કીટાઃ પતંગા મશકાશ્ચ વૃક્ષા જલે સ્થલે યે વિચરંતિ જીવાઃ
પોકા, પતંગિયા, મચ્છર, વૃક્ષો અને પાણીમાં કે જમીન પર ફરતા બધા જીવજંતુઓ—
કાર્યસ્તસ્માત્પૌર્ણમાસ્યાં ત્રિપુરાય મહોત્સવઃ
એટલે પૂર્ણિમાના દિવસે ત્રિપુરાના મહોત્સવનું આયોજન કરવું જોઈએ.
સપ્ત જન્મ ભવેદ્વિપ્રો ધનાઢ્યો વેદપારગઃ
એથી, સાત જન્મ સુધી મનુષ્ય બ્રાહ્મણ બને છે, ધનવાન બને છે અને વેદોમાં પારંગત બને છે.
બ્રહ્મોવાચ યાસ્તિસ્રસ્તિથયઃ પુણ્યા અંતિકે શુક્લપક્ષકે
બ્રહ્માએ કહ્યું: શુક્લપક્ષની નજીક આવેલી ત્રણ શુભ તિથિઓ—
અંતિપુષ્કરિણી સંજ્ઞા સર્વપાપક્ષયાવહા
એને અંતિપુષ્કરિણી કહે છે અને એ બધાં પાપોનો નાશ કરે છે.
તિથિષ્વેતાસુ સઃ સ્નાનાત્પૂર્ણમેવ ફલં લભેત્
આ તિથિઓમાં સ્નાન કરવાથી પૂર્ણ ફળ મળે છે.
ચતુર્દશ્યાં સયજ્ઞાશ્ચ દેવા જંતૂન્પુનંતિ હિ
ચૌદસના દિવસે દેવતાઓ અને યજ્ઞો મળીને જીવજંતુઓને પવિત્ર કરે છે.
બ્રહ્મઘ્નાન્વા સુરાપાન્વા સર્વાઞ્જંતૂન્પુનંતિ હિ
બ્રાહ્મણહંતાઓ હોય કે માદક પાન કરનારાઓ હોય, બધા જીવોને તેઓ પવિત્ર કરે છે.
રૌરવં નરકં યાતિ યાવદિંદ્રાશ્ચતુર્દશ
એવા મનુષ્યને ચૌદ ઇન્દ્રો સુધી રૌરવ નરકમાં જવું પડે છે.
તેન પૂર્ણફલં પ્રાપ્ય મોદતે વિષ્ણુમંદિરે
એથી પૂર્ણ ફળ પામીને, એ મનુષ્ય વિષ્ણુના ધામમાં આનંદ અનુભવે છે.
ન સ્નાનાદિ કરોત્યદ્ધા સ યાતિ નરકં ધ્રુવમ્
પણ જે સ્નાન વગેરે કરતો નથી, એ ચોક્કસ નરકમાં જાય છે.
સર્વાન્પિતૄન્સમુદ્ધૃત્ય સ યાતિ પરમં પદમ્
એ મનુષ્ય પોતાના બધા પિતૃઓને ઉદ્ધરાવીને પરમ પદને પામે છે.
દિનેદિનેઽશ્વમેધાનાં ફલમેતિ ન સંશયઃ 2.4.36.
દરેક દિવસે, એ અશ્વમેધ યજ્ઞ જેટલું ફળ પામે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
ન પાપૈર્લિપ્યતે ક્વાઽપિ પદ્મપત્રમિવાંઽભસા
એ મનુષ્યને ક્યાંયે પણ પાપ લાગતું નથી, જેમ કમળના પાંદડાને પાણી લાગતું નથી.
તસ્ય પુણ્યફલં વક્તું કઃ શક્તો દિવિ વા ભુવિ
એના પુણ્યફળનું વર્ણન સ્વર્ગમાં કે પૃથ્વી પર, કોણ કરી શકે?
કૈશ્ચિત્પ્રાપ્તો બ્રહ્મભાવો દિનત્રયનિષેવણાત્
કેટલાંક લોકોએ ત્રણ દિવસ આ વ્રત પાળવાથી બ્રહ્માનો અવસ્થાન મેળવ્યું છે.
અથ વા કાર્ત્તિકે માસિ દિનત્રયનિષેવણાત્
કેવા તો કાર્તિક મહિનામાં ત્રણ દિવસ આ વ્રત પાળવાથી—
ન તસ્ય પુનરાવૃત્તિઃ કલ્પકોટિશતૈરપિ
એ મનુષ્યને કરોડો કલ્પ સુધી ફરીથી જન્મ લેવો પડતો નથી.
પુણ્યં તત્રાઽપિ વૈશેષ્યં રાકાયાં વર્તતેઽનઘ
હે નિર્દોષ, ત્યાં પણ પૂર્ણિમાની રાતે વિશેષ પુણ્ય મળે છે.
સમાપ્ય સર્વકર્માણિ વિષ્ણુપૂજાં સમાચરેત્
બધા કામ પૂરા કર્યા પછી, ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવી જોઈએ.
મંડપં તત્ર કુર્વીત કદલીસ્તંભમંડિતમ્
ત્યાં કેળાના થાંભલાંથી શોભાયમાન મંડપ બનાવવો જોઈએ.
ચિત્રવસ્ત્રૈઃ સ્વલંકૃત્ય તત્ર દેવં પ્રપૂજયેત્
રંગબેરંગી વસ્ત્રોથી મંડપને સજાવીને, ત્યાં દેવની પૂજા કરવી જોઈએ.
શૃણુયાદૂર્જમાહાત્મ્યં નિયમેન શુચિઃ પુમાન્ 2.4.36.
પવિત્ર મનુષ્યએ નિયમથી ઊર્જાનું મહાત્મ્ય સાંભળવું જોઈએ.
મુહૂર્તં વાઽપિ શૃણુયાત્કથાં પુણ્યાં દિનેદિને
અથવા, રોજે રોજ થોડો સમય પણ પુણ્યકથા સાંભળવી જોઈએ.
પુણ્યમાસેઽથવા પુણ્યતિથૌ સંશૃણુયાદપિ
અથવા, પુણ્યમાસ કે શુભ તિથિએ પણ એ કથા સાંભળી શકાય.
પુરાણજ્ઞઃ શુચિર્દક્ષઃ શાંતો વિગતમત્સરઃ
જે પુરાણ જાણે છે, શુદ્ધ છે, કુશળ છે, શાંત છે અને જેને ઈર્ષ્યા નથી—
વ્યાસાસનં સમારૂઢો યદા પૌરાણિકો ભવેત્
જ્યારે પુરાણકથાકાર વ્યાસાસન પર બેસે છે—
ન દુર્જનસમાકીર્ણે ન શૂદ્રશ્વાપદાવૃતે
ખરાબ લોકો ભેગા હોય ત્યાં કે શૂદ્રો અને પશુઓ ભરેલા સ્થળે એ કથા ન થવી જોઈએ.
શ્રદ્ધાભક્તિસમાયુક્તા નાઽન્યકાર્યેષુ લાલસા
જે લોકો ભેગા થાય, તેઓ શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી ભરપૂર હોવા જોઈએ અને બીજા કામની લાલસા ન હોવી જોઈએ.
અભક્તા યે કથાં પુણ્યાં શૃણ્વંતિ મનુજાઽધમાઃ
જે નીચ મનુષ્યો ભક્તિ વિના પુણ્યકથા સાંભળે છે—