દૂરતો વર્જયેદેષા સમાજોત્સવદર્શનમ્ 4.1.4.
એ સ્ત્રીએ દૂરથી જ મેળા અને ઉત્સવોમાં જવું ટાળવું જોઈએ.
સુખસુપ્તં સુખાસીનં રમમાણં યદૃચ્છયા
જે સ્ત્રી આનંદથી સુઈ રહી હોય, આરામથી બેઠી હોય અથવા પોતાની ઈચ્છાથી આનંદ માણતી હોય—
સ્ત્રીધર્મિણી ત્રિરાત્રં તુ સ્વમુખં નૈવ દર્શ યેત્
પત્નીધર્મ પાળતી સ્ત્રીએ ત્રણ રાત સુધી પોતાનું ચહેરું બતાવવું નહીં.
સુસ્નાતા ભર્તૃવદનમીહતેન્યસ્ય ન ક્વચિત્
સારી રીતે સ્નાન કર્યા પછી પણ, જો મનમાં બીજાની ઈચ્છા હોય તો, પતિના ચહેરા પાસે ક્યારેય ન જવું.
હરિદ્રાં કુંકુમં ચૈવ સિંદૂર કજ્જલં તથા
હળદર, કુંકુ, સિંધૂર અને કાજળ—
કેશસંસ્કારકબરી કરકર્ણાદિભૂષણમ્
કેસની શણગાર, વાળની વાટિકા અને હાથ, કાન વગેરેના દાગીના—
ન રજક્યા ન હૈતુક્યા તથા શ્રમણયા ન ચ
આ બધું ધોબણથી, કારણ વિના કે સંન્યાસિણીથી કરાવવું નહીં.
ભર્તૃવિદ્વેષિણીં નારીં નૈષા સંભાષતે ક્વચિત્
પતિ સાથે દુશ્મનાવટ રાખતી સ્ત્રી સાથે ક્યારેય વાત ન કરવી.
નોલૂખલે ન મુસલે ન વર્દ્ધન્યાં દૃષદ્યપિ
ઓખલી, મુસળ કે પીસવાની પાટ પર ક્યારેય દેખાવું નહીં.
વિના વ્યવાયસમયં પ્રાગલ્ભ્યં ન ક્વચિચ્ચરેત્
મિલનના સમયે સિવાય, ક્યારેય ધૃષ્ટતા ન બતાવવી.
ઇદમેવ વ્રતં સ્ત્રીણામયમેવપરો વૃષઃ 4.1.4.
સ્ત્રીઓ માટે આ જ વ્રત છે; આ જ સર્વોચ્ચ ધર્મ છે.
ક્લીબં વા દુરવસ્થંવા વ્યાધિતં વૃદ્ધમેવ વા
પતિ અશક્ત હોય, દુઃખી હોય, બીમાર હોય કે વૃદ્ધ—even હોય—
હૃષ્ટાહૃષ્ટેવિષણ્ણાસ્યા વિષણ્ણાસ્યે પ્રિયે સદા
પતિ ખુશ હોય કે દુઃખી, ચહેરો પ્રસન્ન હોય કે ઉદાસ—પત્નીએ હંમેશા તેને પ્રિય માનવો.
સર્પિર્લવણતૈલાદિ ક્ષયેપિ ચ પતિવ્રતા
ઘી, મીઠું, તેલ વગેરે ન હોય—even તો પણ, પતિવ્રતા સ્ત્રી પતિપ્રતિ નમ્ર રહે છે.
તીર્થસ્નાનાર્થિની નારી પતિપાદોદકં પિબેત્
યાત્રા સ્થળે સ્નાન કરવાની ઈચ્છા હોય તો સ્ત્રીએ પતિના પગનું પાણી પીવું.
વ્રતોપવાસનિયમં પતિમુલ્લંઘ્ય યા ચરેત્
જે સ્ત્રી પતિની આજ્ઞા વિના વ્રત, ઉપવાસ કે નિયમ કરે—
ઉક્તા પ્રત્યુત્તરં દદ્યાદ્યા નારી ક્રોધતત્પરા
જે સ્ત્રી ગુસ્સામાં જવાબ આપે—
સ્ત્રીણાં હિ પરમશ્ચૈકો નિયમઃ સમુદાહૃતઃ
સ્ત્રીઓ માટે એક જ સર્વોચ્ચ નિયમ કહ્યો છે.
ઉચ્ચાસનં ન સેવેત ન વ્રજેત્પરવેશ્મસુ
ઊંચા આસન પર ક્યારેય ન બેસવું જોઈએ અને બીજાના ઘરે જવું પણ નહીં.
અપવાદો ન વક્તવ્યઃ કલહં દૂરતસ્ત્યજેત્
કોઈની નિંદા ક્યારેય ન કરવી જોઈએ અને ઝઘડા તો દૂરથી જ ટાળી દેવા.
યા ભર્તારં પરિત્યજ્ય રહશ્ચરતિ દુર્મતિઃ 4.1.4.
જે દુર્વૃત્ત સ્ત્રી પતિને છોડી ગુપ્ત રીતે ફરતી હોય—
તાડિતા તાડિતું ચેચ્છેત્સા વ્યાઘ્રી વૃષદંશિકા
એવી સ્ત્રીને જો મારવામાં આવે તો એ વાઘણ કે સાપની જેમ પાછું મારવાનું ઈચ્છે છે.
યા ભર્તારં પરિત્યજ્ય મિષ્ટમઽશ્નાતિ કેવલમ્
જે સ્ત્રી પતિને છોડી એકલી જ સ્વાદિષ્ટ ખોરાક ખાય—
યા ત્વં(હું) કૃત્યાઽપ્રિયં બ્રૂતે મૂકા સા જાયતે ખલુ
અને જે જાદુથી અપ્રિય વચન બોલે, એ સ્ત્રી mute (મૂકી) થઈ જાય છે.
દૃષ્ટિં વિલુપ્ય ભર્તુર્યા કંચિદન્યં સમીક્ષતે
જે પતિ તરફ નજર ન કરી બીજાં પુરુષને જુએ—
બાહ્યાદાયાંતમાલોક્ય ત્વરિતા ચ જલાશનૈઃ
બહારથી કોઈ આવતો દેખાય તો એ ઝડપથી ખાઈ-પી લે છે.
તથૈવ ચાટુવચનૈઃ ખેદસંનોદનૈઃ પરૈઃ
એવી જ રીતે, મીઠા બોલ અને બીજાને ફરિયાદો કરી—
મિતં દદાતિ હિ પિતા મિતં ભ્રાતા મિતં સુતઃ
પિતા પણ મર્યાદામાં આપે છે, ભાઈ પણ મર્યાદામાં આપે છે, પુત્ર પણ મર્યાદામાં આપે છે.
ભર્તા દેવો ગુરુર્ભર્તા ધર્મ તીર્થ વ્રતાનિ ચ
પતિ એ દેવ છે, પતિ એ ગુરુ છે, પતિ એ ધર્મ છે, તીર્થ છે અને વ્રત છે.
જીવહીનો યથા દેહઃ ક્ષણાદશુચિતાં વ્રજેત્
જેમ જીવ વગરનું શરીર તરત જ અશુદ્ધ થઈ જાય છે—