ન વર્ણ્યતે કૈઃ કિલ કાશિકેયં જંતોઃ સ્થિતસ્યાત્ર યતોંતકાલે
કોઈ પણ કાશીનું વર્ણન કરી શકતો નથી, કારણ કે જે અહીં મૃત્યુ સમયે રહે છે, તેના માટે એ અવિર્ણનીય છે.
સંસારિચિંતામણિરત્ર યસ્માત્તં તારકં સજ્જનકર્ણિકાયામ્
અહીં સંસારના ઇચ્છિત રત્ન છે, જ્યાંથી મણિકર્ણિકામાં સજ્જનોને મુક્તિદાયક મંત્ર પ્રાપ્ત થાય છે.
મુક્તિલક્ષ્મી મહાપીઠ મણિસ્તચ્ચરણાબ્જયોઃ 4.1.7.
મુક્તિની લક્ષ્મી જે મહાન પીઠ પર છે, એ મણિ ભગવાનના કમળ જેવા ચરણોમાં તેજ આપે છે.
જરાયુજાંડજોદ્ભિજ્જાઃ સ્વેદજાહ્યત્ર વાસિનઃ
અહીં ગર્ભમાંથી, ડિંભમાંથી, ભેજમાંથી અને અંકુરમાંથી જન્મેલા બધા જીવ વસે છે.
મમ જન્મ વૃથાજાતં દુર્વૃત્તસ્ય જડાત્મનઃ
મારું જન્મ વ્યર્થ ગયું, કારણ કે હું દુર્વૃત્ત અને મૂર્ખ મનનો માનવી છું.
પુનઃપુનશ્ચ તત્ક્ષેત્રમતિથીકૃત્યનેત્રયોઃ
પુનઃપુનઃ મેં એ ક્ષેત્રને મારી આંખો માટે મહેમાન બનાવ્યું છે.
સપ્તાનાં ચ પુરીણાં હિ ધુરી ણામવયામ્યહમ્
સાત શહેરોની જવાબદારી મેં મારા માથે ઉઠાવી છે.
તથાપિ ન ચતસ્રોન્યા મયા દૃગ્ગોચરીકૃતાઃ
છતાં પણ, એમાંથી ચારને પણ હું મારી નજરે જોઈ શક્યો નથી.
તીર્થયાત્રાં પ્રતિદિનં કુર્વન્નૂનં સવત્સરમ્
દરરોજ એક વર્ષ સુધી તીર્થયાત્રા કરવી છતાં,
નાના પ્રમાણૈઃ પ્રવણો નિરગાત્સ તથાપ્યહો
વિવિધ ઉપાયો અજમાવ્યા છતાં અને ઉત્સુક રહીને પણ, તે પ્રાપ્ત કરી શક્યો નહીં—હાય!
કિં કુર્વંતિ હિ શાસ્ત્રાણિ સપ્રમાણાનિ સુંદરિ
સુંદરિ, પુરાવા સાથે પણ શાસ્ત્રો શું કરી શકે?
કઃ સમુચ્ચલિતં ચેતસ્તોયંવા સંપ્રતીપયેત્
જે મન ઉછળી ગયું છે, એનું પાણી કોણ ફરી શાંત કરી શકે?
શિવશર્મા વ્રજન્સોથ દેશાદ્દેશાંતરં ક્રમાત્ 4.1.7.
શિવશર્મા આ રીતે એક દેશમાં થી બીજા દેશમાં ક્રમશઃ ફરતા ગયા.
કલ્પેકલ્પેખિલંવિશ્વં કાલયેદ્યઃ સ્વલીલયા
જે દરેક કલ્પમાં પોતાની લીલા દ્વારા આખું જગત વિલીન કરી દે છે,
પાપાદવંતી સા વિશ્વમવંતીતિ નિગદ્યતે
જે પાપમાંથી ઉગારી લે છે, તે જ જગતને પણ ઉગારી લે છે એમ કહેવાય છે.
વિપન્નો યત્ર વૈ જંતુઃ પ્રાપ્યાપિ શવતાં સ્ફુટમ્
જ્યાં જીવ, સો જન્મ મળ્યા પછી પણ, સ્પષ્ટ રીતે વિનાશ પામે છે,
યમદૂતા ન યસ્યાં હિ પ્રવિશંતિ કદાચન
જેમાં યમદૂત ક્યારેય પણ પ્રવેશતા નથી,
હાટકેશો મહાકાલસ્તારકે શસ્તથૈવ ચ
હાટકેશ, મહાકાળ, તારકેશ અને એ જ રીતે શસ્ત—
જ્યોતિઃ સિદ્ધવટે જ્યોતિસ્તે પશ્યંતીહ યે દ્વિજાઃ
સિદ્ધવટ પર જે દ્વિજોએ પ્રકાશ જોયો છે, એ જ પ્રકાશ છે.
મહાકાલસ્ય તલ્લિંગં યૈર્દૃષ્ટં કષ્ટિભિઃ ક્વચિત
જે કોઈએ મહાકાળનું લિંગ મોટાં પ્રયત્ને પણ જો્યું હોય—
મહાકાલપતાકાગ્રૈઃ સ્પૃષ્ટપૃષ્ઠાસ્તુરંગમાઃ
મહાકાળના ધ્વજથી પીઠ પર સ્પર્શાયેલા ઘોડા હતા.
મહાકાલમહાકાલમહાકાલેતિસંતતમ્
મહાકાળ, મહાકાળ, મહાકાળ એમ સતત ઉચ્છારતા હતા.
એવમારાધ્ય ભૂતેશં મહાકાલં તતો દ્વિજઃ 4.1.7.
આ રીતે ભૂતેશ્વર મહાકાળની પૂજા કર્યા પછી, તે દ્વિજે...
યુગેયુગે દ્વારવત્યા રત્નાનિ પરિતો મુષન્ 4.1.7.
દરેક યુગમાં દ્વારાવતીમાંથી ચારે બાજુ રત્નો ચોરી લેતો હતો.
ચિંતાર્ણવે નિમગ્નોભૂત્ત્યક્તાશો જીવિતે ધને 4.1.7.
ચિંતાની દરિયામાં ડૂબેલો, જીવન અને ધનથી આશા છોડી દીધી હતી.
એવં ચિંતયતસ્તસ્ય પીડાસીદતિદારુણા 4.1.7.
આ રીતે વિચારી રહ્યો હતો ત્યારે તેને અત્યંત ભયાનક પીડા થઈ.
તદ્વિમાનમથારુહ્ય પીતવાસાશ્ચતુર્ભુજઃ
પછી તે વિમાન પર ચઢ્યો, પીળા વસ્ત્ર પહેરેલા અને ચાર હાથ ધરતો હતો.
ગણાવૂચતુઃ ઇમાં ગંધવતીં પુણ્યાં પુરીં વાયોર્વિલોકય
ગણોએ કહ્યું: આ સુગંધિત અને પવિત્ર વાયુની નગરીને જો.
અસ્યાં પ્રભંજનો નામ જગત્પ્રાણોદિગીશ્વરઃ
અહીં પ્રભંજન વસે છે, જે દિશાઓના સ્વામી અને જગતના શ્વાસ છે.
પુરા કશ્યપદાયાદઃ પૂતાત્મેતિ ચ વિશ્રુતઃ
કદી કશ્યપના વંશજ, પૂતાત્મા તરીકે પ્રસિદ્ધ હતા.