યદા યદૈવ તાં પૃચ્છેદયેગુણનિધિઃ સુતઃ
જ્યારે પણ ગુણવાન પુત્ર તેની માતાને પૂછે,
તદા તદેતિ સા બ્રૂયાદિદાનીં સ બહિર્ગતઃ
ત્યારે માતા કહે, 'હવે તો તે બહાર ગયો છે.'
અધીત્યાધ્યયનાર્થં સ દ્વિત્રૈર્મિત્રૈઃ સમં યયૌ
અધ્યયન માટે તે બે-ત્રણ મિત્રો સાથે ગયો.
ન તત્કર્મ ચ તદ્વૃત્તં કિંચિદ્વેત્તિ સ દીક્ષિતઃ
તે દીક્ષિતને પોતાના કર્મ કે વર્તન વિશે કંઈ ખબર નથી.
ગૃહ્યોક્તેન વિધાનેન પાણિગ્રાહમકારયત્
ઘરગથ્થુ વિધિ પ્રમાણે પાણિગ્રહણ કરાવાયું.
શાસ્તિ સ્નેહાર્દ્રહૃદયા ક્રોધનસ્તે પિતેત્યલમ્ 4.1.13.
મમતા ભરેલા હૃદયથી એ કહે છે: 'બસ, હવે ગુસ્સો છોડ દીકરા.'
આચ્છાદયામિ તે નિત્યં પિતુરગ્રે કુચેષ્ટિતમ્
હંમેશા હું તારી ખોટી હરકતોને પપ્પા સામે છુપાવું છું.
બ્રાહ્મણાનાં ધનં પુત્ર સદ્વિદ્યા સાધુસંગમઃ
બ્રાહ્મણો માટે સાચું જ્ઞાન અને સારા લોકોની સંગત જ સંપત્તિ છે.
ઇતિ રૂઢિમિહ પ્રાપ્તાસ્તવ પૂર્વપિતામહાઃ
આ રીતે, અહીં તારા પૂર્વજોએ નામના મેળવી છે.
સદ્વિદ્યા સુમનો ધેહિ બ્રાહ્મણાચારમાચર
સાચું જ્ઞાન અપનાવ, મન શુદ્ધ રાખ અને બ્રાહ્મણની રીત-રીવાજ પાળ.
ઊનવિંશતિકોઽસિ ત્વમેષા ષોડશવાર્ષિકી
તમે હજુ ઓગણીસ વર્ષના થયા નથી અને એ છોળી સોળ વર્ષની છે.
એતાં સંવૃણુ સદ્વૃત્તાં પિતૃભક્તિયુતા ભવ
આ સારા સ્વભાવવાળી છોકરીને સ્વીકાર અને પિતાની સેવા કર.
તતોઽપત્રપસે કિં ન ત્યજ દુર્વૃત્તતાં શિશો
તને શરમ કેમ નથી આવતી? બાલક, ખરાબ વૃત્તિ છોડી દે.
તેભ્યોપિ ન બિભેષિ ત્વં શુદ્ધોસ્યુભય વંશતઃ
તને એમની પણ ભય નથી; તું બંને કુળમાંથી શુદ્ધ છે.
ગૃહેપિ શિષ્યાન્પશ્યૈતાન્પિતુસ્તે વિનયોચિતાન્
ઘરે પણ, પપ્પાના શિસ્તવાળા શિષ્યોને જો.
શ્રદ્ધાં વિહાય તે તાતે વૃત્તિલોપં કરિષ્યતિ 4.1.13.
જો તું શ્રદ્ધા છોડશે તો તારા પપ્પાની રોજી-રોટી જતી રહેશે.
અનંતરં હસિષ્યંતિ યુક્તં દીક્ષિતતાસ્ત્વિતિ
થોડીવારમાં બધા હસશે કે, 'આ તો એની દીક્ષા છે.'
માતુશ્ચરિત્રં તનયો ધત્તે દુર્ભાષણૈરિતિ
દીકરો કઠોર બોલીથી પોતાની માની જ વૃત્તિ બતાવે છે.
તદંઘ્રિલીનમનસો મમ સાક્ષી મહેશ્વરઃ
મારા મન જે મહાદેવના ચરણોમાં લીન છે, એનો સાક્ષી મહેશ્વર છે.
અહો બલીયાન્સવિધિર્યેન જાતા ભવાનિતિ
કેમ અદ્દભુત છે એ વિધિ, જેના કારણે તારો જન્મ થયો!
ન તત્યાજ ચ તદ્ધર્મં દુર્બોધો વ્યસની યતઃ
એણે એ ધર્મ ક્યારેય છોડ્યો નહીં, ભલે દુઃખમાં અને સમજવા મુશ્કેલ હોય ત્યારે પણ.
સપારદારૈર્વ્યસનૈરેભિઃ કોત્ર ન ખંડિતઃ
અહીં બીજાની સ્ત્રીઓ સંબંધિત દુઃખોથી કોણ બચ્યું છે?
અર્પયેદ્દ્યૂતકારાણાં સકુપ્યં વસનાદિકમ્
તે જુગારીઓને કપડાં અને વાસણો સહિતની વસ્તુઓ આપી દેતો.
સ્વપંત્યાસ્ત્વેકદાઽઽદાય દુરોદરિકરેઽર્પયત્
એક વખત તેણે પથારી લઈ દરવાજા પર ઉભેલા માણસને આપી દીધી.
દીક્ષિતેન પરિજ્ઞાતા દૈવાદ્દ્યૂતકૃતઃ કરે પૃષ્ટસ્તેનાથ નિર્બંધાદસકૃત્પ્રત્યુવાચ કિમ્
દીક્ષા લીધેલા વ્યક્તિએ ભાગ્યવશ જુગારીના હાથમાં કરેલી હરકત ઓળખી, વારંવાર આગ્રહપૂર્વક પૂછ્યું: 'આ શું છે?'
મમાક્ષિપસિ વિપ્રોચ્ચૈઃ કિં મયા ચૌર્ય કર્મણા 4.1.13.
હે બ્રાહ્મણ, તમે મને ઉંચા અવાજે શા માટે દોષારોપણ કરો છો? શું મેં ચોરી કરી છે?
મમ માતુર્હિ પૂર્વે દ્યુર્જિત્વાનીતો હિ શાટકઃ
મારી માતા જે શાળ લઈને આવી હતી, તે તો અગાઉ જુગારમાં જીતીને મળેલી હતી.
અન્યેષાં દ્યૂતકર્તૃણાં ભૂરિ તેનાર્પિતં વસુ
તેને બીજા જુગારીઓને ઘણું ધન આપી દીધું હતું.
ભાજનાનિ વિચિત્રાણિ કાંસ્ય તામ્રમયાનિ ચ
કાંસ્ય અને તાંબાના અનેક પ્રકારના વાસણો પણ આપ્યા હતા.
ન તેન સદૃશઃ કશ્ચિદાક્ષિકો ભૂમિમંડલે
પૃથ્વી પર એવો કોઈ જુગારી નહોતો જે તેની બરાબરી કરી શકે.