ધન્વિભિર્બલિભિર્વીરૈર્મૃગાઃ કેચિદનુદ્રુતાઃ
કેટલાક પ્રાણીઓ ધનુષધારી અને બળવાન વીરોએ પીછો કર્યા.
અનુવ્રજન્તો દિતિજા મૃગાંસ્તાન્હંતુમુદ્યતાઃ
દિતિના પુત્રોએ પણ એ પ્રાણીઓનો શિકાર કરવા પાછળથી પીછો કર્યો.
કિમત્રેતિ તદા પૃષ્ટા બટુકા દુષ્ટદાનવૈઃ
પછી જ્યારે દુષ્ટ દૈત્યબાળકો એ પૂછ્યું કે, 'આ શું છે?'
ન કેનચિત્પ્રવેષ્ટવ્યં બલિના મુનિસેવિતમ્
અહીં કોઈ પણ બળવાન વ્યક્તિ પ્રવેશી શકે નહીં—આ સ્થાન મુનિઓ દ્વારા વંદિત છે.
ઇતિ તેષાં વચઃ શ્રુત્વા બલિનો દુષ્ટદાનવાઃ 1.3.1.10.
આવું તેઓએ કહ્યું ત્યારે, તે શક્તિશાળી અને દુષ્ટ દાનવો એ સાંભળ્યું.
માયયા પક્ષિરૂપાસ્તે પ્રવિશ્યાશ્રમમાદરાત્
તેમણે પોતાની માયાથી પક્ષીનું રૂપ ધારણ કર્યું અને આદરપૂર્વક આશ્રમમાં પ્રવેશ્યા.
સા પુનર્લ્લસિતારણ્યે સર્વર્તુકુસુમાન્વિતે
પછી એ ફરીથી બધા ઋતુના ફૂલો થી શોભાયમાન એવા જંગલમાં ફરવા લાગી.
રૂપલાવણ્યતે તસ્યા નિશ્ચયં તપસિ સ્થિતમ્
એના રૂપ અને સૌંદર્ય એના તપથી મજબૂતપણે સ્થિર થયેલું હતું.
સ સ્મરાર્તો વૃદ્ધરૂપઃ પ્રવિવેશાશ્રમં તદા
કામથી પીડાયેલી એ વ્યક્તિએ વૃદ્ધનું રૂપ ધારણ કર્યું અને એ સમયે આશ્રમમાં પ્રવેશ્યો.
વૃદ્ધોઽપૃચ્છત્કિમર્થં તુ તપોઽસ્યા ઇતિ તાસ્તથા
વૃદ્ધએ પૂછ્યું: 'તું તપ શું માટે કરે છે?' એમ તેમણે પૂછ્યું.
પરં સ બલવાન્કાંતો ન કદાપિ પ્રસીદતિ
એ અત્યંત શક્તિશાળી અને સુંદર છે, છતાં ક્યારેય પ્રસન્ન થતો નથી.
અપૂર્વપ્રભુણા તેન નવોપકરણં મહત્
અદ્વિતીય સત્તાથી, તેણે એક નવું અને મોટું ભેટપાત્ર લાવ્યું.
ભાજનરપિ સાદ્યસ્કૈર્ન્યસ્તઃ પક્વૈશ્ચ શાલિભિઃ
પાત્રમાં તાજા અનાજ અને રાંધેલા ભાત સાથે મૂકાયું.
અપૂર્વદૃષ્ટવિભવૈઃ કાર્યં સ્યાદુપકારણમ્
અદભુત સંપત્તિથી, કામ સહાયથી પૂરું થાય છે.
ઇતિ તાસાં વચઃ શ્રુત્વા વિહસન્મહિષોઽભ્યધાત્ મદીયા સકલાં ભૂતિં શૃણુ બાલે તપસ્વિનિ ।। 1.3.1.10.
આવું તેમનું વચન સાંભળી મહિષાસુર હસતાં બોલ્યો: 'બાળે, તપસ્વિ, મારી બધી સંપત્તિ સાંભળ.'
મહિષોઽહં મહાવીરો દૈત્યેન્દ્રઃ સુરવંદિતઃ
હું મહિષ, મહાન વીર, દૈત્યરાજ અને દેવો દ્વારા પૂજિત છું.
અનન્યવીરસદ્ભાવો મય્યેવ ભુજશુષ્મણા
અનન્ય વીરતા માત્ર મારી બાંયની તાકાતમાં જ છે.
ભજ માં તવ ભર્ત્તારં પ્રાણિનાં તપસઃ ફલમ્
મને તારો પતિ સ્વીકાર, કારણ કે તપનું ફળ જીવંત પ્રાણીઓ માટે પતિરૂપે હું છું.
સૃજામિ તપસા ચાહં વિશ્વકર્માણમાદિતઃ
હું તપસ્યાથી શરૂઆતથી વિશ્વકર્મા સર્જું છું.
નવભિર્નિધિભિઃ પ્રાપ્તૈઃ પાર્શ્વસ્થૈર્નિત્યદા મમ
નવ ખજાનાં જે હંમેશાં મળે છે અને મારા પાસે રહે છે.
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સ્મૃતદેવાભવત્ક્રમાત્
એના વચન સાંભળી, તે ધીરે ધીરે દેવોને યાદ કરવા લાગી.
અહં બલવતો ભાર્યા ભવિષ્યામિ તપશ્ચિરમ્
હું લાંબી તપસ્યા પછી એ શક્તિશાળીનો પત્ની બનિશ.
વિરચ સ્ત્રીસ્વભાવં સ્વં શ્રુત્વા તદ્વાક્યમુત્થિતમ્
વિરચાએ જ્યારે પોતાની સ્ત્રીસ્વભાવની વાત સાંભળી,
જિઘૃક્ષતં સમાયાંતં વીક્ષ્ય તં મહિષાસુરમ્
તેણે મહિષાસુરને પોતાની તરફ આવતો અને તેને પકડવાની ઇચ્છા રાખતો જોયો,
મહામાયાં સમાલોક્ય જ્વલંતી પુરતઃ સ્થિતામ્ 1.3.1.10.
તેણે મહામાયાને સામે જ્વલંત અવસ્થામાં ઉભેલી જોઈ,
કુલભૂધરશૃંગાણિ શૃંગાભ્યાં મુહુરાક્ષિપન્
તે મહિષાસુર વારંવાર પોતાના શીંગથી મહાન પર્વતોની ચોટીઓ પર ઘા મારતો હતો,
અથ બ્રહ્મમુખા દેવાઃ પ્રણમ્ય વિવિધાયુધૈઃ
પછી બ્રહ્માજી સહિતના દેવતાઓએ નમન કરીને અનેક શસ્ત્રો અર્પણ કર્યા,
પંચહેતીર્હરિઃ પ્રાદાદ્દશ ચાપિ સદાશિવઃ
હરિએ પાંચ શસ્ત્રો આપ્યા અને સદા શિવે દસ શસ્ત્રો આપ્યા,
દિક્પાલાશ્ચ સુરાશ્ચાન્યે પર્વતાશ્ચ પયોધયઃ
દિશાના રક્ષકો, અન્ય દેવતાઓ, પર્વતો અને સમુદ્રોએ પણ શસ્ત્રો આપ્યા,
માયા સા બહુભિર્હસ્તૈર્જ્વલદાયુધસંચયૈઃ
એ મહામાયા અનેક હાથોમાં જ્વલંત શસ્ત્રોનો સમૂહ ધારણ કરીને ઉભી રહી,