનુ—
અન્નારામં ચ વાસાંસિ હયપ્રભૃતિવાહનમ્ ૪.
અન્ન, બાગ, વસ્ત્રો, ઘોડા વગેરે વાહન—
ઉપાનચ્છત્રપાત્રાદિદધિમધ્વાસનાનિ ચ॥ ૪.
પગલાં, છત્રી, પાત્રો, દહીં, મધ, આસન વગેરે.
દીપકાષ્ઠોપલાદીનિ ચરમં બહુવાર્ષિકમ્ ૪.
દીવો, લાકડું, પથ્થર વગેરે; છેલ્લું દાન ઘણા વર્ષો સુધી ટકતું હોય છે.
યદ્દત્ત્વા તપ્યતે પશ્ચાદાસુરં તદ્ધૃથા મતમ્ ૪.
જે દાન આપ્યા પછી પછતાવો થાય છે, તે અસુર અને વ્યર્થ માનવામાં આવે છે.
યચ્ચાક્રુશ્ય દદાત્યંગ દત્ત્વા વાક્રોશતિ દ્વિજમ્ ૪.
પ્રિય, ગુસ્સામાં આપેલું દાન કે આપ્યા પછી બ્રાહ્મણને દોષ આપવું—
ઇતિ સપ્તપદૈર્બદ્ધં દાનમાહાત્મ્ય મુત્તમમ્ ૪.
આ સાત શ્લોકોથી દાનનું ઉત્તમ મહાત્મ્ય સ્થાપિત થાય છે.
અદ્ય મે સફલં જન્મ અદ્ય મે સફલં તપઃ ૪.
આજે મારું જન્મ સફળ થયું; આજે મારું તપ સફળ થયું.
પઠિત્વા સકલં જન્મ બ્રહ્મચારિ યથા વૃથા ૪.
બ્રહ્મચારી તરીકે જન્મના બધા વિધિઓ વાંચ્યા, જો એ વ્યર્થ થાય તો એનું કોઈ ફળ નથી.
ક્લેશેન કૃત્વા કૂપં વા સ ચ ક્ષારોદકો વૃથા ૪.
મહેનતથી કૂવો ખોદો, પણ એમાં ખારું પાણી આવે તો એ પણ વ્યર્થ છે.
એવં મે યદ્વૃથા નામ જાતં તત્સફલં ત્વયા ૪.
એ જ રીતે, જે મારા માટે પહેલાં વ્યર્થ હતું, એ હવે તારી દયાથી ફળદાયી બન્યું છે.
સત્યમાહ પુરા વિષ્ણુઃ કુમારાન્વિષ્ણુસદ્ભનિ॥ ૪.
વિષ્ણુએ અગાઉ વિષ્ણુની સભામાં પુત્રોને સાચું કહ્યું હતું.