સોઽપિ મોહ પરિત્યજ્ય તથા કાત્યાયનોઽભવત્॥ ૨.
તે પણ મોહ છોડીને કાત્યાયન જેવો બન્યો.
એવં સુશ્રવસા પ્રોક્તાં કથામાકર્ણ્ય પદ્મભૂઃ ૨.
સુશ્રવસે કહેલી આ વાર્તા સાંભળીને પદ્મભૂએ ધ્યાનપૂર્વક સાંભળી.
સાધુ તે વ્યાહૃતં વત્સ એવમેતન્ન ચાન્યથા ૨.
શાબાશ, બાલક; તું સાચું બોલ્યો છે, એ જ છે, બીજું નથી.
દાનં યજ્ઞાનાં વરૂથં દક્ષિણા લોકે દાતારઁસર્વભૂતાન્યુપજીવંતિ દાનેનારાતીરઁપાનુદંત દાનેન દ્વિષંતો મિત્રા ભવંતિ દાને સર્વં પ્રતિષ્ઠિતં તસ્માદ્દાનં પરમં વદંતીતિ॥ ૨.
દાન યજ્ઞોનું શ્રેષ્ઠ રક્ષણ છે; દાતા દુનિયામાં માન પામે છે. બધા જીવ દાનથી જીવે છે; દાનથી દુશ્મન દૂર થાય છે; દાનથી શત્રુ મિત્ર બને છે; દાનમાં બધું સ્થિર છે. તેથી દાનને સર્વોત્તમ કહેવાય છે.
સંસારસાગરે ઘોરે ધર્માધર્મોર્મિસંકુલે ૨.
ધર્મ અને અધર્મની તરંગોથી ભરેલ ભયાનક સંસાર સમુદ્રમાં,
ઇતિ સંચિંત્ય ચ મયા પુષ્કરે સ્થાપિતા દ્વિજાઃ ૨.
એ રીતે વિચાર કરીને મેં પુષ્કર ખાતે બ્રાહ્મણો સ્થાપ્યા.
સ્થાપિતાઃ શ્રીહરિભ્યાં તુ શ્રીગૌર્યા વેદવિત્તમાઃ ૨.
શ્રીહરી અને શ્રીગૌરી દ્વારા, વેદમાં પારંગત બ્રાહ્મણો સ્થાપાયા.
શ્રીમાલે ચ તથા લક્ષ્મ્યા હ્યેવમાદિસુરોત્તમૈઃ ૨.
એ જ રીતે શ્રીમાલા ખાતે, લક્ષ્મી અને અન્ય શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ દ્વારા.
ન હિ દાનફલે કાંક્ષા કાચિન્નઽસ્તિ સુરોત્તમાઃ ૨.
દેવાની ફળ માટે કોઈ ઈચ્છા નથી, હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ.
બ્રાહ્મણાશ્ચ કૃતસ્થાના નાનાધર્મોપદેશનૈઃ ૨.
બ્રાહ્મણો પોતાના સ્થાન પર સ્થિર રહી, વિવિધ ધર્મની શીખ આપે છે.
દાનં ચતુર્વિધં દાનમુત્સર્ગઃ કલ્પિતં તથા ૨.
દેનાં ચાર પ્રકાર છે, અને ત્યાગ પણ એ રીતે નિર્ધારિત છે.
વાપીકૂપતડાગાનાં વૃક્ષવિદ્યાસુરૌકસામ્ ૨.
કૂવો, તળાવ, સરોવર, વૃક્ષો, જ્ઞાન અને દેવો માટેના ઘરો—
ઉપજીવન્નિમાન્યશ્ચ પુણ્યં કોઽપિ ચરેન્નરઃ ૨.
જે આથી જીવન ગુજરવે અને આનો સન્માન કરે, એ માણસ પુણ્ય કરે છે.
તદેષામેવ સર્વેષાં વિપ્રસંસ્થાપનં પરમ્ ૨.
આ બધામાં બ્રાહ્મણોની સ્થાપના સૌથી શ્રેષ્ઠ છે.
દેવતાયતનં યાવદ્યાવચ્ચ બ્રાહ્મણગૃહમ્ ૨.
દેવમંદિરથી લઈને બ્રાહ્મણના ઘર સુધી—
એતત્સ્વલ્પં હિ વાણિજ્યં પુનર્બહુફલપ્રદમ્ ૨.
આ તો થોડું વેપાર છે, પણ ઘણું ફળ આપે છે.
તસ્માદિદં ત્વહમપિબ્રવીમિ સુરસત્તમાઃ ૨.
તેથી, હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, હું હવે તમને આ કહું છું.
ઇતિ સારસ્વતપ્રોક્તાં તથા પદ્મભુવેરિતામ્ ૨.
આ રીતે સરસ્વતી અને કમળમાંથી જન્મેલા દ્વારા કહેવામાં આવ્યું.
તતઃ સભાવિસર્ગાંતે સુરમ્યે મેરુમૂર્ધનિ ૨.
પછી સભા અને વિસર્જનના અંતે, સુંદર મેરુની ટોચ પર—
સત્યમાહ વિરંચિસ્તુ સ કિમર્થં તુ જીવતિ ૨.
બ્રહ્માએ સાચું કહ્યું: 'તો એ શું માટે જીવતો છે?'
તદહં દાનપુણ્યં હિ કરિષ્યામિ કથં સ્ફુટમ્ ૨.
તો, હું દાનનું પુણ્ય સ્પષ્ટ રીતે કેવી રીતે કરું?
અનર્હતે યદ્દદાતિ ન દદાતિ તથાર્હતે ૨.
જે અયોગ્યને આપે છે અને યોગ્યને નથી આપતો—
દેશેકાલે ચ પાત્રે ચ શુદ્ધેન મનસા તથા ૨.
યોગ્ય સ્થાન અને સમય પર, યોગ્ય પાત્રને, શુદ્ધ મનથી—
તમોવૃતસ્તુ યો દદ્યાત્ક્રોધાત્તથૈવ ચ ૨.
જે અંધકારથી ઘેરાઈને અથવા ક્રોધથી આપે છે—
બાલત્વેઽપિ ચ સોઽશ્રાતિ યદ્દત્તં દમ્ભકારણાત્ ૨.
યૌવનમાં પણ, જો દાન દંભ માટે હોય, તો એ આનંદ નથી પામતો.
વૃદ્ધત્વે હિ સમશ્રાતિ નરો વૈ નાત્ર ભવિષ્યતિ શુભાર્જિતં પ્રયુઞ્જીત શ્રદ્ધયા શાઠ્યવર્જિતઃ॥ ૨.
વૃદ્ધાવસ્થામાં પણ એ આનંદ નથી પામતો; માણસ એવો નથી થતો. જે પુણ્ય રીતે મેળવ્યું હોય, એ શ્રદ્ધાથી અને દગાબાજી વગર ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
તદેતન્નિર્ધનત્વાચ્ચ કથં નામ ભવિષ્યતિ ૨.
આ ગરીબીના કારણે, આ બધું કેવી રીતે શક્ય બનશે?
નાધનસ્યાસ્ત્યયં લોકો ન પરશ્ચ કથંચન ૨.
ગરીબ માટે આ દુનિયા કે પરલોક, કઈ રીતે પણ નથી.
દારિદ્ર્યં પાતકં લોકે કસ્તચ્છંસિતુમર્હતિ ૨.
દુનિયામાં ગરીબી પાપ છે—કોણ એ સહન કરી શકે?
યઃ કૃશાશ્વઃ કૃશધનઃ કૃશભૃત્યઃ કૃશાતિથિઃ ૨.
જેના ઘોડા દુબળા છે, સંપત્તિ ઓછી છે, સેવકો ઓછા છે અને મહેમાન પણ ઓછા છે—