તથા સિતેન મનસા ચ ભવંતિ સર્વે સર્વેષુ ચૈવ વિષયેષુ ભવંતિ તજ્જ્ઞાઃ ૩૧.
શુદ્ધ મનથી, બધા લોકો દરેક વિષયમાં જ્ઞાનવાન બની જાય છે.
જાતા હ્યમી ભૂતગણાશ્ચ સર્વે હ્યમી ઋષયો હ્યમી દેવતાશ્ચ॥ ૩૧.
આ બધા જીવ, બધા ઋષિઓ અને બધા દેવતાઓ અહીં જન્મે છે.
વિસ્મયો નૈવ કર્ત્તવ્યસ્ત્વયા વાપિ કુમારકે ૩૧.
તમે કે કુમારે, આમાં આશ્ચર્ય ન કરવું જોઈએ.
વચનં કર્મસંયુક્તં સર્વેષાં ફલદાયકમ્ કાર્યાણિ મનઃશુદ્ધ્યર્થં નાત્ર કાર્યા વિચારણા॥ ૩૧.
શબ્દ અને કર્મ સાથે મળીને બધાને ફળ આપે છે; મનની શુદ્ધિ માટે કર્મ કરવું જોઈએ—અહીં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.
મનસા ભાવિતો હ્યાત્મા આત્મનાત્માનમેવ ચ ૩૧.
મનથી આત્માનું ધ્યાન થાય છે, અને આત્માથી આત્માને ઓળખી શકાય છે.
અહં સદા ભાવયુક્ત આત્મસંસ્થો નિરંતરઃ ૩૧.
હું હંમેશા ધ્યાનમાં લીન છું, આત્મામાં સ્થિર છું, સતત એકરૂપ છું.
દ્વંદ્વાતીતો નિર્વિકલ્પો હિ સાક્ષાત્સ્વસ્થો નિત્યો નિત્યયુક્તો નિરીહઃ ૩૧.
હું દ્વંદ્વથી પર છું, સંશયથી મુક્ત છું, સીધા આત્મામાં સ્થિર છું, શાશ્વત છું, સદા એકરૂપ છું, ઈચ્છાવિહિન છું.
વિસ્મૃત્ય ચૈનં સ્વાત્માનં કેવલં બોધલક્ષણમ્ ૩૧.
પવિત્ર જ્ઞાનરૂપ પોતાના આત્માને ભૂલી જવું,
અહં બ્રહ્મા ચ વિષ્ણુશ્ચ ત્રયોઽમી ગુણકારિણઃ ૩૧.
હું બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ છું; આ ત્રણેય ગુણોથી કામ કરે છે.
અહંકારવૃતેનૈવ કર્મણા કારિતાવયમ્ ૩૧.
માત્ર અહંકારની પ્રવૃત્તિથી, આ કર્મો અમારા દ્વારા થાય છે.
પશ્વાદયઃ પૃથગ્ભૂતાસ્તથાન્યે બહવો હ્યમી ૩૧.
પશુઓ અને બીજા અનેક જીવ, દરેક પોતપોતાના સ્વરૂપમાં અલગ અલગ છે.
પતિતા મૃગતૃષ્ણાયાં માયયા ચ વશીકૃતાઃ ૩૧.
એ બધા મૃગતૃષ્ના જેવી માયામાં પડ્યા છે અને માયાએ તેમને વશમાં રાખ્યા છે.
પરસ્પરં દૂષયંતો મિથ્યાવાદરતાઃ ખલાઃ॥ ૩૧.
દુષ્ટ લોકો ખોટી વાતોમાં રસ રાખે છે અને એકબીજાની નિંદા કરે છે.
ત્રૈગુણા ભવસંપન્ના અતત્તવજ્ઞાશ્ચ રાગિણઃ ૩૧.
ત્રણ ગુણોથી ભરપૂર, સંસારમાં બંધાયેલા, સાચા તત્વથી અજાણ અને આસક્ત છે.
પરસ્પરં દૂષયંતો હ્યતત્ત્વજ્ઞા બહિર્મુખાઃ ૩૧.
સાચા તત્વથી અજાણ, બહારની વસ્તુઓમાં રાગ રાખીને, એકબીજાની નિંદા કરે છે.
ગુણાતીતે ચ વસ્ત્વર્થે પરમાર્થૈકદર્શનમ્॥ ૩૧.
પણ ગુણોથી ઉપરના સત્યમાં એકમાત્ર પરમ તત્વનું દ્રષ્ટિ મળે છે.
યસ્મિન્ભેદો હ્યભેદં ચ યસ્મિન્રાગો વિરાગતામ્ ૩૧.
જેમાં ભેદ અને અભેદ એક છે, અને રાગ વિરાગ બની જાય છે.
ન તદ્ભાસયતે શબ્દઃ કૃતકત્વાદ્યથા ઘટઃ ૩૧.
શબ્દ એ સત્યને પ્રકાશિત કરી શકતો નથી, જેમ કે ઘડો બનાવટ છે અને પોતે પ્રકાશિત થતો નથી.
પ્રવૃત્તિશ્ચ નિવૃત્તિશ્ચ તથા દ્વંદ્વાનિ સર્વશઃ ૩૧.
પ્રવૃત્તિ અને નિવૃત્તિ, અને બધા જ દ્વંદ્વો પણ છે.
નિરંતરં નિર્ગુણં જ્ઞપ્તિમાત્રં નિરંજનં નિર્વિકાશં નિરીહમ્ ૩૧.
સતત, ગુણથી રહિત, શુદ્ધ જ્ઞાન, નિર્મલ, અપ્રગટ અને ઇચ્છા વગર છે.
એતજ્જ્ઞાનં જ્ઞાનવિદો વદંતિ સર્વાત્મભાવેન નિરીક્ષયંતિ ૩૧.
જ્ઞાન જાણનારા એ જ જ્ઞાન છે એમ કહે છે, અને સર્વ આત્મભાવથી તેને જુએ છે.
અતીત્ય સંસારમનાદિમૂલં માયામયં માયયા દુર્વિચાર્યમ્ ૩૧.
અનાદિ મૂળ ધરાવતો, માયાથી બનેલો અને માયાથી સમજવામાં અઘરો એવા સંસારને પાર કરી.
સંસૃતિઃ કલ્પનામૂલં કલ્પના હ્યમૃતોપમા ૩૧.
સંસારનો મૂળ કલ્પના છે; કલ્પના અમૃત જેવી છે.
શુક્ત્યાં રજતબુદ્ધિશ્ચ રજ્જુબુદ્ધિર્યર્થોરણે ૩૧.
શુક્તિમાં ચાંદીની ભાવના અને દોરામાં સાપની ભાવના, બંને ભ્રાંતિથી થાય છે.
સિદ્ધિઃ સ્વચ્છંદવર્ત્તિત્વં પારતંત્ર્યં હિ વૈ મૃષા ૩૧.
સિદ્ધિ, મનમુકી રીતે વર્તવું અને બીજાની આધારતા, એ બધું ખોટું છે.
એકો હ્યાત્મા વિદિત્વાથ નિર્મમો નિરવગ્રહઃ ૩૧.
એક આત્માને જાણીને, માણસ મમતા અને અવરોધથી મુક્ત થાય છે.
શશવિષાણમેવૈતજ્ત્રાનં સંસાર એવ ચ ૩૧.
આ રક્ષણ અને સંસાર શશકના શિંગડા જેવી કલ્પના છે.
મમતાં ચ નિરાકૃત્ય પ્રાપ્તુકામાઃ પરં પદમ્ ૩૧.
મમતા ત્યજીને, જે પરમ પદ મેળવવા ઇચ્છે છે.
યૈસ્ત્યક્તો મમતાભાવો લોભકોપૌ નિરાકૃતૌ ૩૧.
જે લોકોમાં 'મારું'ની ભાવના છોડી દીધી છે અને લોભ તથા ગુસ્સો દૂર કરી દીધા છે,
યાવત્કામશ્ચ લોભશ્ચ રાગદ્વેષૌ વ્યવસ્થિતૌ ૩૧.
જ્યાં સુધી ઇચ્છા અને લોભ, લાગણી અને દ્વેષ સ્થિર રહે છે,