તદપ્યહો ચાતિકષ્ટ હેતુના તેન મે મતમ્ ૪.
પણ, અફસોસ, એ પણ મારા માટે બહુ મુશ્કેલ છે, એ કારણથી, મારા મત પ્રમાણે.
પ્રતીગ્રહેણ સંયુક્તં હ્યમીવમાવિશોદ્દ્વિજમ્ ૪.
સ્વીકાર સાથે જોડાયેલી સંપત્તિ દ્વિજોને દુઃખ આપે છે.
તતઃ કેનાપ્યુપાયેન દ્વયોરન્યતરેણ તુ ૪.
એથી, કોઈક રીતે, બેમાંથી એક રીતે,
યથા કુભાર્યઃ પુરુષશ્ચિન્તાંતં ન પ્રપદ્યતે ૪.
જે રીતે કે ખરાબ પત્ની કે પુરુષ ચિંતામાં ન પડે.
એતસ્મિન્નન્તરે પાર્થ સ્નાતું તત્ર સમાગતાઃ ૪.
એ સમયે, હે પાર્થ, બધાએ ત્યાં સ્નાન કરવા માટે ભેગા થયા હતા.
અહં તાનબ્રવં સર્વાન્કુતો યૂયં સમાગતાઃ ૪.
મેં તેમને બધાને પૂછ્યું: 'તમે બધા અહીં ક્યાંથી આવ્યા છો?'
ધર્મવર્મેતિ નૃપતિર્યોઽસ્ય દેશસ્ય ભૂપતિઃ ૪.
ધર્મવર્મા એ આ પ્રદેશના રાજા છે, એ જ અહીંના શાસક છે.
તતસ્તં પ્રાહ ખે વાણી શ્લોકમેકં નૃપ શ્રૃણુ ૪.
પછી આકાશમાંથી એક અવાજ આવ્યો અને એક શ્લોક બોલાયો—હે રાજા, સાંભળો.
ચતુઃપ્રકારં ત્રિવિધં ત્રિનાશં દાનમુચ્યતે ૪.
દાનને ચાર પ્રકારનું, ત્રણ રીતે અને ત્રણ પ્રકારના નુકસાન સાથે કહેવાયું છે.
શ્લોકસ્યાર્થં નાવભાષે પૃચ્છમાનાપિ નારદ ૪.
હે નારદ, પૂછવા છતાં પણ મેં એ શ્લોકનો અર્થ સમજાવ્યો નહોતો.
યસ્તુ શ્લોકસ્ય ચૈવાસ્ય લબ્ધસ્ય તપસા મયા ૪.
પણ આ શ્લોકનો અર્થ, જે મેં તપસ્યા દ્વારા મેળવ્યો હતો—
ગવાં ચ સપ્ત નિયુતં સુવર્ણં તાવદેવ તુ ૪.
સાત નિયુત ગાયો અને એટલું જ સોનુ—
પટહેનેતિ નૃપતેઃ શ્રુત્વા રાજ્ઞો વચો મહત્ ૪.
પટાકા વગાડીને રાજાના મહાન વચન જાહેર થયા ત્યારે—
પુનર્દુર્બોધવિન્યાસઃ શ્લોકસ્તૈર્વિપ્રપુંગવૈઃ ૪.
પછી ફરીથી, એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોએ એ શ્લોકને મુશ્કેલ રીતે સમજાવ્યો.
વયં ચ તત્ર યાતાઃ સ્મો ધનલોભેન નારદ ૪.
અને અમે ત્યાં ધનના લોભે ગયા હતા, હે નારદ.
દુર્વ્યાખ્યેયસ્ત્વયં શ્લોકો ધનં લભ્યં ન ચૈવ નઃ ૪.
પણ આ શ્લોક સમજવામાં મુશ્કેલ છે અને અમને ધન મળ્યું નથી.
એવં ફાલ્ગુન તેષાં તુ વચઃ શ્રુત્વા મહાત્મનામ્ ૪.
હે ફાલ્ગુન, એ મહાન આત્માઓના વચન સાંભળ્યા પછી—
અહો પ્રાપ્ત ઉપાયો મે સ્થાનપ્રાપ્તૌ ન સંશયઃ ૪.
અરે! મને ઉપાય મળી ગયો; હવે સ્થાન મેળવવામાં કોઈ શંકા નથી.
વિદ્યામૂલ્યેન નૈવં ચ યાચિતઃ સ્યાત્પ્રતિગ્રહઃ ૪.
જ્ઞાનના મૂલ્યે ભેટ માગવી કે સ્વીકારવી યોગ્ય નથી.
ધર્મસ્ય યસ્ય શ્રદ્ધા સ્યાન્ન ચ સા નૈવ પૂર્યતે ૪.
ધર્મમાં શ્રદ્ધા હોય છતાં પણ એ શ્રદ્ધા પૂર્ણ થતી નથી—
એવં વિચિંત્ય વિદ્વાંસઃ પ્રકુર્વંતિ યથારુચિ ૪.
આ રીતે વિચાર કરીને વિદ્વાનો પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે વર્તે છે.
મનોરથોઽયં સફલઃ સંભૂતોંકુરિતઃ સ્ફુટમ્ ૪.
આ મનની ઈચ્છા હવે ફળીભૂત થઈ છે; સ્પષ્ટ રીતે પૂર્ણ થઈ છે.
અમૂર્તૈઃ પિતૃભિઃ પૂર્વમેવ ખ્યાતો હિ મે પુરા ૪.
મૂર્તિ વગરના પિતૃઓ મને બહુ જૂના સમયમાં જ જાણીતા હતા.
પ્રણમ્ય તીર્થં ચલિતો મહીસાગરસંગમમ્ ૪.
પ્રણામ કરીને, હું પવિત્ર સ્થળે ગયો જ્યાં જમીન અને સમુદ્ર મળે છે.
ઇદં ભણિતવાનસ્મિ શ્લોકવ્યાખ્યાં નૃપ શ્રૃણુ ૪.
હું આ શ્લોકની સમજાવટ કહી છે; રાજા, તમે સાંભળો.
એવમુક્તે નૃપઃ પ્રાહ પ્રોચુરેવં હિ કોટિશઃ ૪.
આ રીતે કહેતાં, રાજાએ અનેક વાર પુછતાં જવાબ આપ્યો.
કે દ્વિહેતૂ ષડાખ્યાતાન્યધિષ્ઠાનાનિ કાનિ ચ ૪.
એ બે કારણ કોણ છે? એ છ સ્થાન કયા છે?
કે ચ પ્રકારાશ્ચત્વારઃ કિંસ્વિત્તત્ત્રિવિધં દ્વિજ ૪.
એ ચાર પ્રકાર કયા છે? અને એ ત્રણ ભાગ કયા છે, દ્વિજ?
સ્ફુટાન્પ્રશ્નાનિમાન્સપ્ત યદિ વક્ષ્યસિ બ્રાહ્મણ ૪.
બ્રાહ્મણ, જો તમે આ સાત સ્પષ્ટ પ્રશ્નોના જવાબ આપશો—
સપ્ત ગ્રામાંશ્ચ દાસ્યામિ નો ચેદ્યાસ્યસિ સ્વં ગૃહમ્ ૪.
તો હું તમને સાત ગામ આપું; નહીં તો, તમારું ઘર જાવ.