ધર્માર્થકામામોક્ષાશ્ચ ચત્વારો હ્યેકરૂપતામ્ ૨૧.
ધર્મ, સંપત્તિ, કામ અને મોક્ષ – આ ચારેયનું મૂળ એક જ છે.
કથં ત્વયા હિ સંદગ્ધઃ કામો હિ દુરતિક્રમઃ ૨૧.
પછી તમે તેને કેવી રીતે દહન કર્યો? કારણ કે ઇચ્છા તો બહુ જ મુશ્કેલે જીતાય છે.
કામેન હીયતે વિશ્વં કામેન પાલ્યતે ૨૧.
ઇચ્છાથી જગત ઘટે છે અને ઇચ્છાથી જ ટકે છે.
યસ્માત્ક્રોધો ભવત્યુગ્રો યેન ત્વં ચ વશીકૃતઃ ૨૧.
ક્રોધ ભયાનક બને છે અને એથી તમે પણ કાબૂમાં આવી જાઓ છો.
ત્વયા સંપાદિતો દેવ મદનો હિ મહાબલઃ ૨૧.
દેવ, તમારી કૃપાથી મહાબળવાન મદનનો ઉદય થયો.
ઋષિભિશ્ચૈવમુક્તોઽપિ દ્વિગુણં રૂપમાસ્થિતઃ ૨૧.
ઋષિઓએ આવું કહ્યું છતાં પણ તેણે પોતાનું રૂપ બે ગણું કરી લીધું.
મુનિભિશ્ચારણૈઃ સિદ્ધૈર્ગણૈશ્ચાપિ સદાશિવઃ ૨૧.
મુનિઓ, ચારણો, સિદ્ધો અને ગણો દ્વારા સદા શિવનું સ્મરણ થયું.
મદનં ચ તથા દગ્ધ્વા ત્યક્ત્વા તં પર્વતં રુષા ૨૧.
મદનને દહન કરીને, ગુસ્સામાં એ પર્વત પણ છોડ્યો.
તિરોધાનગતં દેવી વીક્ષ્ય દગ્ધં ચ મન્મથમ્ ૨૧.
દેવી એ મદનને દહન થયેલો જોઈને અને પોતે છુપાઈ ગઈ.
તથૈવ દગ્ધં મદનં વિલોક્ય રત્યા વિલાપં ચ તદા મનસ્વિની ૨૧.
એ જ રીતે, મદન દહન થયો તે જોઈને, મનવાળી રતિએ દુઃખ વ્યક્ત કર્યું.
એવં વિમૃશ્ય સુચિરં ગિરિજા તદાનીં સંમોહમાપ ચ સતી હિ તથા બભાષે ૨૧.
આ રીતે લાંબો વિચાર કરીને, ગિરિજા મૂંઝાઈ ગઈ અને સતી બોલી.
મા વિષાદં કુરુ સખિ મદનં જીવયામ્યહમ્ ૨૧.
સખી, દુઃખી ન થા; હું મદનને જીવંત કરીશ.
હરં રુદ્રં વિરુપાક્ષં દેવદેવં જગદ્ગુરુમ્ ૨૧.
હર, રુદ્ર, વિરુપાક્ષ, દેવોના દેવ, જગતના ગુરુ,
એવમ શ્વાસ્ય તાં સાધ્વી ગિરિજાં રતિરંજસા ૨૧.
આ રીતે, ગિરિજાને શાંત કરીને, રતિએ પ્રેમથી આશ્વાસન આપ્યું.
મદનો યત્ર દગ્ધશ્ચ રુદ્રેણ પરમાત્મના ૨૧.
મદનને જ્યાં પરમાત્મા રુદ્રે દહન કર્યો હતો.
ઉવાચ ગત્વા સહસા ભામિનીં રતિમંતિકે ૨૧.
તે ઝડપથી ભામિની પાસે ગયો અને રતિની હાજરીમાં વાત કરી.
તરુણી રૂપસંપન્ના સૌભાગ્યેન પરેણ હિ ઉવાચ વાક્યં મધુરં કિંચિન્નિષ્ઠુરમેવ ચ॥ ૨૧.
યુવાન અને સુંદર, ભાગ્યશાળી સ્ત્રીએ થોડું મધુર અને થોડું કઠોર શબ્દો કહ્યા.
નારદોઽસિ મયા જ્ઞાતઃ કુમારસ્ત્વં ન સંશયઃ ૨૧.
મને ખબર પડી કે તું નારદ છે; તું કુમાર છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.
યથાગતેન માર્ગેણ ગચ્છ ત્વં મા વિલંબિતમ્ ૨૧.
જે રસ્તે આવ્યો હતો એ જ રસ્તે પાછો જા; વિલંબ ના કર.
પરસ્ત્રીકામુકાઃ ક્ષુદ્રા વિટા વ્યસનિનશ્ચ યે ૨૧.
બીજાની પત્ની ઇચ્છનાર, નાનકડા, ભોગવી અને વ્યસનગ્રસ્ત લોકો—
એવં નિર્ભર્ત્સિતો રત્યા નારદો મુનિસત્તમઃ ૨૧.
રતિએ આવી રીતે ઠપકો આપતાં, નારદ મહાન ઋષિ—
શશંસ દૈત્યરાજાય દગ્ધં મદનમેવ ચ ૨૧.
તે દૈત્યરાજાને મદન દહાય ગયો છે એ વાત કહી.
તામાનય મહાભાગ ભાર્યાં કુરુ મહાબલ તાસાં મધ્યે રૂપવતી રતિઃ સા મદનપ્રિયા॥ ૨૧.
એને લાવો, મહાભાગ્યશાળી; તેને તારી પત્ની બનાવો, મહાબળશાળી. એ સ્ત્રીઓમાં રતિ સૌથી સુંદર છે, અને મદનને પ્રિય છે.
એવમાકર્ણ્ય વચનં દેવર્ષેર્ભાવિતાત્મનઃ ૨૧.
દિવ્ય ઋષિ, શુદ્ધ મનવાળા, એના શબ્દો સાંભળીને—
તાં દૃષ્ટ્વા સુ વિશાલાક્ષીં રતિં મદનમોહિનીમ્ ૨૧.
વિશાળ આંખોવાળી, મદનને પણ મોહિત કરનાર રતિને જોઈ—
એહિ તન્વિ મયા સાર્દ્ધં રાજ્યં ભોગાન્યથેષ્ટતઃ ૨૧.
પાતળી, મારી સાથે આવો; રાજય અને આનંદ મનગમતાં માણો.
એવમુક્તા તદા તેન શંબરેણ મહાત્મના ૨૧.
ત્યારે મહાત્મા શમ્બરે એ રીતે કહ્યું—
વિધવાહં મહાબાહો નૈવં ભાષિતુમર્હસિ ૨૧.
હું વિધવા છું, મહાબાહુ; તું આવી રીતે બોલવું યોગ્ય નથી.
એતત્તદ્વચનં શ્રુત્વા શંબરઃ કામમોહિતઃ ૨૧.
એના શબ્દો સાંભળીને, શમ્બર કામથી મોહિત થયો—
વિમૃશ્ય મનસા સર્વમજેયત્વં ચ તસ્ય વૈ ૨૧.
તેના મનમાં બધું વિચારી, અને એના અજયપણું પણ—