એવં ભૃગું ચાસ્મિવિસર્જયિત્વા કલ્લોલકોલાહલકૌતુકીતટે ૩.
એ રીતે ભૃગુને વિદાય આપી, હું તરંગો, ગૂંજન અને આનંદથી ભરેલા કિનારે રહ્યો.
તતસ્ત્વહં ચિંતયામિ કથં સ્થાનમિદં ભવેત્ ૪.
પછી હું વિચારવા લાગ્યો કે આ સ્થાન કેવી રીતે સ્થાપિત થાય.
યત્ત્વહં ધર્મવર્ણાણં ગત્વા યાચે હ મેદિનીમ્ ૪.
હું ધર્મી લોકો પાસે જઈને જમીન માંગું છું.
તથા હિ મુનિભિઃ પ્રોક્તં દ્રવ્યં ત્રિવિધમુત્તમમ્ ૪.
કારણ કે ઋષિઓએ કહ્યું છે કે શ્રેષ્ઠ સંપત્તિ ત્રણ પ્રકારની હોય છે.
શ્રુતેઃ સંપાદનાચ્છિષ્યાત્પ્રાપ્તં શુક્લં ચ ક્ન્યયયા ૪.
જે સાંભળવાથી, શિષ્યની પ્રાપ્તીથી અને સ્ત્રીઓ દ્વારા મળે છે, તેને શુદ્ધ કહેવાય છે.
શબલં પ્રોચ્યતે સદ્ભિર્દ્યૂતચૌર્યેણ સાહસૈઃ ૪.
જુગાર, ચોરી અને હિંસાથી મળેલી સંપત્તિને જ્ઞાની લોકો મિશ્ર કહે છે.
શુક્લવિત્તેન યો ધર્મં પ્રકુર્યાચ્છ્રદ્ધયાન્વિતઃ ૪.
જે વ્યક્તિ શ્રદ્ધા સાથે શુદ્ધ સંપત્તિથી ધર્મકર્મ કરે છે,
રાજસેન ચ ભાવેન વિત્તેન શબલેન ચ ૪.
રાજસી ભાવ અને મિશ્ર સંપત્તિથી પણ,
તમોવૃતસ્તુ યો દદ્યાત્કૃષ્ણવિત્તેન માનવઃ ૪.
પણ જે મનુષ્ય અશુદ્ધ સંપત્તિથી, અંધકારમાં રહીને દાન આપે છે,
તત્તુ યાચિતદ્રવ્યં મે રાજસં હિ સ્ફુટં ભવેત્ ૪.
બીજાથી માગેલી સંપત્તિ સ્પષ્ટ રીતે રાજસી ગણાય છે.
તદપ્યહો ચાતિકષ્ટ હેતુના તેન મે મતમ્ ૪.
પણ, અફસોસ, એ પણ મારા માટે બહુ મુશ્કેલ છે, એ કારણથી, મારા મત પ્રમાણે.
પ્રતીગ્રહેણ સંયુક્તં હ્યમીવમાવિશોદ્દ્વિજમ્ ૪.
સ્વીકાર સાથે જોડાયેલી સંપત્તિ દ્વિજોને દુઃખ આપે છે.
તતઃ કેનાપ્યુપાયેન દ્વયોરન્યતરેણ તુ ૪.
એથી, કોઈક રીતે, બેમાંથી એક રીતે,
યથા કુભાર્યઃ પુરુષશ્ચિન્તાંતં ન પ્રપદ્યતે ૪.
જે રીતે કે ખરાબ પત્ની કે પુરુષ ચિંતામાં ન પડે.
એતસ્મિન્નન્તરે પાર્થ સ્નાતું તત્ર સમાગતાઃ ૪.
એ સમયે, હે પાર્થ, બધાએ ત્યાં સ્નાન કરવા માટે ભેગા થયા હતા.
અહં તાનબ્રવં સર્વાન્કુતો યૂયં સમાગતાઃ ૪.
મેં તેમને બધાને પૂછ્યું: 'તમે બધા અહીં ક્યાંથી આવ્યા છો?'
ધર્મવર્મેતિ નૃપતિર્યોઽસ્ય દેશસ્ય ભૂપતિઃ ૪.
ધર્મવર્મા એ આ પ્રદેશના રાજા છે, એ જ અહીંના શાસક છે.
તતસ્તં પ્રાહ ખે વાણી શ્લોકમેકં નૃપ શ્રૃણુ ૪.
પછી આકાશમાંથી એક અવાજ આવ્યો અને એક શ્લોક બોલાયો—હે રાજા, સાંભળો.
ચતુઃપ્રકારં ત્રિવિધં ત્રિનાશં દાનમુચ્યતે ૪.
દાનને ચાર પ્રકારનું, ત્રણ રીતે અને ત્રણ પ્રકારના નુકસાન સાથે કહેવાયું છે.
શ્લોકસ્યાર્થં નાવભાષે પૃચ્છમાનાપિ નારદ ૪.
હે નારદ, પૂછવા છતાં પણ મેં એ શ્લોકનો અર્થ સમજાવ્યો નહોતો.
યસ્તુ શ્લોકસ્ય ચૈવાસ્ય લબ્ધસ્ય તપસા મયા ૪.
પણ આ શ્લોકનો અર્થ, જે મેં તપસ્યા દ્વારા મેળવ્યો હતો—
ગવાં ચ સપ્ત નિયુતં સુવર્ણં તાવદેવ તુ ૪.
સાત નિયુત ગાયો અને એટલું જ સોનુ—
પટહેનેતિ નૃપતેઃ શ્રુત્વા રાજ્ઞો વચો મહત્ ૪.
પટાકા વગાડીને રાજાના મહાન વચન જાહેર થયા ત્યારે—
પુનર્દુર્બોધવિન્યાસઃ શ્લોકસ્તૈર્વિપ્રપુંગવૈઃ ૪.
પછી ફરીથી, એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોએ એ શ્લોકને મુશ્કેલ રીતે સમજાવ્યો.
વયં ચ તત્ર યાતાઃ સ્મો ધનલોભેન નારદ ૪.
અને અમે ત્યાં ધનના લોભે ગયા હતા, હે નારદ.
દુર્વ્યાખ્યેયસ્ત્વયં શ્લોકો ધનં લભ્યં ન ચૈવ નઃ ૪.
પણ આ શ્લોક સમજવામાં મુશ્કેલ છે અને અમને ધન મળ્યું નથી.
એવં ફાલ્ગુન તેષાં તુ વચઃ શ્રુત્વા મહાત્મનામ્ ૪.
હે ફાલ્ગુન, એ મહાન આત્માઓના વચન સાંભળ્યા પછી—
અહો પ્રાપ્ત ઉપાયો મે સ્થાનપ્રાપ્તૌ ન સંશયઃ ૪.
અરે! મને ઉપાય મળી ગયો; હવે સ્થાન મેળવવામાં કોઈ શંકા નથી.
વિદ્યામૂલ્યેન નૈવં ચ યાચિતઃ સ્યાત્પ્રતિગ્રહઃ ૪.
જ્ઞાનના મૂલ્યે ભેટ માગવી કે સ્વીકારવી યોગ્ય નથી.
ધર્મસ્ય યસ્ય શ્રદ્ધા સ્યાન્ન ચ સા નૈવ પૂર્યતે ૪.
ધર્મમાં શ્રદ્ધા હોય છતાં પણ એ શ્રદ્ધા પૂર્ણ થતી નથી—