અહો વરાકઃ સંસારઃ ક્વ ભવિષ્યત્યનીશ્વરઃ
અરે, આ સંસાર કેટલો દયનીય છે—જેમાં ભગવાનનો આધાર નથી, તેનું શું થવાનું?
યતઃ પ્રજાપતિર્દક્ષો ન ત્વામાહૂતવાન્ક્રતૌ
પ્રજાપતિ દક્ષે યજ્ઞમાં તમને બોલાવ્યા નહોતા,
તવ રીઢાં કરિષ્યંતિ કિમૈશ્વર્યેણ રીઢિનામ્ અથૈશ્વર્યેણ સંપન્નાઃ પ્રતિષ્ઠાભાજનં કિમુ
જે લોકો તમને અપમાન આપે છે, તેઓને સત્તાથી શું મળે? ભલે તેમને રાજપદ મળે, પણ સાચી પ્રતિષ્ઠા ક્યાંથી મળે?
મહીયસાયુષા તેષાં વસુભિર્ભૂરિભિશ્ચ કિમ્
તેમને લાંબું જીવન હોય કે ઘણું ધન-દોલત હોય, એ બધાનું શું કામ?
અચેતનાશ્ચ સાવજ્ઞા જીવંતોપિ ન કીર્તયે
જે નિર્જીવ અને અપમાનજનક છે, એવા જીવતો માણસોનું તો હું ઉલ્લેખ પણ કરતો નથી.
યા ત્વદ્વિનિંદાશ્રવણાત્તૃણીચક્રે સ્વજીવિતમ્
જેણે તમારી નિંદા સાંભળી પોતાનું જીવન ઘાસફૂસ જેટલું માન્યું,
સત્યં મુને સતી દેવી તૃણીચક્રે સ્વજીવિતમ્
સાચું છે, મુનિ, દેવી સતીએ પોતાનું જીવન ઘાસફૂસ સમાન ગણ્યું.
રુદ્રશ્ચાતીવરુદ્રોભૂદ્બહુકોપાગ્નિદીપિતઃ
અને રુદ્રજી અત્યંત રોષે ભરાઈ ગયા, ભારે ક્રોધથી અગ્નિ સમાન થઈ ગયા.
પ્રત્યક્ષઃ પ્રતિમાકારઃ કાલમૃત્યુપ્રકંપનઃ
દેખાય તેવું સ્વરૂપ ધરાવનાર, પ્રતિમા જેવો, સમય અને મૃત્યુને પણ કંપાવી નાખે છે.
આજ્ઞાં દેહિ પિતઃ કિં તે કરવૈ દાસ્યમુત્તમમ્ 4.2.89.
પિતા, આપ આજ્ઞા આપો; હું કયું શ્રેષ્ઠ સેવાકાર્ય કરું?
પિબામિ ચાર્ણવાન્સપ્તાપ્યેકેન ચુલુકેન વૈ
હું એક જ હાથે સાતેય સમુદ્રો પી જઈશ.
ત્વદાજ્ઞયા નયામીશ વિનિમય્ય સ્વહેલયા
પ્રભુ, આપની આજ્ઞાથી હું એ બધાને મારી મરજી પ્રમાણે લઈ જઈશ.
અપિ વૈકુંઠનાથશ્ચેત્તત્સાહાય્યં કરિષ્યતિ
ભલે વૈકુંઠના સ્વામી પણ એ કાર્યમાં મદદ કરે,
દનુજા દિતિજાઃ કે વૈ વરા કારણદુર્બલાઃ
આ દાનવો અને દિતિના પુત્રો કોણ છે? કારણથી તો એ બધા નબળા છે.
કાલં બધ્નામિ વા સંખ્યે મૃત્યોર્વા મૃત્યુમર્થયે
હું યુદ્ધમાં સમયને બાંધી દઈશ, કે મૃત્યુ પાસેથી જ મૃત્યુ માગીશ.
ત્વદ્બલેન મહેશાન ન કોપિ સ્થૈર્યમેષ્યતિ
મહેશાન, આપના બળે કોઈ પણ સ્થિર રહી શકશે નહીં.
કદલીદલવદ્વાતાદ્વેપતે સરસાતલમ્
તળાવનું પાણી પવનથી કેળાના પાન જેવી ધ્રુજી ઉઠે છે.
કિં બહૂક્તેન દેહ્યાજ્ઞાં મમાસાધ્યં ન કિંચન
ઘણું બોલવાથી શું ફાયદો? આજ્ઞા આપો; મારા માટે અશક્ય કંઈ નથી.
ઇતિ પ્રતિજ્ઞાં તસ્યેશઃ શ્રુત્વા કૃતમમન્યત
એવી પ્રતિજ્ઞા સાંભળી ભગવાને તેને પૂર્ણ ગણાવી.
મહાવીરોસિ રે ભદ્ર મમ સર્વગણેષ્વિહ 4.2.89.
હે મહાવીર, હે શુભ, મારા બધા ગણોમાં તું સર્વોપરી છે.
કુરુ મે સત્વરં કાર્યં દક્ષયજ્ઞં ક્ષયં નય
મારું કાર્ય તરત પૂરું કર; દક્ષનું યજ્ઞ નાશ કરી નાખ.
તે ત્વયાપ્યવમંતવ્યા વ્રજ પુત્ર શુભોદય
એ બધાને પણ તું અવગણજે; જા બેટા, શુભ પ્રભાત તરફ.
હરં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય જગ્મિવાનતિરંહસા
હરાની પરિક્રમા કરીને, તે ઝડપથી રવાના થયો.
શતકોટિમિતાનુગ્રાન્ગણાનન્ન્યાનવાસૃજત્
એણે લાખો કરોડો નવી ટોળકીઓ ઊભી કરી.
કેચિત્તદનુગા જાતાઃ કેચિત્તત્પાર્શ્વગા યયુઃ
કેટલાંક એના અનુયાયી બન્યા, કેટલાંક એના બાજુએ ગયા.
શૃંગાગ્રાણિ ગિરીણાં ચ કૈશ્ચિદુત્પાટિતાનિ વૈ
કેટલાંકએ પોતાના શિંગડા વડે પર્વતોની ચોટીઓ ઉખેડી નાખી.
ઉત્પાટ્ય મહતો વૃક્ષાન્કેચિત્પ્રાપ્તા મખાંગણમ્
કેટલાંકએ મોટા વૃક્ષો ઉખાડી અને યજ્ઞસ્થળે પહોંચી ગયા.
મંડપં ધ્વંસયામાસુઃ કેચિત્ક્રોધોદ્ધુરાગણાઃ અભક્ષયન્હવીંષ્યન્યે પૃષદાજ્યં પપુઃ પરે
કેટલાંક ગુસ્સાથી ભરેલા ટોળાંએ મંડપ તોડી નાખ્યો; બીજાઓએ હવનના ભોગ ખાધા અને કેટલાકે ઘી પીધું.
દધ્વંસુરન્નરાશીંશ્ચ કેચિત્પર્વતસન્નિભાન્
કેટલાંકએ પહાડ જેટલા મોટા મનુષ્યોના ઢગલાંને આગ લગાવી દીધી.
કેચિત્પક્વાન્નપુષ્ટાંગા યજ્ઞપાત્રાણ્યચૂર્ણયન્ 4.2.89.૪૦ વ્યભજઞ્છકટાન્કેચિત્પશૂન્કેચિદજીગિલન્
કેટલાંક, રસોઇના ભોજનથી તંદુરસ્ત, યજ્ઞપાત્રો ચકનાચૂર કરી નાખતા; કેટલાકે રથોને વહેંચી નાખ્યા અને બીજાઓએ પશુઓ ગળી લીધા.