યત્ર પાતાલતલતો નાગાનાં કોશવેશ્મતઃ
ત્યાં પાતાળની અંદરથી નાગોના ખજાના મળે છે.
શિવભક્તઃ સ્વયં યત્ર પૌલસ્ત્યઃ સ્વદ્રિકૂટતઃ 4.2.66.
ત્યાં શિવભક્ત પૌલસ્ત્ય પોતાનાં શિખર પરથી આવે છે.
પ્રાસાદનિર્મિતિં શ્રુત્વા ભક્તા દ્વીપાંતરસ્થિતાઃ
પ્રાસાદના નિર્માણની વાત સાંભળી, બીજા દ્વીપોમાં રહેતા ભક્તો આવે છે.
ચિંતામણિઃ સ્વયં યત્ર કમર્ણે વિશ્વકર્મણે
ત્યાં ચિંતામણિ પોતે વિશ્વકર્માના કાનમાં શોભે છે.
નાનાવર્ણપતાકાશ્ચ યત્ર કલ્પમહીરુહઃ
ત્યાં કલ્પવૃક્ષો વિવિધ રંગની ધ્વજાઓથી શોભાયમાન છે.
અબ્ધયો યત્ર સતતં દધિક્ષીરેક્ષુસર્પિષામ્
ત્યાંના સાગરો હંમેશા દહીં, દૂધ, ઈખરાસ અને ઘીથી ભરેલા રહે છે.
યત્ર કામદુઘા નિત્યં સ્નપયેન્મધુધારયા
ત્યાં કામધેનુ ગાયો હંમેશા મધની ધારા વડે સ્નાન કરાવે છે.
ગંધસારરસૈર્યં ચ સેવતે મલયાચલઃ
અને મલય પર્વત સુગંધિત લાકડાંના રસ અને સુગંધથી તેની સેવા કરે છે.
ઇત્યાદ્ય પૂર્વં યત્રાસ્તિ પ્રત્યહં શંકરાલયે
આ રીતે, શરૂઆતથી જ જ્યાં શંકરનાં મંદિરમાં રોજ પૂજા થાય છે—
ઇતિ તસ્ય સમૃદ્ધિં તાં દૃષ્ટ્વા જામાતુરદ્રિરાટ
એ જમાતાની એ સમૃદ્ધિ જોઈને, પર્વતના રાજાએ—
તસ્મૈ કાર્પટિકાયાથ સ દત્ત્વા પારિતોષિકમ્
પછી, એ ભિખારીને તેણે ઈનામ આપ્યું—
ઉવાચેતિ મનસ્યેવ વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનઃ 4.2.66.
અને મનમાં વિચારતા, આશ્ચર્યથી આંખો ફાટીને, એમ કહ્યું—
યસ્ય દેશો ન વિદિતો યસ્તુ વૃત્તિપરાઙ્મુખઃ 4.2.66.
જેનું દેશ અજાણ છે, અને જે જીવનની કમાઈથી દૂર રહે છે—
સુપર્વણિ સુપાત્રાય સુતાથ શ્રદ્ધયાધિકમ્ 4.2.66.
શુભ દિવસે, યોગ્ય વ્યક્તિને, અને શ્રદ્ધાથી વધારે—
પ્રણમ્ય દંડવદ્ભૂમૌ કૃતાંજલિપુટૌ ગણૌ 4.2.66.
ભૂમિ પર દંડवत્ નમન કરીને, હાથ જોડીને, દેવોના સમૂહને—
ઉમા શ્રુત્યેતિ સંહૃષ્ટા કદંબકુસુમશ્રિયમ્ 4.2.66.
આ સાંભળીને, ઉમા ખુશ થઈ, કદંબના ફૂલની જેમ તેજસ્વી બની.
શ્રુત્વા શૈલેશ માહાત્મ્યં શ્રદ્ધયા પરયા નરઃ
જે મનુષ્ય શ્રેષ્ઠ શ્રદ્ધાથી શૈલેશનું મહાત્મ્ય સાંભળે—
અન્યચ્ચ શૃણુ વિપ્રેંદ્ર વૃત્તાતં તત્ર સંભવમ્
અને હવે, બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ, ત્યાં જે બન્યું તેનું વર્ણન સાંભળો.
ઇત્થં કથાં પ્રકુર્વાણે રત્નશેસ્ય મહેશ્વરે
રત્નશેષે મહેશ્વરને આ વાર્તા કહેતા—
મહિષાસુરપુત્રોસૌ સમાયાતિ ગજાસુરઃ
મહિષાસુરનો પુત્ર, ગજાસુર, આવી રહ્યો છે—
યત્રયત્ર ધરાયાં સ ચરણં પ્રમિણોતિ હિ
પૃથ્વી પર જ્યાં-જ્યાં તે પગ મૂકેછે—
ઊરુવેગેન તરવઃ પતંતિ શિખરૈઃ સહ
તેના ઊરુની જોરથી, વૃક્ષો શિખર સાથે ધરાશાય થાય છે.
યસ્ય મૌલિજસંઘર્ષાદ્ઘ(?)નાવ્યોમ ત્યજંત્યપિ
તેના માથાની ઘર્ષણથી, ઘન આકાશ પણ હલાઈ જાય છે.
યસ્ય નિઃશ્વાસસંભારૈરુત્તરંગા મહાબ્ધયઃ
તેના શ્વાસની તીવ્રતાથી, મહાસાગરોમાં મોટી લહેરો ઉછળે છે.
યોજનાનાં સહસ્રાણિ નવયસ્ય સમુચ્છ્રયઃ
તેની ઊંચાઈ નવ હજાર યોજન છે.
યન્નેત્રયોઃ પિંગલિમા તથા તરલિમા પુનઃ
તેની બંને આંખોમાં પીળાશ છે, અને ફરી ચમકતી તેજ છે.
યાંયાં દિશં સમભ્યેતિ સોયં દુઃસહ દાનવઃ 4.2.68.
જે દિશામાં આ અસહ્ય દાનવ જાય છે,
બ્રહ્મલબ્ધવરશ્ચાયં તૃણીકૃતજગત્ત્રયઃ
બ્રહ્માએ આપેલા વરથી, એ ત્રણેય લોકને તુચ્છ સમજે છે.
તતસ્ત્રિશૂલહેતિસ્તમાયાંતં દૈત્યપુંગવમ્
પછી, ત્રિશૂળ હથિયાર લઈને, એ દૈત્યના મુખ્યને આવે ત્યારે ઘાયલ કર્યો.
પ્રોતસ્તેન ત્રિશૂલેન સ ચ દૈત્યો ગજાસુરઃ
ત્રિશૂળથી ઘાયલ થયેલા ગજાસુર દૈત્યને વળી પડ્યો.