નિદ્રાપાયગતા યદ્વદુત્થિતાસ્તે તદાઽસુરાઃ ૧૪.
જેમ ઊંઘમાંથી જાગીને લોકો ઊઠે છે, એમ એ અસુરો પણ એ સમયે ફરી ઊઠી ગયા.
જીવિતેન કિમદ્યૈવ મમ નાસ્તિ પ્રયોજનમ્ ૧૪.
હવે મને જીવવાનો શું લાભ? આજે તો મને એનું કોઈ કામ નથી.
બલિનોક્તં વચઃ શ્રુત્વા શુક્રો વચનમબ્રવીત્ ૧૪.
બલિના આ વચન સાંભળી, શુક્રે પણ પોતાનું વચન કહ્યું.
યે શસ્ત્રેણ હતાઃ સદ્યો મ્રિયમાણા વ્રજંતિ વૈ ૧૪.
જે લોકો શસ્ત્રથી તરત જ મારાયા, તેઓ મૃત્યુ પામતાં જ આગળ વધે છે.
એવમાશ્વાસયામાસ બલિનં ભૃગુનંદનઃ ૧૪.
ભૃગુના વંશજએ બલિને એ રીતે શાંતવના આપી.
તથા દૈત્ય ગતાઃ સર્વે ભૃગુણા ચ પ્રચોદિતાઃ ૧૪.
એ રીતે, ભૃગુએ પ્રેરણા આપી ત્યારે બધા દૈત્યો પણ ચાલ્યા ગયા.
રાજ્યં પ્રાપ્તો હિ દેવેંદ્રઃ કથિતસ્તે ગુરું વિના ૧૫.
ઇન્દ્રે તો ગુરુ વિના રાજય મેળવ્યું, જેમ તમે સાંભળ્યું છે.
કેન પ્રણોદિતશ્ચેંદ્રો બભૂવ ચિરમાસને ૧૫.
કોણે ઇન્દ્રને પ્રેરણા આપી કે તે લાંબા સમય સુધી સિંહાસન પર રહ્યો?
ગુરુણાપિ વિના રાજ્યં કૃતવાન્સ શચીપતિઃ ૧૫.
શચીપતિએ ગુરુ વિના પણ રાજય સંભાળ્યું.
વિશ્વકર્મસુતો વિપ્રા વિશ્વરૂપો મહાનૃપઃ ૧૫.
હે બ્રાહ્મણો, વિશ્વકર્માનો પુત્ર વિશ્વરૂપ એક મહાન રાજા હતો.
તસ્મિન્યજ્ઞેઽવદાનૈશ્ચ યજને અસુરાન્સુરાન્ ૧૫.
એ યજ્ઞમાં, તેણે અર્પણો દ્વારા અસુરો અને દેવતાઓ બંનેની પૂજા કરી.
દેવાન્દદાતિ સાક્રોશં દૈત્યાંસ્તૂષ્ણીમથાદદાત્ ૧૫.
દેવતાઓને તેણે ઉંચે બોલી ને આપ્યું, પણ દૈત્યોને ચૂપચાપ આપ્યું.
એકદા તુ મહેંદ્રેણ સૂચિતો ગુરુલાઘવાત્ ૧૫.
એક વખત મહેન્દ્રે મહત્વ અને ઓછાપણાની ભેદભાવથી તેને સંકેત આપ્યો.
દૈત્યાનાં કાર્યસિદ્ધ્યર્થમવદાનં પ્રયચ્છતિ ૧૫.
દૈત્યોનું કામ પૂરું થાય એ માટે તેણે તેમને અર્પણ આપ્યું.
ઇતિ મત્વા તદા શક્રો વજ્રેણ શતપર્વણા ૧૫.
આ રીતે વિચારીને, શક્રે પછી શતધારી વજ્રથી પ્રહાર કર્યો.
યેનાકરોત્સોમપાનમજાયંત કપિંજલાઃ ૧૫.
એ પ્રહારમાંથી સોમપાન થયું અને કપિંજલાં પક્ષીઓ જન્મ્યા.
અન્યાનનાદજાયંત તિત્તિરા વિશ્વરૂપિણઃ ૧૫.
બીજા અવાજોમાંથી વિવિધ રૂપવાળા તિતિરાં પક્ષીઓ પેદા થયા.
બ્રહ્મહત્યા તદોદ્ભૂતા દુર્ધર્ષા ચ ભયાવહા ૧૫.
એમાંથી બ્રાહ્મણહત્યાનો પાપ ઊભું થયું, જે ખૂબ જ ભયાનક અને દુર્લંઘ્ય હતું.
બ્રહ્મહત્યા સુરાપાનં સ્તેયં ગુર્વંગનાગમઃ ૧૫.
બ્રાહ્મણહત્યા, માદક પાન, ચોરી અને ગુરુપત્ની સાથે સંબંધ—
નામવ્યાહરણં વિષ્ણોર્યતસ્તદ્વિષયા મતિઃ ૧૫.
અને વિષ્ણુનું નામ ઉચ્ચારવું—આ બધું મનના વિષય છે.
તતો ભયેન મહતા પલાયનપરોઽભવત્ ૧૫.
પછી, ભારે ભયથી, તે ભાગી જવાની ફિકરમાં પડી ગયો.
યતો ધાવતિ સાઽધાવત્તિષ્ઠંતમનુતિષ્ઠતિ આયાતિ તાવત્સહસા ઇંદ્રોઽપ્યપ્સુ ન્યમજ્જત॥ ૧૫.
જ્યાં જાય ત્યાં એ પાછળ દોડી આવે, ઊભો રહે ત્યાં ઊભી રહે, આગળ વધે ત્યાં ઝડપથી પહોંચી જાય; અને ઇન્દ્રે પાણીમાં છુપાઈ ગયો.
શીઘ્રત્વેન યથા વિપ્રાશ્ચિરંતનજલેચરઃ॥ ૧૫.
જેમ બ્રાહ્મણો લાંબા સમય સુધી પાણીમાં રહે છે, તેમ તેણે ઝડપથી પાણીમાં આશરો લીધો.
એવં દિવ્યશતં પૂર્ણં વર્ષાણાં ચ શચીપતેઃ અરાજકં તદા જાતં નાકપૃષ્ઠે ભયાવહમ્॥ ૧૫.
આ રીતે, શચીપતિ માટે પૂરા દૈવી સો વર્ષ સુધી કોઈ રાજા ન રહ્યો; એ સમયે સ્વર્ગમાં ભય વ્યાપી ગયો.
તદા ચિંતાન્વિતા દેવા ઋષયોઽપિ તપસ્વિનઃ ૧૫.
પછી દેવતાઓ અને તપસ્વી ઋષિઓ પણ ચિંતામાં પડી ગયા.
એકોઽપિ બ્રહ્મહા યત્ર રાષ્ટ્રે વસતિ નિર્ભયઃ ૧૫.
જ્યાં રાજ્યમાં એક પણ નિર્ભય બ્રાહ્મણહતા રહે છે—
રાજા પાપયુતો યસ્મિન્રાષ્ટ્રે વસતિ તત્ર વૈ ૧૫.
અથવા જ્યાં પાપી રાજા રાજ્યમાં વસે છે—
ભવંતિ બહવોઽનર્થાઃ પ્રજાનાં નાશહેતવે ૧૫.
ત્યાં અનેક દુઃખદાયક ઘટનાઓ થાય છે, જે પ્રજાના વિનાશનું કારણ બને છે.
તથા પ્રકૃતયો રાજ્ઞઃ શુચજિત્વેન પ્રતિષ્ઠિતાઃ નાનાવિધૈર્મહાતાપૈઃ સોપદ્રવમભૂજ્જગત્॥ ૧૫.
એ રીતે રાજાના મંત્રીઓએ કડક ન્યાયથી રાજ્ય ચલાવ્યું, જેના કારણે દુનિયામાં અનેક પ્રકારની ભારે મુશ્કેલીઓ અને ઉથલપાથલ ફેલાઈ.
અશ્વમેધશતેનૈવ પ્રાપ્તં રાજ્યં મહત્તરમ્ શક્રસ્ય ચ મહાભાગ યથાવત્કથયસ્વ ન॥ ૧૫.
એકસો અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરીને વિશાળ રાજ્ય મળ્યું; હે મહાન, મને ઇન્દ્રનું રાજ્ય સાચી રીતે કહો.