કુરુ મે સત્વરં કાર્યં દક્ષયજ્ઞં ક્ષયં નય
મારું કાર્ય તરત પૂરું કર; દક્ષનું યજ્ઞ નાશ કરી નાખ.
તે ત્વયાપ્યવમંતવ્યા વ્રજ પુત્ર શુભોદય
એ બધાને પણ તું અવગણજે; જા બેટા, શુભ પ્રભાત તરફ.
હરં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય જગ્મિવાનતિરંહસા
હરાની પરિક્રમા કરીને, તે ઝડપથી રવાના થયો.
શતકોટિમિતાનુગ્રાન્ગણાનન્ન્યાનવાસૃજત્
એણે લાખો કરોડો નવી ટોળકીઓ ઊભી કરી.
કેચિત્તદનુગા જાતાઃ કેચિત્તત્પાર્શ્વગા યયુઃ
કેટલાંક એના અનુયાયી બન્યા, કેટલાંક એના બાજુએ ગયા.
શૃંગાગ્રાણિ ગિરીણાં ચ કૈશ્ચિદુત્પાટિતાનિ વૈ
કેટલાંકએ પોતાના શિંગડા વડે પર્વતોની ચોટીઓ ઉખેડી નાખી.
ઉત્પાટ્ય મહતો વૃક્ષાન્કેચિત્પ્રાપ્તા મખાંગણમ્
કેટલાંકએ મોટા વૃક્ષો ઉખાડી અને યજ્ઞસ્થળે પહોંચી ગયા.
મંડપં ધ્વંસયામાસુઃ કેચિત્ક્રોધોદ્ધુરાગણાઃ અભક્ષયન્હવીંષ્યન્યે પૃષદાજ્યં પપુઃ પરે
કેટલાંક ગુસ્સાથી ભરેલા ટોળાંએ મંડપ તોડી નાખ્યો; બીજાઓએ હવનના ભોગ ખાધા અને કેટલાકે ઘી પીધું.
દધ્વંસુરન્નરાશીંશ્ચ કેચિત્પર્વતસન્નિભાન્
કેટલાંકએ પહાડ જેટલા મોટા મનુષ્યોના ઢગલાંને આગ લગાવી દીધી.
કેચિત્પક્વાન્નપુષ્ટાંગા યજ્ઞપાત્રાણ્યચૂર્ણયન્ 4.2.89.૪૦ વ્યભજઞ્છકટાન્કેચિત્પશૂન્કેચિદજીગિલન્
કેટલાંક, રસોઇના ભોજનથી તંદુરસ્ત, યજ્ઞપાત્રો ચકનાચૂર કરી નાખતા; કેટલાકે રથોને વહેંચી નાખ્યા અને બીજાઓએ પશુઓ ગળી લીધા.
સ્વયં પરિદધુશ્ચાન્યે દુકૂલાનિ મુદા યુતાઃ
બીજાઓ આનંદથી પોતે જ સુંદર વસ્ત્રો પહેરી રહ્યા.
એકેન ચ ભગો દેવઃ પશ્યંશ્ચક્રે વિલોચનઃ
અને ભગવાન ભાગાએ એક આંખથી બધું જોયું.
યજ્ઞઃ પલાયિતો દૃષ્ટઃ કેનચિન્મૃગરૂપધૃક્
કોઈએ યજ્ઞને હરણનું રૂપ લઈને ભાગતો જોયો.
એકઃ સરસ્વતીં યાંતીં દૃષ્ટ્વા નિર્નાસિકાં વ્યધાત્
કોઈએ સરસ્વતીને જતી જોઈ અને તેની નાક કાપી નાખી.
અર્યમ્ણો બાહુયુગલં તથોત્પાટિતવાન્પરઃ
બીજાએ અર્યમાનોના બે હાથ ઉખાડી નાખ્યા.
ચિચ્છેદ વાયોર્વૃષણં પાર્ષદોન્યઃ પ્રતાપવાન્
બીજાએ, પોતાની શક્તિથી, વાયુના વૃષણ કાપી નાખ્યા.
યત્ર ધર્મે મહેશો ન પ્રથમં પરિપૂજ્યતે
જ્યાં ધર્મમાં મહેશને પ્રથમ પૂજવામાં આવતો નથી—
અનીશ્વરં હવિર્ભુક્તં ત્વયેત્યા તાડયત્પદા
'તારા દ્વારા, જે ભગવાન નથી, તેણે હવનનો ભાગ ખાધો છે,' એમ કહી પગથી માર્યો.
વામયામાસ બહુશો ભક્ષિતા હ્યધ્વરાહુતીઃ 4.2.89.
તેને વારંવાર ઉલટી આવી, કેમ કે યજ્ઞના ભોગ ખરેખર ખાઈ લીધા હતા.
રુદ્રાખ્યા ધારણવશાત્પ્રમથૈસ્તેઽવહેલિતાઃ
રુદ્રના આદેશની શક્તિથી પ્રમથોએ તેમને અવગણ્યા.
બહિરુદ્ગિરયામાસ યદ્દત્તં ચેશવર્જ્જિતમ્
તેને ભગવાનને અર્પણ કરેલા સિવાય બધું બહાર ઉગળી નાખ્યું.
ઉડ્ડીય ગિરિમાશ્રિત્યચ્છન્નઃ કૌતુકમૈક્ષત
તે ઊડીને પર્વત પર છુપાઈને બેઠો અને છુપાઈને આ દ્રશ્ય જોયું.
પ્રમથાઃ કાલયામાસુરન્યાનપિ ચ યાચકાન્ વીરભદ્રઃ સ્વતઃ પ્રાપ્તઃ પ્રમથાનીકિની વૃતઃ
પ્રમથોએ બીજા યાચકોને પણ દૂર હાંકી દીધા; વિરભદ્ર સ્વયં પ્રમથોની મોટી ટોળી સાથે આવ્યો.
યજ્ઞવાટં શ્મશાનાભં દૃષ્ટ્વા તૈઃ પ્રમથૈઃ પુરા
પ્રમથોએ અગાઉ જે યજ્ઞવાટને શમશાન જેવો બનાવી દીધો હતો, તે જોઈને—
ગણાઃ પશ્યત દુર્વૃત્તૈઃ પ્રારબ્ધાનાં ચ કર્મણામ્
હે ગણા, દુર્વૃત્તિ ધરાવનારા જે લોકો છે, તેમના કરેલા કામો જુઓ.
યે દ્વિષંતિ મહાદેવં સર્વકર્મૈકસાક્ષિણમ્
જે મહાદેવજીને, બધા કર્મોના એકમાત્ર સાક્ષી છે, તેમને દ્વેષ કરે છે—
ક્વ સ દક્ષો દુરાચારઃ ક્વ ચ યજ્ઞભુજઃ સુરાઃ
એ દુશ્ચરિત્ર દક્ષ ક્યાં છે અને યજ્ઞમાં ભાગ લેનારા દેવતાઓ ક્યાં છે?
ઇત્યાજ્ઞા વીરભદ્રસ્ય પ્રાપ્ય તે પ્રમથા દ્રુતમ્
વીરભદ્રજીની આજ્ઞા મળતાં જ, પ્રમથગણો તરત જ—
તેન તે પ્રમથાઃ સર્વે મહાબલપરાક્રમાઃ 4.2.89.
તેમના દ્વારા બધા પ્રમથો, જે મહાબળ અને પરાક્રમ ધરાવતા હતા, તેઓ—
અથ નષ્ટેષુ સર્વેષુ પ્રમથેષુ હરેર્ભયાત્
પછી, જ્યારે બધા પ્રમથો નષ્ટ થઈ ગયા, ત્યારે હરિજીના ભયથી—