વેદિકોપરિ વિન્યસ્તાં યથૈવ શશિનઃ કલામ્ ૨૨.
તેમણે તેને વેદિકાના ઉપર એ રીતે મૂકી, જેમ ચાંદ્રની કિરણ મૂકે.
બ્રહ્મચારિસ્વરૂપેણ મહેશો ભગવાન્ભવઃ કિમર્થમાલિમધ્યસ્થા તન્વી સર્વાંગસુન્દરી॥ ૨૨.
બ્રહ્મચારી રૂપે મહાદેવ, ભગવાન ભવએ પૂછ્યું: 'આ સુકુમારી, સર્વાંગસુંદર સ્ત્રી ફૂલમાળાવાળાઓ વચ્ચે કેમ ઊભી છે?'
કેયં કસ્ય કુતો યાતા કિમર્થં તપ્યતે તપઃ ૨૨.
આ કોણ છે, કોની દીકરી છે, ક્યાંથી આવી છે અને કયા હેતુથી તપ કરે છે?
તદોવાચ જયા રુદ્રં તપસઃ કારણં પરમ્॥ ૨૨.
ત્યારે જયાએ રુદ્રને તપનું મુખ્ય કારણ કહ્યું.
હિમાદ્રેર્દુહિતેયં વૈ તપસા રુદ્રમીશ્વરમ્ ૨૨.
આ હિમાલયની દીકરી છે, અને રુદ્ર ભગવાન માટે તપ કરે છે.
તપસ્તતાપ સુમહત્સર્વેષાં દુરતિક્રમમ્ ૨૨.
તેણે એવું મહાન તપ કર્યું કે બધાને માટે પાર પાડવું અઘરું છે.
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્યાઃ પ્રહસ્યેદમુવાચ હ ૨૨.
તેના વચન સાંભળી, તેમણે હસીને એમ કહ્યું.
મૂઢેયં પાર્વતી સખ્યો ન જાનાતિ હિતાહિતમ્ ૨૨.
આ પાર્વતી મૂર્ખ છે, સખીઓ; તેને શું સારું કે શું ખરાબ એ ખબર નથી.
સોઽમંગલઃ કપાલી ચ શ્મશાનાલય એવ ચ ૨૨.
એ તો અશુભ છે, કપાળધારી છે અને સ્મશાનમાં રહે છે.
અનયા હિ વૃતો રુદ્રો યદા સખ્યઃ સમેષ્યતિ ૨૨.
જ્યારે પાર્વતી રુદ્રને પસંદ કરશે, ત્યારે સખીઓ, રુદ્ર તેના સાથે જોડાશે.
યો દક્ષશાપાદ્વિકૃતો યજ્ઞબાહ્યોઽભવદ્વિટા ૨૨.
જે દક્ષના શાપથી વિકૃત થઈ યજ્ઞમાંથી બહાર થઈ ગયા, અને ભિક્ષુક બની ગયા.
શવભસ્માન્વિતો રુદ્રઃ કૃત્તિવાસા હ્યમંગલઃ ૨૨.
રુદ્ર, જે મૃતદેહની ભસ્મથી લિપ્ત છે, ચામડી પહેરેલી છે, અને અશુભ ગણાય છે.
તેન રુદ્રેણ કિં કાર્યમનયા સુકુમારયા ૨૨.
એ રૂદ્ર આ નાજુક સ્ત્રી સાથે શું કરી શકે?
ઇંદ્રં હિત્વા મનોજ્ઞં ચ યમં ચૈવ મહાપ્રભમ્ ૨૨.
ઇન્દ્ર, જે મનોહર છે, અને યમ, જે મહાન તેજસ્વી છે, એમને ત્યજીને,
કુબેરં પવનં ચૈવ તથૈવ ચ વિભાવસુમ્ સખીનાં શ્રૃણ્વતીનાં ચ યત્ર સા તપસિ સ્થિતા॥ ૨૨.
કુબેર, પવન અને અગ્નિને પણ ત્યજી, જ્યારે તેની સખીઓ સાંભળી રહી હતી, ત્યાં એ તપમાં સ્થિર રહી.
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય રુદ્રસ્ય બટુરૂપિણઃ ૨૨.
ભિક્ષુક રૂપે રૂદ્રના એ શબ્દો સાંભળીને,
જયે ત્વં વિજયે સાધ્વિ પ્રમ્લોચેઽપ્યથ સુન્દરિ ૨૨.
હે વિજયી અને સદ્ગુણી, તું પ્રમ્લોચા પર પણ વિજય પ્રાપ્ત કર, હે સુંદર.
કિમેતસ્ય બટોઃ કાર્યં ભવતીનામિહાધુના ૨૨.
આ ભિક્ષુકનો અહીં તમારાં સ્ત્રીઓ સાથે હવે શું કામ છે?
અયં વિસૃજ્યતાં સખ્યઃ કિમનેન પ્રયોજનમ્ ૨૨.
મિત્રો, આને દૂર કરો; એનો શું ઉપયોગ છે?
બટો ગચ્છાશુ ત્વરિતો ન સ્થેયં ચ ત્વયાઽધુના ૨૨.
ભિક્ષુક, તું જલદી જા, તું અહીં હવે રહેવું નહીં.
બટુર્નિર્ભર્ત્સિતસ્તત્ર તયા ચૈવં તદા પુનઃ ૨૨.
એ સમયે, જ્યારે તે સ્ત્રીએ તેને ઠપકો આપ્યો, ત્યારે એ ભિક્ષુક ફરીથી—
શનૈઃ શનૈરવિતથં વિજયાં પ્રતિ સત્વરમ્ ૨૨.
ધીરે ધીરે, કોઈ ખોટા શબ્દો વિના, એ વિજયાની પાસે ઝડપથી ગયો.
સર્વેષામપિ તદ્વાચ્યં વચનં સૂક્તમેવ યત્ ૨૨.
જે બધાને કહેવું હોય, એ જ સાચું અને સુંદર વચન છે.
યઃ શંભુરુચ્યતે લોકે ભિક્ષુકો ભિક્ષુકપ્રિયઃ ૨૨.
જેને લોકમાં શંભુ કહે છે, જે ભિક્ષુક છે અને ભિક્ષુકોને પ્રેમ કરે છે.
ઇયં તાવત્સુરૂપા ચ વિરૂપોઽસૌ સદાશિવઃ ૨૨.
આ તો સુંદર છે, પરંતુ એ સદાશિવ તો વિકૃત છે.
એવંભૂતેન રુદ્રેણ મોહિતેયં કથં ભવેત્ ૨૨.
આવા રૂદ્રથી એ કેવી રીતે મોહિત થઈ શકે?
ઇયં કથં મોહિતાસ્તિ નિર્ગુણેન યુગાત્મિકા ૨૨.
યુગના સ્વરૂપ અને ગુણથી રહિત એવા એમાંથી એ કેવી રીતે મોહિત થઈ છે?
સકામાનાં ચ ભૂતાનાં દુર્લભો હિ સદાશિવઃ ૨૨.
કામથી ભરેલા જીવો માટે સદાશિવ તો અતિ દુર્લભ છે.
નિઃસ્તંભો હિ સદા સ્થાણુઃ કથં પ્રાપ્સ્યતિ તં પતિમ્ ૨૨.
કેમકે સ્થિર અને અડગ રહેનાર હંમેશા અચળ રહે છે; એ કેવી રીતે એવો પતિ મેળવી શકે?
યાવદ્રોષો ભવેન્નૄણાં નારીણાં ચ વિશેષતઃ ૨૨.
જ્યાં સુધી મનુષ્યોમાં, અને ખાસ કરીને સ્ત્રીઓમાં, ગુસ્સો રહે છે,