યો દક્ષશાપાદ્વિકૃતો યજ્ઞબાહ્યોઽભવદ્વિટા ૨૨.
જે દક્ષના શાપથી વિકૃત થઈ યજ્ઞમાંથી બહાર થઈ ગયા, અને ભિક્ષુક બની ગયા.
શવભસ્માન્વિતો રુદ્રઃ કૃત્તિવાસા હ્યમંગલઃ ૨૨.
રુદ્ર, જે મૃતદેહની ભસ્મથી લિપ્ત છે, ચામડી પહેરેલી છે, અને અશુભ ગણાય છે.
તેન રુદ્રેણ કિં કાર્યમનયા સુકુમારયા ૨૨.
એ રૂદ્ર આ નાજુક સ્ત્રી સાથે શું કરી શકે?
ઇંદ્રં હિત્વા મનોજ્ઞં ચ યમં ચૈવ મહાપ્રભમ્ ૨૨.
ઇન્દ્ર, જે મનોહર છે, અને યમ, જે મહાન તેજસ્વી છે, એમને ત્યજીને,
કુબેરં પવનં ચૈવ તથૈવ ચ વિભાવસુમ્ સખીનાં શ્રૃણ્વતીનાં ચ યત્ર સા તપસિ સ્થિતા॥ ૨૨.
કુબેર, પવન અને અગ્નિને પણ ત્યજી, જ્યારે તેની સખીઓ સાંભળી રહી હતી, ત્યાં એ તપમાં સ્થિર રહી.
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય રુદ્રસ્ય બટુરૂપિણઃ ૨૨.
ભિક્ષુક રૂપે રૂદ્રના એ શબ્દો સાંભળીને,
જયે ત્વં વિજયે સાધ્વિ પ્રમ્લોચેઽપ્યથ સુન્દરિ ૨૨.
હે વિજયી અને સદ્ગુણી, તું પ્રમ્લોચા પર પણ વિજય પ્રાપ્ત કર, હે સુંદર.
કિમેતસ્ય બટોઃ કાર્યં ભવતીનામિહાધુના ૨૨.
આ ભિક્ષુકનો અહીં તમારાં સ્ત્રીઓ સાથે હવે શું કામ છે?
અયં વિસૃજ્યતાં સખ્યઃ કિમનેન પ્રયોજનમ્ ૨૨.
મિત્રો, આને દૂર કરો; એનો શું ઉપયોગ છે?
બટો ગચ્છાશુ ત્વરિતો ન સ્થેયં ચ ત્વયાઽધુના ૨૨.
ભિક્ષુક, તું જલદી જા, તું અહીં હવે રહેવું નહીં.
બટુર્નિર્ભર્ત્સિતસ્તત્ર તયા ચૈવં તદા પુનઃ ૨૨.
એ સમયે, જ્યારે તે સ્ત્રીએ તેને ઠપકો આપ્યો, ત્યારે એ ભિક્ષુક ફરીથી—
શનૈઃ શનૈરવિતથં વિજયાં પ્રતિ સત્વરમ્ ૨૨.
ધીરે ધીરે, કોઈ ખોટા શબ્દો વિના, એ વિજયાની પાસે ઝડપથી ગયો.
સર્વેષામપિ તદ્વાચ્યં વચનં સૂક્તમેવ યત્ ૨૨.
જે બધાને કહેવું હોય, એ જ સાચું અને સુંદર વચન છે.
યઃ શંભુરુચ્યતે લોકે ભિક્ષુકો ભિક્ષુકપ્રિયઃ ૨૨.
જેને લોકમાં શંભુ કહે છે, જે ભિક્ષુક છે અને ભિક્ષુકોને પ્રેમ કરે છે.
ઇયં તાવત્સુરૂપા ચ વિરૂપોઽસૌ સદાશિવઃ ૨૨.
આ તો સુંદર છે, પરંતુ એ સદાશિવ તો વિકૃત છે.
એવંભૂતેન રુદ્રેણ મોહિતેયં કથં ભવેત્ ૨૨.
આવા રૂદ્રથી એ કેવી રીતે મોહિત થઈ શકે?
ઇયં કથં મોહિતાસ્તિ નિર્ગુણેન યુગાત્મિકા ૨૨.
યુગના સ્વરૂપ અને ગુણથી રહિત એવા એમાંથી એ કેવી રીતે મોહિત થઈ છે?
સકામાનાં ચ ભૂતાનાં દુર્લભો હિ સદાશિવઃ ૨૨.
કામથી ભરેલા જીવો માટે સદાશિવ તો અતિ દુર્લભ છે.
નિઃસ્તંભો હિ સદા સ્થાણુઃ કથં પ્રાપ્સ્યતિ તં પતિમ્ ૨૨.
કેમકે સ્થિર અને અડગ રહેનાર હંમેશા અચળ રહે છે; એ કેવી રીતે એવો પતિ મેળવી શકે?
યાવદ્રોષો ભવેન્નૄણાં નારીણાં ચ વિશેષતઃ ૨૨.
જ્યાં સુધી મનુષ્યોમાં, અને ખાસ કરીને સ્ત્રીઓમાં, ગુસ્સો રહે છે,
સુકૃતં ચોર્જિતં તન્વિ સત્યમેવોદિતં સતિ ૨૨.
સારા કામો અને સચોટ પુણ્ય, ઓ કાંતિવંતી, સાચું બોલવામાં આવે છે,
હિંસેર્ષ્યા ચ પ્રપંચશ્ચ તેન સર્વં વિનશ્યતિ ૨૨.
પણ હિંસા, ઈર્ષા અને કપટથી એ બધું નાશ પામે છે; આથી બધું બગડી જાય છે.
યદીશ્વરો હૃદિ મધ્યે વિભાવ્યો મનીષિભિઃ સર્વદા જ્ઞપ્તિમાત્રઃ ૨૨.
જો ભગવાન હંમેશા હૃદયના મધ્યમાં જ્ઞાનીઓ દ્વારા શુદ્ધ ચેતનરૂપે અનુભવી શકાય,
એતચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય શંભોસ્તદાબ્રવીદ્વિજયા તં ચ સર્વમ્ ૨૨.
શંભુના એ વચન સાંભળીને, વિજયાએ પછી એ બધું કહ્યું.
એવં વિવદમાનં તં બટુરૂપં સદાશિવમ્ ૨૨.
એ રીતે, જ્યારે એ વિવાદ કરી રહ્યો હતો, ત્યારે સદાશિવ બટુરૂપે હતો,
તિરોધાનં ગતઃ સદ્યો મહેશો ગિરિજાં પ્રતિ ૨૨.
મહેશ તુરંત ગિરિજાના નજરમાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયો.
પ્રાદુર્બભૂવ સહસા નિજરૂપધરસ્તદા ૨૨.
પછી એ અચાનક પોતાનું સાચું સ્વરૂપ ધારણ કરીને દેખાયો.
તદા હૃદિસ્થો દેવેશો બહિર્દૃષ્ટિચરોભવત્ અપશ્યદ્દેવદેવેશં સર્વલોકમહેશ્વરમ્॥ ૨૨.
ત્યારે દેવોના દેવ, હૃદયમાં સ્થિત, બહારથી દેખાય લાગ્યા; ગિરિજાએ સર્વલોકના મહેશ્વર, દેવોના દેવને જોયા.
દ્વિભુજં ચૈકવક્ત્રં કૃત્તિવાસસમદ્ભુતમ્ ૨૨.
એના બે હાથ, એક મુખ હતું અને એ વાઘની ચામડી પહેરીને અદભુત દેખાતો હતો.
કર્ણસ્થૌ હિ મહાનાગૌ કંબલાશ્વતરૌ તદા ૨૨.
તે સમયે, મહાન સાપ — કમ્બલ અને અશ્વતરા — એના કાન પાસે હતા.