ઇન્દ્રં સમાગતં શ્રુત્વા ઇંદ્રસેનો રુષાન્વિતઃ ૯.
ઇન્દ્ર આવ્યા છે એમ સાંભળીને ઇન્દ્રસેન ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો.
નારદેન તદા દૈત્યા બલિશ્ચ બલિનાં વરઃ ૯.
ત્યારે નારદ દ્વારા દૈત્યો અને બલિ, બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ...
ઋષેસ્તસ્યૈવ વચનાત્ત્યક્તમન્યુર્બલિસ્તદા ૯.
એ ઋષિના શબ્દોથી બલિએ પોતાનો ગુસ્સો છોડી દીધો.
ઇન્દ્રસેનેન દૃષ્ટોઽસૌ લોકપાલૈઃ સમાવૃતઃ ૯.
ઇન્દ્રસેને તેને લોકપાલો સાથે ઘેરાયેલા જોઈ લીધો.
કસ્માદિહાગતઃ શક્ર સુતલં પ્રતિ કથ્યતામ્॥ તસ્યૈતદ્વચનં શ્રુત્વા સ્મયમાન ઉવાચતમ્.। ૯.
હે શક્ર, તું અહીં કેમ આવ્યો છે? સુતલમાં આવવાનો કારણ કહો. એ શબ્દો સાંભળીને, હસતાં તેણે જવાબ આપ્યો.
વયં કશ્યપદાયાદા યૂયં સર્વે તથૈવ ચ ૯.
અમે બધા કશ્યપના વંશજ છીએ, અને તમે પણ એ જ રીતે.
મમ રાજ્યં ક્ષણેનૈવ નીતં દૈવવશાત્તવયા ગતાનિ તત્ક્ષણાદેવ યત્નાનીતાનિ વૈ ત્વયા॥ ૯.
મારું રાજ્ય એક ક્ષણે ભાગ્યથી છીનવાઈ ગયું, અને તું એ જ ક્ષણે તારા પ્રયત્નથી રાજ્ય મેળવી લીધું.
તસ્માદ્વિમર્શઃ કર્તવ્યઃ પુરુષેણ વિપશ્ચિતા ૯.
એથી, બુદ્ધિશાળી માણસે વિચારવું જોઈએ.
કિં તુ મે બત ઉક્તેન જાને ન ચ તવાગ્રતઃ ૯.
પણ, અરે, હું એ કહીને શું ફાયદો? હું જાણું છું, પણ તારા સામે નથી કહી શકતો.
એતચ્છ્રુત્વા તુ શક્રસ્ય વાક્યં વાક્યવિદાં વરઃ ૯.
શક્રના શબ્દો સાંભળીને, વાક્યમાં નિપુણ શ્રેષ્ઠ વ્યક્તિ...
ત્વમાગતોસિ દેવેંદ્ર કિમર્થં તન્ન વેદ્મયહમ્॥ ૯.
હે દેવોના રાજા, તમે અહીં આવ્યા છો—પણ હું જાણતો નથી કે કયા કામ માટે આવ્યા છો.
શક્રસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા હ્યશ્રુપૂર્ણાકુલેક્ષણઃ ૯.
શક્રે આ શબ્દો સાંભળ્યા, તો તેની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા અને તેનું ચહેરું ઉદાસ થઈ ગયું.
બલે ત્વં કિં ન જાનાસિ કાર્યાકાર્યવિચારણામ્ ૯.
બલિ, શું તને ખબર નથી કે શું કરવું અને શું ન કરવું, એ કેવી રીતે સમજવું?
શરણાગતં ચ વિપ્રં ચ રોગિણં વૃદ્ધમેવ ચ ૯.
જે શરણમાં આવે છે, બ્રાહ્મણ, બીમાર અને વૃદ્ધ—
શરણાગતશબ્દેન આગતસ્તવ સન્નિધૌ એવમુક્તો નારદેન તદા દૈત્યપતિઃ સ્વયમ્॥ ૯.
‘શરણમાં આવેલો’ એનો અર્થ એ છે કે તે તારી હાજરીમાં આવ્યો છે; એ સમયે નારદે દૈત્યપતિને આવું કહ્યું.
વિમૃશ્ય પરયા બુદ્ધ્યા કાર્યાકાર્યવિચારણામ્ લોકપાલૈઃ સમેતં ચ તથા સુરગણૈઃ સહ॥ ૯.
લોકપાલો અને દેવો સાથે મળીને, ઊંચી સમજથી શું કરવું અને શું ન કરવું એ વિચારવામાં આવ્યું.
પ્રત્યયાર્થં ચ સત્ત્વાનિ હ્યનેકાનિ વ્રતાનિ વૈ ૯.
વિશ્વાસ માટે ઘણા વ્રત અને ઉપવાસો રાખવામાં આવ્યા.
એવં સ સમયં કૃત્વા શક્રઃ સ્વાર્થપરાયણઃ ૯.
આ રીતે સંમતિ કરીને, શક્ર પોતાનો હિત શોધતો રહ્યો.
એવં નિવસતસ્તસ્ય સુતલેઽપિ શતક્રતોઃ સંસ્મૃત્ય વચનં વિષ્ણોર્વિમૃશ્ય ચ પુનઃપુનઃ॥ ૯.
શતક્રતુ સુતલમાં રહેતો હતો ત્યારે, તે વારંવાર વિષ્ણુના શબ્દો યાદ કરીને વિચારતો રહ્યો.
એકદા તુ સભામધ્ય આસીનો દેવરાટ્સ્વયમ્ ૯.
એક દિવસ, દેવોના રાજા પોતે સભામાં બેઠા હતા—
પ્રાપ્તવ્યાનિ ત્વયા વીર અસ્માકં ચ ત્વયા બલે ૯.
હે વીર, તારે જે મેળવવું છે અને અમને પણ તારી દ્વારા જે મળવું છે, એ—
ગતાનિ તત્ક્ષણાદેવ સાગરે પતિતાનિ વૈ ૯.
એ જ ક્ષણે, એ બધું સાગરમાં પડી ગયું અને ગુમ થઈ ગયું.
તેષાં ચોદ્ધરણે દૈત્ય રત્નાનામિહ સાગરાત્ ૯.
હે દૈત્ય, એ રત્નો સાગરમાંથી બહાર કાઢવા માટે—
બલિઃ પ્રવર્તિતસ્તેન શક્રેણ સુરસૂદનઃ ૯.
શક્રે, દેવોને હરાવનાર, બલિને એ કામ માટે તૈયાર કર્યો.
તદા નભોગતા વાણી મેઘગંભીરનિઃસ્વના ૯.
પછી આકાશમાંથી વાણી ઉઠી, જે મેઘની ગુંજ જેવી ગાઢ હતી.
ભવતાં બલવૃદ્ધિશ્ચ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ॥ ૯.
તમારા બધાના બળમાં ચોક્કસ વધારો થશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
મંદરં ચૈવ મંથાનં રજ્જું કુરુત વાસુકિમ્ ૯.
મંદર પર્વતને મથાણ બનાવો અને વાસુકીને દોર તરીકે વાપરો.
નભોગતાં ચ તાં વાણીં નિશમ્યાથ તદાઃસુરાઃ ૯.
પછી, આકાશમાંથી આવેલી એ વાણી સાંભળીને, દેવોએ—
પાતાલાન્નિર્ગતાઃ સર્વે તદા તેઽથ સુરાસુરાઃ ૯.
પાતાળમાંથી બધા દેવો અને દાનવો બહાર આવ્યા.
દૈત્યાશ્ચ કોટિસંખ્યાકાસ્તથા દેવા ન સંશયઃ ૯.
દૈત્યોની સંખ્યા કરોડોમાં હતી, અને દેવોની પણ, એમાં કોઈ શંકા નથી.