ક્ષીરાબ્ધેર્મથ્યમાનસ્ય પર્વતો હિ રસાતલમ્ ઉદ્ધૃતસ્તત્ક્ષણાદેવ તદદ્ભુતમિવાભવત્॥ ૯.
દુધના સમુદ્રને મથવામાં આવતા પર્વત નીચે પાતાળમાં ગયો, પણ તરત જ પાછો ઉપાડવામાં આવ્યો—એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગ્યું.
ભ્રામ્યમાણસ્તતઃ શૈલો નોદિતઃ સુરદાનવૈઃ ૯.
પર્વત ફેરવાતો હતો, છતાં દેવો અને અસુરોની મહેનતથી તે ડૂબ્યો નહીં.
પરમાત્મા તદા વિષ્ણુરાધારો મંદરસ્ય ચ ૯.
તે સમયે પરમાત્મા વિષ્ણુ મંદર પર્વતનો આધાર બન્યા.
તદા સુરાસુરાઃ સર્વે મમંથુઃ ક્ષીરસાગરમ્ ૯.
પછી બધા દેવો અને અસુરોએ મળીને દુધના સમુદ્રને મથવાનું શરૂ કર્યું.
પૃષ્ઠકંઠોરુજાન્વંતઃ કમઠસ્ય મહાત્મનઃ ઉભયોર્ઘર્ષણાદેવ વડવાગ્નિઃ સમુત્થિતઃ॥ ૯.
મહાન આત્માવાળા કાચબાની પીઠ, ગળા, જાંઘ અને ઘૂંટણના ઘર્ષણથી અગ્નિ ઉગમ્યો.
હલાહલં ચ સંજાતં તદૄષ્ટ્વા નારદેન હિ ૯.
હલાહલ નામનું ઝેર ઉત્પન્ન થયું, જે નારદે જોયું.
ન કાર્યં મથનં ચાબ્ધેર્ભવદ્ભિરધુનાઽખિલૈઃ તદ્વિસ્મૃતિં ચ વોયાતં વીરભદ્રેણ યત્કૃતમ્॥ ૯.
હવે તમે બધા દુધના સમુદ્રને મથવાનું બંધ કરો; જે વીરભદ્રે કર્યું છે, એ ભૂલાયેલો કાર્ય ફરી યાદ કરો.
તસ્માચ્છિવઃ સ્મર્યતાં ચાશુ દેવાઃ પરઃ પરાણામપિ વા પરશ્ચ ૯.
તેથી, દેવો, તરત શિવનું સ્મરણ કરો—જે સર્વોપરી છે અને શ્રેષ્ઠોમાં શ્રેષ્ઠ છે.
તે મથ્યમાનાસ્ત્વરિતા દેવાઃ સ્વાત્માર્થસાધકાઃ ૯.
એ દેવો પોતાના હિત માટે ઉત્સુક થઈને મથન કરતા રહ્યા.
ઉપદેશૈશ્ચ બહુભિર્નોપદેશ્યાઃ કદાચન ૯.
ઘણા ઉપદેશ મળ્યા છતાં, તેઓ ક્યારેય અટક્યા નહીં.
કેવલોદ્યમસંવીતા મમંથુઃ ક્ષીરસાગરમ્ ૯.
માત્ર પોતાના ઉત્સાહમાં તેઓ દુધના સમુદ્રને મથતા રહ્યા.
ત્રૈલોક્યદહને પ્રૌઢં પ્રાપ્તં હંતું દિવૌકસઃ ગ્રસિતું સર્વભૂતાનાં કાલકૂટં સમભ્યયાત્॥ ૯.
ત્રણે લોકમાં ભયંકર આગ ફેલાઈ રહી હતી, ત્યારે કાલકૂટ ઝેર દેવો અને બધા જીવોને નાશ કરવા માટે આગળ આવ્યું.
દૃષ્ટ્વા બૃહંતં સ્વકરસ્થમોજસા તં સર્પરાજં સહ પર્વતેન ૯.
પર્વત સાથે પોતાના હાથમાં શક્તિશાળી સર્પરાજને blazing power સાથે જોઈને—
તથૈવ સર્વ ઋષયો ભૃગ્વાદ્યાઃ શતશામ્યતિ ૯.
એ જ રીતે, ભૃગુથી શરૂ કરીને બધા ઋષિઓ, સૈંકડો સંખ્યામાં, પણ ત્યાં આવ્યા.
સત્યલોકં ગતાઃ સર્વે ભુગુણા નોદિતા ભૃશમ્ દેવા નાસ્ત્યત્ર સંદેહઃ સત્યં સત્યં વદામિ વઃ॥ ૯.
બધા સત્યલોકમાં ગયા છે; ભૃગુના ગુણો બહુ પ્રસિદ્ધ નથી થયા. દેવતાઓ, આમાં કોઈ શંકા નથી; હું તમને સાચું, સાચું કહું છું.
ભૃગુણોક્તં વચઃ શ્રુત્વા કાલકૂટવિષાર્દ્દિતાઃ ૯.
ભૃગુના બોલેલા શબ્દો સાંભળીને, કાલકૂટના ઝેરથી પીડાયેલા—
તદા જાજ્વલ્યમાનં વૈ કાલકૂટં પ્રભોજ્જવલમ્ તેષાં શપિતુમારેભે નારદેન નિવારિતઃ॥ ૯.
ત્યારે, કાલકૂટનું ઝેર જ્વાળાઓ સાથે ફાટી નીકળ્યું, અને ભગવાન તેમને શાપ આપવા તૈયાર થયા, પણ નારદે રોકી લીધા.
અકાર્યં કિં કૃતં દેવાઃ કસ્માત્ક્ષોભોયમુદ્યતઃ ૯.
દેવતાઓ, શું અયોગ્ય કામ થયું છે? આ ઉથલપાથલ કેમ ઊભી થઈ?
તતો દેવૈઃ પરિવૃતો વેદોપનિષદૈસ્તથા ૯.
પછી, દેવતાઓ અને વેદો-ઉપનિષદો સાથે ઘેરાયેલા—
તતશ્ચિંતાન્વિતા દેવા ઇદમૂચુઃ પરસ્પરમ્ ૯.
પછી, ચિંતામાં ડૂબેલા દેવતાઓએ એકબીજાને આ રીતે કહ્યું.
બ્રહ્માણં ચ પુરસ્કૃત્ય તદા દેવાસ્ત્વરાન્વિતાઃ ૯.
પછી, બ્રહ્માને આગળ રાખીને, દેવતાઓ ઉત્સુક થઈ—
બ્રહ્માદયશ્ચર્ષિગણાશ્ચ તદા પરેશં વિષ્ણું પુરાણપુરુષં પ્રભવિષ્ણુમીશમ્ ૯.
ત્યારે, બ્રહ્મા અને ઋષિઓના સમૂહે પરમેશ્વર, પ્રાચીન પુરુષ, શક્તિશાળી વિષ્ણુ પાસે ગયા.
તાવત્પ્રવૃદ્ધં સુમહત્કાલકૂટં સમભ્યયાત્ ૯.
એ સમયે, ખૂબ જ ઉગ્ર બનેલું કાલકૂટનું ઝેર નજીક આવ્યું.
કાલકૂટાગ્નિના દગ્ધો વિષ્ણુઃ સર્વગુહાશયઃ ૯.
કાલકૂટની આગથી, સર્વ ગુહાઓમાં વસતા વિષ્ણુ દાઝી ગયા.
વૈકુણ્ઠં ચ સુનીલં ચ સર્વલોકૈઃ સમાવૃતમ્ ૯.
વૈકુંઠ અને સુનીલ, બધા લોકોથી ઘેરાયેલા—
અષ્ટાવરણસંવીતં બ્રહ્માંડં બ્રહ્મણા સહ ૯.
આઠ આવરણોથી આવરાયેલ બ્રહ્માંડ, બ્રહ્મા સાથે—
નોભૂમિર્ન જલં ચાગ્નિર્ન વાયુર્ન નભસ્તદા શિવસ્ય કોપાત્સંજાતં તદા ભસ્માકુલં જગત્॥ ૯.
તે સમયે ન જમીન હતી, ન પાણી, ન અગ્નિ, ન પવન, ન આકાશ; શિવના ક્રોધથી જગત બેસમય થઈ ગયું.
યત્ત્વયા કથિતં બ્રહ્મન્બ્રહ્માંડં સચરાચરમ્ ૧૦.
હે બ્રાહ્મણ, તમે જે વર્ણન કર્યું — બ્રહ્માંડ, અને તેમાં ચાલતું-અચલ બધું—
બ્રહ્માંડાંતરતઃ કિં તુ રુદ્રં મન્યામહે વયમ્ ૧૦.
પણ બ્રહ્માંડની અંદર, અમે રુદ્રને સર્વોચ્ચ માનીએ છીએ.
ભસ્મીભૂતં રુદ્રકોપાત્કથં સૃષ્ટિઃ પ્રવર્તિતા ૧૦.
રુદ્રના ક્રોધથી બધું બેસમય થઈ ગયું ત્યારે, સર્જન કેવી રીતે શરૂ થયું?