બ્રહ્મરૂપેણ મહતા વ્યાપ્તમાસીદ્દિગંતરમ્ ૧૮.
બ્રહ્માના વિશાળ રૂપથી એ યજ્ઞ સર્વ દિશાઓમાં વ્યાપી ગયો હતો.
તચ્છ્રુત્વા ચ બલિઃ પ્રાહ શંડામર્ક્કૌ ચ બુદ્ધિમાન્ ૧૮.
આ સાંભળી બુદ્ધિશાળી બલીએ શંડ અને અમરકને કહ્યું.
તથેતિ મત્વા ત્વરિતાવુત્થિતૌ તૌ તદા દ્વિજાઃ ૧૮.
‘તથાસ્તુ’ એમ વિચારી, એ બે બ્રાહ્મણો તત્કાલ ઊભા થયા.
દદૃશાતે મહાત્માનં શ્રીહરિં બટુરૂપિણમ્ ૧૮.
તેમણે મહાત્મા શ્રીહરીને બટુના રૂપમાં જોયા.
બ્રહ્મચારી સમાયાત એક એવ ન ચાપરઃ કિમર્થં તન્ન જાનીમો જાનીહિ ત્વં મહામતે॥ ૧૮.
એક બ્રહ્મચારી આવ્યો છે, બીજો કોઈ નથી; એનું કારણ અમને ખબર નથી—હે મહામતિ, તું જાણ.
એવમુક્તે તુ વચને તાભ્યાં સ ચ મહામનાઃ ૧૮.
એ બંનેએ એવા શબ્દો કહ્યા ત્યારે, એ મહાન મનવાળા—
સ દદર્શ મહાતેજા વિરોચનસુતો મહાન્ ૧૮.
વિરોચનનો પુત્ર, જે અત્યંત તેજસ્વી હતો, એણે તેને જોયો.
આનયિત્વા બટું સદ્યઃ સંનિવેશ્યઃ નિજાસને ૧૮.
એ તરત જ યુવાન તપસ્વીને લાવી, પોતાના આસન પર બેસાડ્યો.
વિનમ્રકંધરો ભૂત્વા ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા ગિરા ૧૮.
માથું નમાવીને, એણે મૃદુ શબ્દોમાં વાત કરી.
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય વિરોચનસુતસ્ય વૈ ૧૮.
વિરોચનના પુત્રના વચન સાંભળીને,
ત્વં હિ રાજા ત્રિલોકેશો નાન્યો ભવિતુમર્હસિ ૧૮.
તમે તો ત્રણેય લોકના રાજા છો, બીજું કોઈ એ પદ માટે યોગ્ય નથી.
સમં વા ચાધિકો વાપિ યો ગચ્છેત્પુરુષઃ સ્મૃતઃ ૧૮.
માણસોમાં જે કોઈ સમાન કે વધુ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે,
દૈત્યાનાં ચ વરિષ્ઠા યે હિરણ્યકસિપાદયઃ ૧૮.
દૈત્યોમાં હિરણ્યકશિપુ જેવા શ્રેષ્ઠ લોકો છે.
શરીરં ભક્ષિતં યસ્ય જુષાણસ્ય તપો મહત્ ૧૮.
જેનું શરીર મહાન તપસ્યા કરતા ભક્ષાઈ ગયું,
અભવત્તસ્ય તજ્જ્ઞાત્વા સુરેંદ્રો હ્યગમત્પુરા ૧૮.
એ જાણીને, દેવતાઓના સ્વામી એ સમય પહેલા જ ચાલ્યા ગયા.
તત્સન્નિધૌ હતાઃ સર્વે અસુરા દૈત્યશત્રુણા ૧૮.
એની હાજરીમાં, દૈત્યોના દુશ્મન દ્વારા બધા અસુરો માર્યા ગયા.
નારદેન પુરા રાજન્કિંચિત્કાર્યં ચિકીર્ષુણા દૈત્યેંદ્રેણ ચ તત્સર્વં તપસૈવ વશીકૃતમ્॥ ૧૮.
રાજા, એક વખત નારદે કોઈ કાર્ય કરવા ઇચ્છ્યું, પણ દૈત્યરાજાએ તપસ્યા દ્વારા બધું પોતાના કાબૂમાં લીધું.
તસ્યાઃ પુત્રો મહાતેજા યેન નીતોઽભવત્સભામ્ નામ્ના વિરોચનો વિદ્વાનિંદ્રો યેન મહાત્મના॥ ૧૮.
એના પુત્ર, જે અત્યંત તેજસ્વી હતો, એના દ્વારા સભામાં પ્રવેશ થયો; તેનું નામ વિરોચન હતું, અને મહાત્મા ઇન્દ્રને એણે ત્યાં લાવ્યો.
દાનેન તોષિતો રાજન્સ્વેનૈવ શિરસા તદા ૧૮.
રાજા, એ સમયે એ પોતાનું માથું દાન કરીને પ્રસન્ન થયો.
યશોદીપેન મહતા દગ્ધાઃ શલભવત્સુરાઃ ૧૮.
એની મહાન યશની દીવટીએ, દેવતાઓને પંખીની જેમ દહાવી દીધા.
શ્રુતમસ્તિ મયા સર્વં ચરિતં તવ સુવ્રત ૧૮.
સુવ્રત, તારા બધા કાર્યો મેં સાંભળ્યા છે.
ઉટજાર્થે ચ મે દેહિ ભૂમીં ભૂમિભૃતાંવર ૧૮.
ઉટજ માટે, હે ભૂમિધર શ્રેષ્ઠ, મને જમીન આપો.
હે બટો પંડિતો ભૂત્વા યદુક્તં વચનં પુરા ૧૮.
હે બટુ, પંડિત બનીને, જે વચન પહેલાં બોલાયા,
વદ શીઘ્રં મહાભાગ કિયન્માત્રાં મહીં તવ ૧૮.
હે મહાભાગ, ઝડપથી કહો, તને કેટલી જમીન જોઈએ છે.
તદાહ વામનો વાક્યં સ્મયન્મધુરયા ગિરા ૧૮.
પછી વામનદેવે મીઠી હાસ્યભરી વાણીથી વાત કરી.
સંતુષ્ટા યે હિ વિપ્રાસ્તે નાન્યે વેષધરા હ્યમી ૧૮.
સંતોષી બ્રાહ્મણો સાચા છે; માત્ર વેશ ધારણ કરનારા સાચા નથી.
નિર્મત્સરા જિતકોધાવદાન્યા હિ મહામતે ૧૮.
મહાન બુદ્ધિવાળા, તેઓ ઈર્ષ્યા વગર, ક્રોધને જીતેલા અને ઉદાર છે.
મનસ્વી ત્વં બહુત્વાચ્ચ દાતાસિ ભુવનત્રયે ૧૮.
તમે મનુષ્યમાં શ્રેષ્ઠ છો અને તમારી સમૃદ્ધિથી ત્રણેય લોકમાં દાન આપો છો.
બહુત્વે નાસ્તિ મે કાર્યં મહ્યા વૈ સુરસૂદન ૧૮.
હે દેવોને સંહારનાર, મને સમૃદ્ધિની જરૂર નથી.
ત્રિપદં પૂર્યતેઽસ્માકં વસ્તું નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ તાવત્સંખ્યા પ્રદાતવ્યા યદિ દાતાસિ ભો બલે॥ ૧૮.
અમને ત્રણ પગલાં પૂરતા છે; એમાં કોઈ શંકા નથી. જો તમે દાતા છો, તો એટલું જ આપો, હે બલિ.