એકા ચ નૃત્યકુશલા ત્વન્યા ગાનવિશારદા
એક સ્ત્રી નૃત્યમાં કુશળ હતી, બીજી ગાનમાં નિપુણ હતી.
મૃદંગવાદનજ્ઞાન્યા કાચિત્તાલ કલાવતી
એક સ્ત્રી મૃદંગ વગાડવામાં નિપુણ હતી, બીજી તાલની કળામાં પારંગત હતી.
ગંધભાગવિધિજ્ઞાન્યા કાચિદક્ષકલાલયા 4.1.45.
એક સ્ત્રી સુગંધ બનાવવાની રીત જાણતી હતી, બીજી પાશા રમવામાં નિપુણ હતી.
વંશાધિરોહણે દક્ષા રજ્જુમાર્ગેણ ચેતરા
એક સ્ત્રી વાંસ પર ચડવામાં કુશળ હતી, બીજી દોરથી માર્ગ પસાર કરવામાં નિપુણ હતી.
અપત્યદાઽનપત્યાનાં પરા તત્રપુરેઽવસત્
કેટલાક બાળકોવાળી અને કેટલાક નિસંતાન સ્ત્રીઓમાં એક સ્ત્રી એ શહેરમાં રહી.
ચિત્રલેખન નૈપુણ્યાત્કાચિજ્જનમનોહરા
એક સ્ત્રી ચિત્રાંકન અને પેઇન્ટિંગમાં કુશળ હતી, લોકોની નજર ખેંચતી.
ગુટિકાસિદ્ધિદા કાચિત્કાચિદંજનસિદ્ધિદા
એક સ્ત્રી ગોળીઓથી સિદ્ધિ આપતી, બીજી અંજનમાં પારંગત હતી.
અગ્નિસ્તંભ જલસ્તંભ વાક્સ્તંભં ચાપ્યશિક્ષયત્
તે આગ, પાણી અને વાણી અટકાવવાની કળા શીખવતી હતી.
કાચિદાકર્પણીં સિદ્ધિં દદાવુચ્ચાટનં પરા
એક સ્ત્રી ગરીબી દૂર કરવાની શક્તિ આપતી, બીજી ઉચાટની કળા શીખવતી હતી.
ચિંતિતાર્થપ્રદા કાચિત્કાચિજ્જ્યોતિઃ કલાવતી
એક સ્ત્રી મનમાં ઈચ્છેલી વસ્તુ પૂરી કરતી, બીજી જ્યોતિષ કળામાં નિપુણ હતી.
પ્રત્યંગણં પ્રતિગૃહં પ્રાવિશદ્યોગિનીગણઃ
યોગિનીઓનો સમૂહ દરેક આંગણાં અને દરેક ઘરમાં પ્રવેશ્યો.
ન ચ્છિદ્રં લેભિરે ક્વાપિ નૃપવિઘ્નચિકીર્ષવઃ તસ્થુઃ સંમંત્ર્ય તત્રૈવ ન ગતા મંદરં પુનઃ
રાજાને અટકાવવાનો પ્રયાસ કરતા, તેઓ ક્યાંય કોઈ ખોટ શોધી શક્યા નહીં; ત્યાં જ બેઠા રહી ચર્ચા કરતા અને મંદર પર પાછા ગયા નહીં.
પ્રભુકાર્યમનિષ્પાદ્ય સદઃ સંભાવનૈધિતઃ 4.1.45.
માલિકનું કામ પૂરું કરીને, સભામાં તેની ખૂબ ઇજ્જત થઈ.
અન્યચ્ચ ચિંતિતં તાભિર્યોગિનીભિરિદં મુને
મુનિ, એ યોગિનીઓએ આ વાત પણ વિચારેલી હતી.
પ્રભૂરુષ્ટોપિ સદ્ભૃત્યે જીવિકામાત્રહારકઃ
માલિક ગુસ્સે હોય તો પણ, સારા સેવક પાસેથી માત્ર જીવન જાળવવા જેટલું જ લે છે.
નાદ્યાપિ કાશીં સંત્યજ્ય તદારભ્ય મહામુને
મહામુનિ, એ સમયથી આજ સુધી તે કાશી છોડીને ગયો નથી.
પ્રાપ્યાપિ શ્રીમતીં કાશીં યસ્તિતિક્ષતિ દુર્મતિઃ
શ્રેષ્ઠ કાશી મેળવીને, કયાં મૂર્ખ ત્યાંથી જવું સહન કરે?
કઃ કાશીં પ્રાપ્ય દુર્બુદ્ધિરપરત્ર યિયાસતિ
કોણ કાશી પહોંચીને, એવી ખોટી સમજ ધરાવે કે બીજે જવું ઈચ્છે?
વિમુખોપીશ્વરોસ્માકં કાશીસેવનપુણ્યતઃ
અમારા ભગવાનથી દૂર થઈ જાય તો પણ, કાશી સેવા કરવાના પુણ્યથી—
દિનૈઃ કતિપયૈરેવ સર્વજ્ઞોપિ સમેષ્યતિ
—માત્ર થોડા દિવસોમાં જ સર્વજ્ઞ પણ ત્યાં આવી પહોંચે છે.
શંભોઃ શક્તિરિયં કાશી કાચિત્સર્વૈરગોચરા
આ કાશી શંભુની શક્તિ છે, જે બધાના પહોંચથી બહાર છે.
ઇતિ નિશ્ચિત્ય મનસિ શંભોરાનંદકાનને
આ રીતે મનમાં નક્કી કરીને, શંભુના આનંદવનમાં—
વ્યાસ ઉવાચ ઇત્થં સમાકર્ણ્ય મુનિઃ પુનઃ પપ્રચ્છ ષણ્મુખમ્ 4.1.45.
વ્યાસે કહ્યું: આ રીતે સાંભળીને, મુનિએ ફરી શણમુખને પ્રશ્ન કર્યો.
ભજનાદ્યોગિનીનાં ચ કાશ્યાં કિં જાયતે ફલમ્
યોગિનીઓના ભજન અને અન્ય કાર્યોનું કાશીમાં શું ફળ મળે છે?
શ્રુત્વેતિપ્રશ્નમૌમેયો યોગિનીસંશ્રયં તતઃ
ઉમા પુત્ર, યોગિનીઓના આશ્રય વિશે આ પ્રશ્ન સાંભળીને—
આકર્ણ્ય યાનિ પાપાનિ ક્ષયંતિ ભવિનાં ક્ષણાત્
જે પાપો સાંભળવામાં આવે છે, તેઓ ત્યાં રહેનાર માટે પળમાં નાશ પામે છે.
ગજાનના સિંહમુખી ગૃધ્રાસ્યા કાકતુંડિકા
હાથીના મુખવાળી, સિંહના મુખવાળી, ગૃધ્રના ચહેરાવાળી, કાગડાની ચાંચવાળી—
ઉલૂકિકા શિવારાવા મયૂરી વિકટાનના
ઉલૂક જેવી, શિવ માટે રડતી, મોર જેવી, ભયાનક ચહેરાવાળી—
શુષ્કોદરી લલજ્જિહ્વા શ્વદંષ્ટ્રા વાનરાનના
સૂકાં પેટવાળી, લટકતી જીભવાળી, કૂતરાની દાંતવાળી, વાનરનું મુખવાળી—
કપાલહસ્તા રક્તાક્ષી શુકી શ્યેની કપોતિકા
કપાળ હાથમાં ધરતી, લાલ આંખવાળી, પોપટ જેવી, ગૃધ્ર જેવી, કબૂતર જેવી—