ઇદમેવ વ્રતં સ્ત્રીણામયમેવપરો વૃષઃ 4.1.4.
સ્ત્રીઓ માટે આ જ વ્રત છે; આ જ સર્વોચ્ચ ધર્મ છે.
ક્લીબં વા દુરવસ્થંવા વ્યાધિતં વૃદ્ધમેવ વા
પતિ અશક્ત હોય, દુઃખી હોય, બીમાર હોય કે વૃદ્ધ—even હોય—
હૃષ્ટાહૃષ્ટેવિષણ્ણાસ્યા વિષણ્ણાસ્યે પ્રિયે સદા
પતિ ખુશ હોય કે દુઃખી, ચહેરો પ્રસન્ન હોય કે ઉદાસ—પત્નીએ હંમેશા તેને પ્રિય માનવો.
સર્પિર્લવણતૈલાદિ ક્ષયેપિ ચ પતિવ્રતા
ઘી, મીઠું, તેલ વગેરે ન હોય—even તો પણ, પતિવ્રતા સ્ત્રી પતિપ્રતિ નમ્ર રહે છે.
તીર્થસ્નાનાર્થિની નારી પતિપાદોદકં પિબેત્
યાત્રા સ્થળે સ્નાન કરવાની ઈચ્છા હોય તો સ્ત્રીએ પતિના પગનું પાણી પીવું.
વ્રતોપવાસનિયમં પતિમુલ્લંઘ્ય યા ચરેત્
જે સ્ત્રી પતિની આજ્ઞા વિના વ્રત, ઉપવાસ કે નિયમ કરે—
ઉક્તા પ્રત્યુત્તરં દદ્યાદ્યા નારી ક્રોધતત્પરા
જે સ્ત્રી ગુસ્સામાં જવાબ આપે—
સ્ત્રીણાં હિ પરમશ્ચૈકો નિયમઃ સમુદાહૃતઃ
સ્ત્રીઓ માટે એક જ સર્વોચ્ચ નિયમ કહ્યો છે.
ઉચ્ચાસનં ન સેવેત ન વ્રજેત્પરવેશ્મસુ
ઊંચા આસન પર ક્યારેય ન બેસવું જોઈએ અને બીજાના ઘરે જવું પણ નહીં.
અપવાદો ન વક્તવ્યઃ કલહં દૂરતસ્ત્યજેત્
કોઈની નિંદા ક્યારેય ન કરવી જોઈએ અને ઝઘડા તો દૂરથી જ ટાળી દેવા.
યા ભર્તારં પરિત્યજ્ય રહશ્ચરતિ દુર્મતિઃ 4.1.4.
જે દુર્વૃત્ત સ્ત્રી પતિને છોડી ગુપ્ત રીતે ફરતી હોય—
તાડિતા તાડિતું ચેચ્છેત્સા વ્યાઘ્રી વૃષદંશિકા
એવી સ્ત્રીને જો મારવામાં આવે તો એ વાઘણ કે સાપની જેમ પાછું મારવાનું ઈચ્છે છે.
યા ભર્તારં પરિત્યજ્ય મિષ્ટમઽશ્નાતિ કેવલમ્
જે સ્ત્રી પતિને છોડી એકલી જ સ્વાદિષ્ટ ખોરાક ખાય—
યા ત્વં(હું) કૃત્યાઽપ્રિયં બ્રૂતે મૂકા સા જાયતે ખલુ
અને જે જાદુથી અપ્રિય વચન બોલે, એ સ્ત્રી mute (મૂકી) થઈ જાય છે.
દૃષ્ટિં વિલુપ્ય ભર્તુર્યા કંચિદન્યં સમીક્ષતે
જે પતિ તરફ નજર ન કરી બીજાં પુરુષને જુએ—
બાહ્યાદાયાંતમાલોક્ય ત્વરિતા ચ જલાશનૈઃ
બહારથી કોઈ આવતો દેખાય તો એ ઝડપથી ખાઈ-પી લે છે.
તથૈવ ચાટુવચનૈઃ ખેદસંનોદનૈઃ પરૈઃ
એવી જ રીતે, મીઠા બોલ અને બીજાને ફરિયાદો કરી—
મિતં દદાતિ હિ પિતા મિતં ભ્રાતા મિતં સુતઃ
પિતા પણ મર્યાદામાં આપે છે, ભાઈ પણ મર્યાદામાં આપે છે, પુત્ર પણ મર્યાદામાં આપે છે.
ભર્તા દેવો ગુરુર્ભર્તા ધર્મ તીર્થ વ્રતાનિ ચ
પતિ એ દેવ છે, પતિ એ ગુરુ છે, પતિ એ ધર્મ છે, તીર્થ છે અને વ્રત છે.
જીવહીનો યથા દેહઃ ક્ષણાદશુચિતાં વ્રજેત્
જેમ જીવ વગરનું શરીર તરત જ અશુદ્ધ થઈ જાય છે—
અમંગલેભ્યઃ સર્વેભ્યો વિધવા ત્યક્તમંગલા 4.1.4.
બધા અમંગળમાં, પતિ વિહોણી અને મંગળ છુટેલી વિધવા સૌથી અમંગળ છે.
વિહાય માતરં ચૈકાં સર્વમંગલવર્જિતામ
એવી સ્ત્રી પોતાની માતાને પણ છોડી દે છે અને બધાં મંગળથી વંચિત રહે છે.
કન્યાવિવાહસમયે વાચયેયુરિતિ દ્વિજાઃ
કન્યાના લગ્ન સમયે, દ્વિજોએ આવું વાંચવું જોઈએ.
ભર્તા સદાનુયાતવ્યો દેહવચ્છાયયા સ્ત્રિયા
સ્ત્રીએ પતિને હંમેશા પોતાના શરીર અને છાયાની જેમ અનુસરણ કરવું જોઈએ.
અનુવ્રજતિ ભર્તારં ગૃહાત્પિતૃવનં મુદા
એ પતિને આનંદથી પિતાના ઘરેથી વનમાં પણ અનુસરે છે.
વ્યાલગ્રાહી યથા વ્યાલં બલાદુદ્ધરતે બિલાત
જેમ સાપ પકડીને કોઈ તેને જોરથી બિલમાંથી બહાર ખેંચે છે—
યમદૂતાઃ પલાયંતે સતીમાલોક્ય દૂરતઃ ।। અપિ દુષ્કૃતકર્માણં સમુત્સૃજ્ય ચ તત્પતિમ્
જ્યારે કોઈ સતી સ્ત્રીને યમદૂતોએ દૂરથી જોવી, ત્યારે તેઓ પણ તેના પાપી પતિને છોડી ભાગી જાય છે.
ન તથા બિભીમો વહ્નેર્નતથા વિદ્યુતો યથા
અમે અગ્નિથી એટલા ડરતા નથી, વીજળીથી પણ એટલા ડરતા નથી, જેટલા...
તપનસ્તપ્યતેત્યંતં દહનોપિ ચ દહ્યતે
સૂર્ય તીવ્ર તાપ આપે છે, અને અગ્નિ પણ ક્યારેક પોતે જ સળગી જાય છે.
યાવત્સ્વલોમસંખ્યાસ્તિ તાવત્કોટ્યયુતાનિ ચ
જેમણે શરીરે જેટલા વાળ હોય, એટલી કરોડો અને દશકરોડ સંખ્યા...