વાણીપ્રમાણી ક્રિયતે ગોવિંદગુણવર્ણને
ગોવિંદના ગુણોનું વર્ણન કરતાં વાણી જ પ્રમાણ બની જાય છે.
નિતાંતકમલાકાંત નામધેયસુધારસમ્
કમળને પ્રિય એવા નામનું અમૃત જેવું રસ અતિ ઊંડું છે.
શ્રીમુકુંદ પદદ્વંદ્વ પદ્મામોદપ્રમોદિતમ્
શ્રીમુકુન્દના ચરણદ્વય કમળની સુગંધથી આનંદિત થાય છે.
ત્વગિંદ્રિયં મધુરિપોઃ પરિસ્પૃશ્ય પદદ્વયમ્ 4.1.20.
મુરના શત્રુના ચરણદ્વયને સ્પર્શી, સ્પર્શેન્દ્રિય તેને અનુભવે છે.
શબ્દાદિવિષયાધારં સારં દામોદરં પરમ્
શબ્દાદિ વિષયોના આધાર અને સાર રૂપ પરમ દામોદર છે.
લુપ્તાનિ સર્વતેજાંસિ તત્તપસ્તપનોદયે
જ્યારે તેના તપનું તાપ ઉગે છે, ત્યારે બધાં તેજો અદૃશ્ય થઈ જાય છે.
ઇંદ્ર ચંદ્રાગ્નિ વરુણ સમીરણ ધનાધિપાઃ
ઇન્દ્ર, ચંદ્ર, અગ્નિ, વરુણ, વાયુ અને ધનની દેવતા,
વૈમાનિકાસ્તથાઽન્યેપિ વસુમુખ્યા દિવૌકસઃ
આકાશમાં વિહરતા દેવતાઓ અને અન્ય મુખ્ય વસુઓ પણ,
યત્ર યત્ર ધ્રુવઃ પાદં મિનોતિ પૃથિવીતલે
જ્યાં જ્યાં ધ્રુવ પૃથ્વી પર પગ મૂકે છે,
અહો તદંગસંગીનિ ત્યક્ત્વા જાડ્યં જલાન્યપિ
અરે, જે તેના અંગો સાથે જોડાયેલા છે, તેઓ જડતા ત્યજી દે છે, પાણી પણ.
યાવંતિ વિષ્વક્તેજાંસિ સિદ્ધરૂપગુણાનિ ચ
જ્યાં જ્યાં ફેલાયેલા તેજો અને સિદ્ધ રૂપ ગુણો છે,
અહો નિજગુણસ્પર્શઃ સતતં માતરિશ્વના
સાચે, તેની પોતાની ગુણોની સ્પર્શ હંમેશા પવન સાથે રહે છે.
વ્યોમ્નાપિ શબ્દગુણિના ધ્રુવારાધનબુદ્ધિના
આકાશ પણ, જે અવાજના ગુણથી યુક્ત છે, ધ્રુવની આરાધનામાં લાગેલું મન પણ,
આરાધિતોઽનુદિવસં સભૂતૈરપિ પંચભિઃ 4.1.20.
તેને રોજે રોજ પાંચેય તત્ત્વો સહિત સૌ આરાધે છે.
કૌસ્તુભોદ્ભાસિતહૃદઃ પીતકૌશેયવાસસઃ
કૌસ્તુભ મણિની ઝાંખીથી હૃદય પ્રકાશિત હતું અને પીળા રેશમી વસ્ત્રો પહેરેલા હતા.
મરુત્વતાતિમહતી ચિંતાઽપ્તા તત્તપોભયાત્
પવનદેવમાંથી અત્યંત મોટી ચિંતા ઊભી થઈ, જે તપ અને દુઃખથી આવી હતી.
સમર્થસ્ત્વપ્સરોવર્ગો નિયંતું યમિનાં યમાન્
અપ્સરાઓનો સમૂહ તો યમનિયંત્રણ કરનારા યમીઓને પણ રોકી શકે છે.
તપસ્વિનાં તપો હંતું દ્વૌ મત્સાહાય્યકારિણૌ
મારા સહાય તરીકે બે જણ તપસ્વીઓનું તપ નષ્ટ કરવા કાર્ય કરે છે.
એક એવ કિલોપાયો બાલે મે પ્રભવિષ્યતિ
એ બાળકે માટે ખરેખર એક જ ઉપાય મારા માટે અસરકારક રહેશે.
બાલત્વાદ્ભીષિતો ભૂતૈસ્તપસ્ત્યક્ષ્યત્યસૌ ધ્રુવમ્
બાળપણને કારણે, ભૂતોના ડરથી, એ ચોક્કસપણે પોતાનું તપ છોડશે.
ભલ્લૂકાકારસર્વાંગ ઉષ્ટ્રલંબશિરોધરઃ
ભાલૂ જેવું આખું શરીર, ઊંટ જેવી લટકતી કાંધ અને માથું ધરાવતો.
તં વ્યાઘ્રવદનઃ કશ્ચિદ્વ્યાદાય વિકટાનનમ્
કોઈક વ્યાઘ્ર જેવા મુખવાળો, ભયાનક મોં પહોળું ખોલીને ઉભો છે.
રયાત્તુ માંસકં ભુંજન્કશ્ચિદ્વિકટદંષ્ટ્રકઃ
બીજો, ભયાનક દાંતવાળો, જમીન પરથી માંસ ખાઈ રહ્યો છે.
અતિતીક્ષ્ણૈર્વિષાણાગ્રૈસ્તટાનુચ્ચાન્વિદારયન્ 4.1.20.
અતિ તીક્ષ્ણ શિંગડાંથી જમીન ફાડી, ઊંચે ઉઠાવતો.
કશ્ચિદ્ધિ પન્નગી ભૂય ફટાટોપભયાનકઃ
કોઈક સાચે જ સાપનું રૂપ ધારણ કરીને, ફણની ગર્જનાથી ડરાવતો.
કશ્ચિચ્ચ મહિષાકારઃ ક્ષિપઞ્શૃંગાગ્રતો ગિરોન્
બીજો, મહિષ જેવો રૂપ ધારણ કરીને, શિંગડાંના ટોચથી પથ્થરો ફેંકી રહ્યો છે.
કશ્ચિદ્દાવાનલાલીઢ ખર્જૂરદ્રુમસન્નિભમ્
બીજો, જંગલની અગ્નિથી ચાટાયેલો, ખજુરના વૃક્ષ જેવો દેખાય છે.
મૌલિજૈરભ્રસંઘર્ષં કુર્વન્દીર્ઘકૃશોદરઃ
લાંબો અને પાતળો પેટ ધરાવતો, જટામાંથી વાદળોને અથડાવતો.
કૃપાણપાણિર્ભગ્નાસ્યો વામહસ્તકપાલધૃત્
હાથમાં તલવાર પકડીને, તૂટેલું મોં અને ડાબા હાથમાં ખોપરી ધરાવતો.
વિશાલ સાલમાદાય કુર્વન્કિલ કિલારવમ્
મોટું સાલનું વૃક્ષ પકડીને, ભયાનક ગર્જના કરતો.