પૌરાણિકં ચ માસાંતે પૂજયેદ્ભક્તિતત્પરઃ
માસના અંતે, ભક્તિપૂર્વક પુરાણકથાકારનું સન્માન કરવું જોઈએ.
શૃણ્વંતિ ચ કથાં ભક્ત્યા ન દરિદ્રા ન પાપિનઃ
જે ભક્તિથી કથા સાંભળે છે, તેઓ ક્યારેય ગરીબ કે પાપી થતા નથી.
કથાયાં કીર્ત્યમાનાયાં યે ગચ્છંત્યન્યતો નરાઃ 2.4.36.
જ્યારે કથા ચાલી રહી હોય ત્યારે જે પુરુષો બીજે જતાં રહે છે—
ઉચ્ચાસનસમારૂઢો ન નરઃ પ્રણતો ભવેત્
ઊંચા આસન પર બેઠેલા પુરુષે નમ્ર રહેવું જોઈએ.
કથાયાં કીર્ત્યમાનાયાં વિઘ્નં કુર્વંતિ યે નરાઃ
જે પુરુષો કથા દરમિયાન અવરોધ ઊભો કરે છે—
યે શ્રાવયંતિ મનુજાઃ કથાં પૌરાણિકીં શુભામ્
જે મનુષ્યો શુભ પુરાણકથા બીજાને સાંભળાવે છે—
આસનાર્થે પ્રયચ્છતિ પુરાણજ્ઞસ્ય યે નરાઃ
જે લોકો પુરાણ જાણનારા મહાત્માને બેઠાડું આપે છે,
પરિધાનીયવસ્ત્રાણિ પ્રયચ્છંતિ ચ યે નરાઃ
અને જે લોકો પહેરવા માટે કપડા આપે છે,
વાચકે પરિતુષ્ટે તુ તુષ્ટાઃ સ્યુઃ સર્વદેવતાઃ તસ્ય પુણ્યફલં પૂર્ણં ભવત્યેવ ન સંશયઃ
જ્યારે વાચક પ્રસન્ન થાય છે, ત્યારે સર્વે દેવતાઓ ખુશ થાય છે; એ વ્યક્તિને સંપૂર્ણ પુણ્યફળ મળે છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.
યત્ફલં સર્વયજ્ઞેષુ સર્વદાનેષુ યત્ફલમ્
બધા યજ્ઞો અને બધા દાનથી જે ફળ મળે છે,
કલૌ યુગે વિશેષેણ પુરાણશ્રવણાદૃતે પુરાણશ્રવણાદ્વિષ્ણોર્નાસ્તિ સંકીર્તનાત્પરમ્
ખાસ કરીને કળિયુગમાં, પુરાણ સાંભળ્યા વિના બીજું કંઈ શ્રેષ્ઠ નથી; વિષ્ણુના પુરાણના પઠનથી વધારે કંઈ નથી.
ય એતદૂર્જમાહાત્મ્યં શૃણુયાચ્છ્રાવયેદપિ
જે કોઈ ઉર્જાના મહિમાને સાંભળે છે કે બીજાને સાંભળાવે છે,
સર્વરોગાપહં સર્વપાપનાશકરં શુભમ્ ।। 2.4.36.
એ સર્વ રોગ દૂર કરે છે, બધા પાપ નાશ કરે છે અને શુભ ફળ આપે છે.
શ્રુત્વા ચૈકપદે યો વૈ અગમ્યાગમને રતઃ
ભલે કોઈ અયોગ્ય કાર્યોમાં લાગેલો હોય, પણ એ એક જ શ્લોક સાંભળે,
માહાત્મ્યમેતદાકર્ણ્ય પૂજયેદ્યસ્તુ પાઠકમ્
અને આ મહિમા સાંભળીને જે વાચકનું સન્માન કરે છે,
ધર્મશાસ્ત્રં પુરાણં ચ વેદવિદ્યાદિકં ચ યત્ પુરાણવિદ્યાદાતારો હ્યનંતફલભોગિનઃ
જે લોકો ધર્મશાસ્ત્ર, પુરાણ કે વેદજ્ઞાન આપે છે, એવા પુરાણજ્ઞાન દાતા અનંત ફળનો આનંદ માણે છે.
ઇદં યઃ પઠતે ભક્ત્યા શ્રુત્વા ચૈવાઽવધારયેત્
જે ભક્તિપૂર્વક આનું પઠન કરે છે અને ધ્યાનથી સાંભળે છે,
ન કસ્યાઽપીદમાખ્યેયં શ્રદ્ધાહીનાય દુર્મતેઃ
આ વાત ક્યારેય શ્રદ્ધા વિના કે દુષ્ટ મનવાળા વ્યક્તિને કહેવી નહીં.
અપૂજયિત્વા ગુરુમગ્રબુદ્ધ્યા ધર્મપ્રવક્તારમનન્યબુદ્ધિઃ
ગુરુનું પૂજન કર્યા વિના, અને એકાગ્ર મન વિના, ધર્મના ઉપદેશક પાસે જવું યોગ્ય નથી.
તસ્માત્સંપૂજયેદ્ભક્ત્યા ગુરું તત્ત્વાવબોધકમ્
એથી, જે સત્યનું જ્ઞાન આપનાર ગુરુ છે, તેનું ભક્તિપૂર્વક પૂજન કરવું જોઈએ.
ન શક્યતે હિ સંપૂર્ણં વક્તું વર્ષશતૈરપિ
હકીકતમાં, એ વાતને સંપૂર્ણ રીતે તો સો વર્ષમાં પણ કહી શકાય નહીં.
કાર્તિકસ્ય તુ માહાત્મ્યં યાવદ્વર્ષશતં વદન્
કર્તિક માસના મહિમાનું વર્ણન કોઈ સો વર્ષ સુધી પણ કરે,
પુત્રાર્થી ચ ધનાર્થી ચ રાજ્યાર્થી સ્વફલં લભેત્ 2.4.36.
પુત્ર, ધન કે રાજ્યની ઈચ્છા રાખનાર પોતાનું ઇચ્છિત ફળ પામે છે.
ભૂયોભૂયો નમસ્કૃત્ય યયૌ યાદૃચ્છિકો મુનિઃ
પુનઃપુનઃ નમસ્કાર કરીને, મુનિ પોતાની ઈચ્છા મુજબ ચાલ્યા ગયા.
કથિતં શંકરેણાઽપિ પુત્રાય હિતકામ્યયા
શિવજીએ પણ પોતાના પુત્રના કલ્યાણ માટે આ વાત કહી હતી.
કૃષ્ણેન સત્યભામાયૈ કાર્તિકસ્ય ચ વૈભવઃ
કૃષ્ણે કાર્તિક માસનું મહિમા સત્યભામાને સમજાવ્યો હતો.
ઋષયો વાલખિલ્યેભ્યઃ શ્રુત્વા માહાત્મ્યમુત્તમમ્
ઋષિઓએ વાલખિલ્યમુનિઓ પાસેથી એ ઉત્તમ મહાત્મ્ય સાંભળ્યું.
અધીત્ય સર્વશાસ્ત્રાણિ પયઃસારમિવોદ્ધૃતમ્
બધા શાસ્ત્રો ભણ્યા પછી, જેમ દૂધમાંથી સાર કાઢે તેમ, એ મહાત્મ્યનું સાર તેઓએ ગ્રહણ કર્યું.
વિરરામ તતસ્તે તુ પૂજાં ચક્રુસ્તદાસ્ય ચ
પછી તેઓએ આરામ લીધો અને એ સમયે તેની પૂજા કરી.
તે પુનઃ સ્વાશ્રમં ગત્વા હૃષ્ટાસ્તે પરમર્ષયઃ
પછી એ મહાન ઋષિઓ આનંદિત થઈને પોતાના આશ્રમમાં પાછા ગયા.