અષ્ટાદશપુરાણેષુ ગીયતે વૈ પરઃ શિવઃ ૧.
અઠાર પુરાણોમાં મહાદેવનું મહિમા ગવાય છે.
શિવેતિ દ્વ્યક્ષરં નામ વ્યાહરિઇષ્યંતિ યે જનાઃ ૧.
જે લોકો 'શિવ' એ બે અક્ષરનું નામ ઉચ્ચારે છે—
ઉદારો હિ મહાદેવો દેવાનાં પતિરિશ્વરઃ ૧.
મહાદેવ મહાન દયાળુ છે; દેવોના સ્વામી અને ઈશ્વર છે.
તે ધન્યાસ્તે મહાત્માનો યે ભજંતિ સદા શિવમ્॥ ૧.
જે લોકો હંમેશાં શિવજીની ભક્તિ કરે છે, તેઓ ધન્ય અને મહાન આત્માવાળા છે.
વિના સદાશિવં યોહિ સંસારં તર્તુમિચ્છતિ ૧.
જે કોઈ સદા શિવ વિના સંસાર સાગર પાર કરવા ઈચ્છે છે,
ભક્ષિતં હિ ગરં યેન દક્ષયજ્ઞો વિનાશિતઃ ૧.
જેને કડવું વિષ પીધું અને દક્ષનું યજ્ઞ નાશ પામ્યું હતું,
યથા ગરં ભક્ષિતં ચ યથા યજ્ઞો વિનાશિતઃ ૧.
જેમ વિષ પીધું અને જેમ યજ્ઞ નાશ પામ્યો હતો,
દાક્ષાયણી પુરા દત્તા શંકરાય મહાત્મને ૧.
કોઈક સમયે દાક્ષાયણી મહાત્મા શંકરને અપાઈ હતી.
એકદા હિ સ દક્ષો વૈ નૈમિષારણ્યમાગતઃ ૧.
એક વખત દક્ષ નૈમિષારણ્યમાં આવ્યો હતો.
સ્તુતિભિઃ પ્રણિપાતૈશ્ચ તથા સર્વૈઃ સુરાસુરૈઃ ચકારાસ્ય તતઃ ક્રુદ્ધો દક્ષો વચનબ્રવીત્॥ ૧.
ત્યારે બધા દેવો અને અસુરોએ સ્તુતિ અને વંદનાથી તેની પૂજા કરી; પછી દક્ષે ક્રોધથી આ શબ્દો કહ્યા.
સર્વત્ર સર્વે હિ સુરાસુરા ભૃશં નમંતિ માં વિપ્રવરાઃ સમુત્સુકાઃ શ્મશાનવાસી નિરપત્રપો હ્યયં કથં પ્રણામં ન કરોતિ મેઽધુના॥ ૧.
દરેક જગ્યાએ બધા દેવો, અસુરો અને ઉત્સુક શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો મને નમાવે છે; પણ આ શમશાનમાં રહેતો નિર્લજ્જ્ય હવે મને નમતો નથી—આ કેમ?
પાખંડિનો દુર્જનાઃ પાપશીલા વિપ્રં દૃષ્ટ્વા ચોદ્ધતા ઉન્મદાશ્ચ ૧.
પાખંડી, દુષ્ટ અને પાપી સ્વભાવના લોકો બ્રાહ્મણને જોઈને ઘમંડી અને ઉન્મત્ત બની જાય છે.
ઇત્યેવમુક્ત્વા સ મહાતપાસ્તદા રુષાન્વિતો રુદ્રમિદં બભાષે॥ ૧.
આ રીતે બોલીને, તે મહાતપસ્વી ક્રોધથી ભરાઈ રુદ્રને આ રીતે સંબોધન કરે છે:
શ્રૃણ્વંત્વમી વિપ્રતમા ઇદાનીં વચો હિ મે કર્તુમિહાર્હથૈતત્ ૧.
હવે આ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો મારા વચન સાંભળે; તમારે અહીં આ કરવું જ પડશે.
નંદી નિશમ્ય તદ્વાક્યં શૈલાદો હિ રુષાન્વિતઃ ૧.
શૈલાદપુત્ર નંદીએ એ વચન સાંભળી ક્રોધિત થયો.
યજ્ઞબાહ્યો હિ મે સ્વામી મહેશોઽયં કૃતઃ કથમ્ ૧.
મારા સ્વામી મહેશને યજ્ઞમાંથી બહાર કેમ કાઢવામાં આવ્યા છે?
યજ્ઞો દાનં તપશ્ચૈવ તીર્થાનિ વિવિધાનિ ચ ૧.
યજ્ઞ, દાન, તપ અને અનેક તીર્થો—
વૃથા તે બ્રહ્મચાપલ્યાચ્છપ્તોઽયં દક્ષ દુર્મતે શપ્તોઽયં સ કથં પાપ રુદ્રોઽયં બ્રાહ્મણાધમ॥ ૧.
તારી બ્રાહ્મણ અહંકારથી તું દક્ષ, દુષ્ટબુદ્ધિ, વૃત્થા રુદ્રને શાપ આપ્યો; આ રુદ્ર, બ્રાહ્મણોમાં સૌથી નીચો, પાપી તરીકે કેમ શાપિત થયો?
એવં નિર્ભાર્ત્સિતસ્તેન નંદિના હિ પ્રજાપતિઃ ૧.
આ રીતે નંદીએ ડાટ્યા પછી પ્રજાપતિ દક્ષ—
યૂયં સર્વે રુદ્રવરા વેદબાહ્યાશ્ચ વૈ ભૃશમ્ ૧.
તમે બધા રુદ્રના અનુયાયીઓ ખરેખર વેદથી દૂર છો.
પાષંડવાદસંયુક્તાઃ શિષ્ટઽઽચારબહિષ્કૃતાઃ ૧.
તમે પાખંડી મત ધરાવતા અને સારા લોકોના આચરણથી બહાર છો.
ઇતિ શપ્તાસ્તદા તેન દક્ષેણ શિવકિંકરાઃ ૧.
એ રીતે ત્યારે દક્ષે શિવના સેવકોને શાપ આપ્યો.
શપ્તા વયં ત્વયા વિપ્ર સાધવઃ શિવકિંકરાઃ ૧.
બ્રાહ્મણ, અમે શિવના ભક્ત અને સજ્જન સેવકો, તમારાથી શાપિત થયા છીએ.
વેદવાદરતા યૂયં નાન્યદસ્તીતિવાદિનઃ ૧.
તમે વેદના માર્ગમાં લાગેલા છો અને માનો છો કે એ સિવાય બીજું કશું નથી.
વૈદિકં ચ પુરસ્કૃત્ય બ્રાહ્મણાઃ શૂદ્રયાજકાઃ ૧.
વેદને આધાર માનીને, બ્રાહ્મણો હવે શૂદ્રો માટે યજ્ઞ કરનારા બનશે.
દક્ષ કેચિદ્ભવિષ્યન્તિ બ્રાહ્મણા બ્રહ્મરાક્ષસાઃ લોમશ ઉવાચ ૧.
દક્ષ, કેટલાક બ્રાહ્મણો બ્રહ્મરાક્ષસ બની જશે—એ બ્રાહ્મણોમાં દુષ્ટ આત્માઓ થશે.
અથાકર્ણ્યેશ્વરો વાક્યં નંદિનઃ પ્રહસન્નિવ ૧.
પછી, નંદિના વચન સાંભળી, ઈશ્વર હળવાશથી સ્મિત કર્યા.
કોપં નાર્હસિ વૈ કર્તું બ્રાહ્મણાન્પ્રતિ વૈ સદા ૧.
તારે ક્યારેય બ્રાહ્મણો પર ક્રોધ કરવો યોગ્ય નથી.
વેદો મંત્રમયઃ સાક્ષાત્તથા સૂક્તમયો ભૃશમ્ ૧.
વેદ સાચે તો મંત્રોથી બનેલો છે અને તેમાં ઘણા સુક્તો છે.
તસ્માન્નાત્મવિદો નિન્દ્યા આત્મૈવાહં ન ચેતરઃ ૧.
માટે આત્માને જાણનારા નિંદનીય નથી; હું જ આત્મા છું, બીજું કંઈ નથી.