યા ભર્તારં પરિત્યજ્ય રહશ્ચરતિ દુર્મતિઃ 4.1.4.
જે દુર્વૃત્ત સ્ત્રી પતિને છોડી ગુપ્ત રીતે ફરતી હોય—
તાડિતા તાડિતું ચેચ્છેત્સા વ્યાઘ્રી વૃષદંશિકા
એવી સ્ત્રીને જો મારવામાં આવે તો એ વાઘણ કે સાપની જેમ પાછું મારવાનું ઈચ્છે છે.
યા ભર્તારં પરિત્યજ્ય મિષ્ટમઽશ્નાતિ કેવલમ્
જે સ્ત્રી પતિને છોડી એકલી જ સ્વાદિષ્ટ ખોરાક ખાય—
યા ત્વં(હું) કૃત્યાઽપ્રિયં બ્રૂતે મૂકા સા જાયતે ખલુ
અને જે જાદુથી અપ્રિય વચન બોલે, એ સ્ત્રી mute (મૂકી) થઈ જાય છે.
દૃષ્ટિં વિલુપ્ય ભર્તુર્યા કંચિદન્યં સમીક્ષતે
જે પતિ તરફ નજર ન કરી બીજાં પુરુષને જુએ—
બાહ્યાદાયાંતમાલોક્ય ત્વરિતા ચ જલાશનૈઃ
બહારથી કોઈ આવતો દેખાય તો એ ઝડપથી ખાઈ-પી લે છે.
તથૈવ ચાટુવચનૈઃ ખેદસંનોદનૈઃ પરૈઃ
એવી જ રીતે, મીઠા બોલ અને બીજાને ફરિયાદો કરી—
મિતં દદાતિ હિ પિતા મિતં ભ્રાતા મિતં સુતઃ
પિતા પણ મર્યાદામાં આપે છે, ભાઈ પણ મર્યાદામાં આપે છે, પુત્ર પણ મર્યાદામાં આપે છે.
ભર્તા દેવો ગુરુર્ભર્તા ધર્મ તીર્થ વ્રતાનિ ચ
પતિ એ દેવ છે, પતિ એ ગુરુ છે, પતિ એ ધર્મ છે, તીર્થ છે અને વ્રત છે.
જીવહીનો યથા દેહઃ ક્ષણાદશુચિતાં વ્રજેત્
જેમ જીવ વગરનું શરીર તરત જ અશુદ્ધ થઈ જાય છે—
અમંગલેભ્યઃ સર્વેભ્યો વિધવા ત્યક્તમંગલા 4.1.4.
બધા અમંગળમાં, પતિ વિહોણી અને મંગળ છુટેલી વિધવા સૌથી અમંગળ છે.
વિહાય માતરં ચૈકાં સર્વમંગલવર્જિતામ
એવી સ્ત્રી પોતાની માતાને પણ છોડી દે છે અને બધાં મંગળથી વંચિત રહે છે.
કન્યાવિવાહસમયે વાચયેયુરિતિ દ્વિજાઃ
કન્યાના લગ્ન સમયે, દ્વિજોએ આવું વાંચવું જોઈએ.
ભર્તા સદાનુયાતવ્યો દેહવચ્છાયયા સ્ત્રિયા
સ્ત્રીએ પતિને હંમેશા પોતાના શરીર અને છાયાની જેમ અનુસરણ કરવું જોઈએ.
અનુવ્રજતિ ભર્તારં ગૃહાત્પિતૃવનં મુદા
એ પતિને આનંદથી પિતાના ઘરેથી વનમાં પણ અનુસરે છે.
વ્યાલગ્રાહી યથા વ્યાલં બલાદુદ્ધરતે બિલાત
જેમ સાપ પકડીને કોઈ તેને જોરથી બિલમાંથી બહાર ખેંચે છે—
યમદૂતાઃ પલાયંતે સતીમાલોક્ય દૂરતઃ ।। અપિ દુષ્કૃતકર્માણં સમુત્સૃજ્ય ચ તત્પતિમ્
જ્યારે કોઈ સતી સ્ત્રીને યમદૂતોએ દૂરથી જોવી, ત્યારે તેઓ પણ તેના પાપી પતિને છોડી ભાગી જાય છે.
ન તથા બિભીમો વહ્નેર્નતથા વિદ્યુતો યથા
અમે અગ્નિથી એટલા ડરતા નથી, વીજળીથી પણ એટલા ડરતા નથી, જેટલા...
તપનસ્તપ્યતેત્યંતં દહનોપિ ચ દહ્યતે
સૂર્ય તીવ્ર તાપ આપે છે, અને અગ્નિ પણ ક્યારેક પોતે જ સળગી જાય છે.
યાવત્સ્વલોમસંખ્યાસ્તિ તાવત્કોટ્યયુતાનિ ચ
જેમણે શરીરે જેટલા વાળ હોય, એટલી કરોડો અને દશકરોડ સંખ્યા...
ધન્યા સા જનની લોકે ધન્યોસૌ જનકઃ પુનઃ 4.1.4.
આ દુનિયામાં એ માતા ધન્ય છે, અને એ પિતા પણ પુનઃ ધન્ય છે.
પિતૃવંશ્યામાતૃવંશ્યાઃપતિવંશ્યાસ્ત્રયસ્ત્રયઃ
પિતાની, માતાની અને પતિની—આ ત્રણ વંશ હોય છે.
શીલભંગેન દુર્વૃત્તાઃ પાતયંતિ કુલત્રયમ્
જે દુષ્ટો સદાચાર તોડી દે છે, તેઓ ત્રણેય કુળને દુઃખ આપે છે.
પતિવ્રતાયાશ્ચરણો યત્ર યત્ર સ્પૃશેદ્ભુવમ્
જ્યાં જ્યાં સતી સ્ત્રીના પગ ધરતી પર પડે છે...
બિભ્યત્પતિવ્રતાસ્પર્શં કુરુતે ભાનુમાનપિ
પતિવ્રતા સ્ત્રીના સ્પર્શથી તો સૂર્ય પણ ડરે છે.
આપઃ પતિવ્રતા સ્પર્શમભિલષ્યંતિ સર્વદા
પતિવ્રતા સ્ત્રીના સ્પર્શની તો જળ પણ હંમેશાં ઈચ્છા રાખે છે.
ગૃહેગૃહે ન કિં નાર્યો રૂપલાવણ્યગર્વિતાઃ
કયાં ઘર છે જ્યાં સ્ત્રીઓ, પોતાના રૂપ અને લાવણ્યથી ગર્વિત, નથી મળતી?
ભાર્યા મૂલં ગૃહસ્થસ્ય ભાર્યા મૂલં સુખસ્ય ચ
ગૃહસ્થ માટે પત્ની જ મૂળ છે, અને સુખનું પણ મૂળ પત્ની જ છે.
પરલોકસ્ત્વયં લોકો જીયતે ભાર્યયા દ્વયમ્
આ લોક અને પરલોક બંને પત્નીથી જ ટકેલા છે.
ગૃહસ્થઃ સ હિ વિજ્ઞેયો યસ્ય ગેહે પતિવ્રતા
જેના ઘરમાં પતિવ્રતા સ્ત્રી છે, એ જ સાચો ગૃહસ્થ કહેવાય.