ન ચાસ્તિ તવ સામર્થ્યં ક્વાપિ કસ્યાપિ નિશ્ચિતમ્
નક્કી છે કે તારી પાસે ક્યાંય, કોઈ માટે, શક્તિ નથી.
ન તાદૃઙ્નેદસિ પ્રાયઃ ક્વાપિ જ્ઞાતો મહામતે
હે મહામતિ, સામાન્ય રીતે તારી પાસે આવી ગુણો હોવાનો કોઈ જાણતો નથી.
કર્તવ્યશ્ચેત્તદાકાર્યઃ સ્યાચ્ચેત્સંપત્તિ રીદૃશી
કોઈ કામ કરવાનું હોય તો તે કરવું જોઈએ; જો આવી સમૃદ્ધિ હોય તો તે પણ પ્રાપ્ત થવી જોઈએ.
સાક્ષાચ્ચ સર્વે મંત્રા વૈ સાક્ષાદ્યજ્ઞપુમાનસૌ સાક્ષાદ્બ્રહ્મા સ્વયં ચૈષ ભૃગુર્વૈ કર્મકાંડવિત્
બધા મંત્રો અહીં હાજર છે, યજ્ઞરૂપ પુરુષ પણ છે; બ્રહ્મા પોતે અહીં છે અને ભૃગુ કર્મકાંડમાં નિષ્ણાત છે.
અયં પૂષા ભગસ્ત્વેષ ઇયં દેવી સરસ્વતી
અહીં પૂષા અને ભગા છે; આ દેવી સરસ્વતી છે.
ત્વં ચ દીક્ષાં શુભાં પ્રાપ્તો દેવ્યા ચ શતરૂપયા
તમે શુભ દીક્ષા મેળવી છે અને સાથે શતરૂપા દેવી પણ છે.
સ્વયમેવ હિ કુર્વીત ધર્મકાર્યં પ્રયત્નતઃ 4.2.87.
ધર્મનું કાર્ય પોતે જ ઉત્સાહપૂર્વક કરવું જોઈએ.
સપ્તવિંશતિભિઃ સાર્ધં પત્નીભિસ્તવ કાર્યકૃત્
તમારું કાર્ય સત્તાવીસ પત્નીઓ સાથે પૂર્ણ થયું છે.
દીક્ષિતો રાજસૂયસ્ય દત્તત્રૈલોક્યદક્ષિણઃ ત્રયોદશમિતાભિશ્ચ ભાર્યાભિસ્તવ કાર્યકૃત્
રાજસૂય યજ્ઞ માટે દીક્ષા લીધા પછી, તમે ત્રિલોકી દક્ષિણા આપી છે; અને ત્રેયોદશ પત્નીઓ સાથે તમારું કાર્ય પૂર્ણ થયું છે.
હવિઃ કામદુઘા સૂતે કલ્પવૃક્ષઃ સમિત્કુશાન્
કામધેનુ હવન માટે આવશ્યક વસ્તુ આપે છે અને કલ્પવૃક્ષ સમિદ અને કુશ આપે છે.
વિશ્વકર્માપ્યલંકારાન્કુરુતેભ્યાગતર્ત્વિજામ્
વિશ્વકર્મા પોતે આવનારા ઋત્વિજોને આભૂષણો તૈયાર કરે છે.
સ્વયંલક્ષ્મીરલંકુર્યાદ્યાવૈ ચાત્ર સુવાસિનીઃ
લક્ષ્મી પોતે અહીં રહેલી સુવાસિનીઓને શોભાવતી છે.
સર્વે સુખાય મે દક્ષ વીક્ષમાણસ્ય સર્વતઃ
હે દક્ષ, હું સર્વત્ર જોઈ રહ્યો છું, બધું જ મારા સુખ માટે છે.
જીવહીનો યથા દેહો ભૂષિતોપિ ન શોભતે
જેમ જીવ વગરનું શરીર ભલે શણગારેલું હોય, પણ તે સુંદર લાગતું નથી.
ઇત્થં દધીચિવચનં શ્રુત્વા દક્ષઃ પ્રજાપતિઃ
દધીચિના શબ્દો સાંભળીને દક્ષ પ્રજાપતિએ
પૂર્વસ્તુત્યાતિ સંહૃષ્ટો દૃષ્ટો યોસૌ દધીચિના
કારણ કે દધીચિએ તેને પહેલેથી જ વખાણ્યો હતો, તેથી દક્ષ ખૂબ જ આનંદિત થયો.
પ્રત્યુવાચાથ તં વિપ્રં વેપમાનાંગયષ્ટિકઃ 4.2.87.
પછી દક્ષે કાંપતા અંગો સાથે એ ઋષિને કહ્યું.
દીક્ષામહમહો પ્રાપ્તઃ કર્તું નાયાતિ કિંચન
હાય, હવે તો હું દીક્ષા પ્રાપ્ત કરી છે, હવે કંઈ પણ કરવાનું બાકી નથી.
ભવાન્કેન સમાહૂતો યદત્રાગાન્મહાજડઃ
હે મહામૂઢ, તને અહીં કોણે બોલાવ્યો કે તું અહીં આવ્યો છે?
સર્વમંગલમાંગલ્યો યત્ર શ્રીમાનયં હરિઃ
જ્યાં શ્રીમંત હરિ હાજર છે, જે સર્વ શુભતાનું મૂળ શુભ છે,
યત્ર વજ્રધરઃ શક્રઃ શતયજ્ઞૈકદીક્ષિતઃ
જ્યાં વજ્રધારી ઇન્દ્ર, જે શત યજ્ઞોમાં દીક્ષિત થયો છે,
તં ત્વંચોપમિમીષેમું શ્મશાનેન મહામખમ્
ત્યાં તું આ મહાયજ્ઞની તુલના શમશાન સાથે કરવા માંગે છે?
શ્રીદોસ્તિ યત્ર શ્રીદાતા સાક્ષાદ્યત્રાશુશુક્ષણિઃ
જ્યાં સમૃદ્ધિ છે, જ્યાં સમૃદ્ધિ આપનાર પ્રગટ છે, જ્યાં ઝડપી વિનાશક હાજર છે,
દેવાચાર્યઃ સ્વયં યત્ર ક્રતોરાચાર્યતાગતઃ
જ્યાં દેવગુરુ પોતે યજ્ઞના આચાર્ય બનવા આવ્યા છે,
યત્રાર્ત્વિજ્યં ભજંતેઽમી વસિષ્ઠપ્રમુખર્ષયઃ
જ્યાં વશિષ્ઠાદિ ઋષિઓ યજ્ઞકર્મમાં લાગેલા છે,
નિશમ્યેતિ મુનિઃ પ્રાહ દધીચિર્જ્ઞાનિનાં વરઃ
આ સાંભળીને જ્ઞાનીમાં શ્રેષ્ઠ દધીચિ મુનિએ કહ્યું.
તથાપિ શાંભવી શક્તિર્વેદે વિષ્ણુઃ પ્રપઠ્યતે 4.2.87.
છતાં પણ, વેદમાં શંભુની શક્તિનું વર્ણન થાય છે અને વિષ્ણુનું પઠન થાય છે.
દીક્ષિતો યોશ્વમેધાનાં શતસ્ય કુલિશાયુધઃ
જે વજ્રધારી છે અને શત અશ્વમેધ યજ્ઞોમાં દીક્ષિત થયો છે,
પુનરારાધ્ય ભૂતેશં પ્રાપૈકામમરાવતીમ્
તેને ફરીથી ભૂતેશ્વરને પૂજ્યા પછી અમરાવતી એકમાત્ર નગરી પ્રાપ્ત થઈ.
બલં તસ્યાખિલૈર્જ્ઞાતં શ્વેતં પાશયતઃ પુરા
તેની શક્તિ બધાને જાણીતી હતી, જ્યારે તેણે એક વખત શ્વેતને પાશથી બાંધ્યો હતો.