તીર્થાનિ તાનિ તાન્યાસન્પરિતઃ પ્રાર્થનાવશાત્ ।। 1.3.1.7.
પ્રાર્થનાના પ્રભાવથી એ તીર્થો બધે ઊભાં થયા.
તીર્થાનામુદ્ભવં સર્વ શ્રોતું સમુપચક્રમે
પછી તેણે બધા તીર્થોના ઉત્પત્તિની વાર્તા કહેવાનું શરૂ કર્યું.
ભગવન્બ્રૂહિ સકલં તીર્થાનામુદ્ભવં મમ
હે ભગવાન, મને બધા તીર્થોના ઉત્પત્તિ વિશે બધું કહો.
ઇતિ તસ્યા વચઃ શૃણ્વન્ગિરીશાત્સંશ્રુતં પુરા
એમણે કહ્યું એમ સાંભળી, ગિરિશએ જૂના સમયની વાત યાદ કરી.
તત્ર સ્નાત્વા પુરા શક્રો બ્રહ્મહત્યાં વ્યપોહયત્
અહીં ઇન્દ્રે ક્યારેક સ્નાન કરીને બ્રાહ્મણહત્યાનો પાપ દૂર કર્યો હતો.
બ્રહ્મતીર્થં પુનર્દિવ્યં વહ્નિઃકોણે સમુત્થિતમ્
દક્ષિણપૂર્વ ખૂણે ફરીથી દિવ્ય બ્રહ્મતીર્થ પ્રગટ થયું.
યામ્યં નામ મહાતીર્થં યમભાગે વિજૃંભતે
દક્ષિણ દિશામાં યમના ભાગે મહાન યામ્ય તીર્થ વિસ્તરે છે.
નૈર્ઋતં તુ મહાતીર્થં નૈર્ઋત્યાં દિશિ શોભતે
દક્ષિણપશ્ચિમ દિશામાં મહાન નૈઋત તીર્થ તેજથી ઝગમગે છે.
પશ્ચિમે વારુણં તીર્થં દિગ્ભાગે ચ પ્રકાશતે
પશ્ચિમ દિશામાં વારુણ તીર્થ પ્રકાશિત થાય છે.
વાયવે વાયવીયં ચ તીર્થમત્ર પ્રકાશતે
અહીં ઉત્તરપશ્ચિમમાં વાયવીય તીર્થ પ્રગટ થાય છે.
ઉત્તરે ચાત્ર દિગ્ભાગે સોમતીર્થમિતિ સ્મૃતમ્ 1.3.1.7.
અહીં ઉત્તર દિશામાં તેને સોમતીર્થ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઐશાને ચાત્ર દિગ્ભાગે વિષ્ણુતીર્થમિતિ સ્મૃતમ્
અહીં ઉત્તરપૂર્વ દિશામાં તેને વિષ્ણુતીર્થ તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.
માર્કણ્ડેયઃ પુરા દેવિ પ્રાર્થયામાસ શંકરમ્
હે દેવી, એક સમયે માર્કંડેયે શંકરને પ્રાર્થના કરી હતી.
બહૂનામિહ તીર્થાનામેકત્ર સ્યાત્સમાગમઃ
અહીં અનેક તીર્થોનું એક જ સ્થળે મેળાપ થાય એવી ઈચ્છા હતી.
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા દેવદેવ ઉમાપતિઃ
માર્કંડેયના શબ્દો સાંભળીને દેવીના પતિ, દેવોના દેવ,
સન્નિધિં મમ સંપ્રાપ્તઃ સેવતે ગૂઢરૂપતઃ
મારા સાન્નિધ્યમાં ગુપ્ત રૂપે આવીને સેવા કરે છે.
નાન્યદન્વેષણીયં તે તીર્થમત્ર મહામુને
હે મહામુનિ, અહીં તને બીજું કોઈ તીર્થ શોધવાની જરૂર નથી.
તસ્માદ્ભક્તિયુતૈર્નિત્યં સર્વતીર્થસમાગમઃ
તેથી ભક્તિથી ભરેલા લોકો માટે અહીં હંમેશા બધા તીર્થોનું મેળાપ રહે છે.
ઇતિ દેવિ પુરા દેવો માર્કડેયાય શંકરઃ
હે દેવી, એ સમયે શંકરે માર્કંડેયને આ રીતે કહ્યું હતું.
સદોપહારવેલાયાં દૃશ્યાનિ કિલ માનવૈઃ
અર્પણના સમયે આ બધું મનુષ્યોને દેખાય છે.
વ્રતં તીર્થં તપો વેદા યજ્ઞાશ્ચ નિયમાદયઃ 1.3.1.7.
વ્રત, તીર્થ, તપ, વેદ, યજ્ઞ અને નિયમ વગેરે અહીં છે.
નિશમ્ય વાક્યં મુનિપુંગવસ્ય પ્રસેદુષી પર્વતરાજપુત્રી
મહાન ઋષિના વચન સાંભળીને પર્વતરાજની પુત્રી પ્રસન્ન થઈ.
અહં કૃતાર્થા તપતાં વરિષ્ઠ ત્વત્સંગમાત્સંપ્રતિ તીર્થજાલમ્
હે તપસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ, હવે તમારી સાથે મળીને મને જીવનમાં પૂર્ણતા મળી છે, જાણે બધા તીર્થોનું મહાત્મ્ય એક સાથે મળી ગયું હોય.
કથં ગિરીશઃ પુનરત્ર દેવઃ સ્ફુરન્મહાવહ્નિવપુર્ધરોઽપિ
કેમ ભગવાન ગિરિશ અહીં ફરીથી દેખાય છે, જ્યારે તેઓ તો તેજસ્વી અગ્નિરૂપ ધારણ કરે છે?
આદિષ્ટસ્તીર્થયાત્રાર્થમહં લિંગાનિ વીક્ષિતુમ્
મને તીર્થયાત્રા માટે અને લિંગોના દર્શન માટે કહેવામાં આવ્યું હતું.
રુદ્રક્ષેત્રે ચ કેદારે તથા બદરિકાશ્રમે
હું રુદ્રક્ષેત્ર, પછી કેદાર અને પછી બદરિકાશ્રમ ગયો હતો.
કાંચીમુખ્યાસુ પુણ્યાસુ પુરીષ્વપ્યગમં તદા
તે સમયે, હું કાંચી સહિત મુખ્ય પવિત્ર નગરોમાં પણ ગયો હતો.
સ્થાપિતાનિ ચ લિંગાનિ સ્વયંભૂનિ ચ દૃષ્ટવાન્
હું સ્થાપિત થયેલા અને સ્વયંભૂ એવા લિંગોના દર્શન કર્યા.
સેવમાનઃ સશિષ્યોઽહં પર્યટન્પૃથિવીમિમામ્
હું મારા શિષ્યો સાથે સેવા કરતાં આ ધરતી પર ફરતો રહ્યો.
તપાંસિ યજ્ઞકર્માણિ કુર્વન્ભૂમિં સમાચરન્
હું તપ અને યજ્ઞકર્મો કરતાં જમીન પર ફરતો રહ્યો.