ભોજનાદેકપંક્તૌ ચ વિંશાંશઃ પુણ્યપાપયોઃ 2.4.30.
એક જ પંક્તિમાં ભોજન કરવાથી પુણ્ય કે પાપનો વીસમો ભાગ મળે છે.
યો વૈ યસ્યાન્નમશ્નાતિ સ ભુંક્તે તસ્ય કિલ્બિષમ્
જે બીજાના અન્ન ખાય છે, એ તેના પાપમાં ભાગીદાર બને છે.
પરસ્ય સ્તવનાદ્યાનાદેકપાત્રસ્થભોજનાત્
બીજાની વાસણમાં, પ્રશંસા કે બીજા ઉપાયથી જે ભોજન કરે છે,
પુરુષો હરતે સર્વં ભાર્યાયા ઔરસસ્ય ચ
એ માણસ પોતાની પત્ની અને પોતાના પુત્રનું બધું જ પોતાના પર લઈ લે છે.
ભર્તુરાજ્ઞાકરી નારી ભર્તુરર્દ્ધં વૃષં હરેત્
પતિની આજ્ઞા માનનારી સ્ત્રી પતિના પુણ્યનો અડધો ભાગ મેળવે છે.
વર્ષાઽશનં તુ યો દત્તે તદર્દ્ધાઘસ્ય ભાગયમ્
જે વરસાદના સમયમાં અન્ન આપે છે, તેને પાપનો અડધો ભાગ મળે છે.
પુરોહિતસ્ય ષષ્ઠાંશં પાપં વા પુણ્યમેવ વા
પુરોહિતને પાપ કે પુણ્યનો છઠ્ઠો ભાગ મળે છે.
ઉદ્યોગી ચાનુમન્તા ચ યશ્ચોપકરણપ્રદઃ
જે કાર્ય કરે છે, મંજૂરી આપે છે, કે સાધન આપે છે,
યદ્ધસ્તાત્કાર્યતે કર્મ નાન્નમસ્મૈ પ્રયચ્છતિ
જે હાથથી કામ કરે છે પણ એને ભોજન આપતું નથી,
વ્યવહારાત્તથા પ્રીત્યા નિત્યં સંભાષણાદિભિઃ
વ્યવહાર, સ્નેહ કે રોજની વાતચીતથી,
સંસર્ગપુણ્યયોગેન એકદન્તો દ્વિજાધમઃ 2.4.30.
પુણ્યવાનની સંગતથી, સૌથી નીચો દ્વિજ પણ એકદંત બની જાય છે.
નારદ ઉવાચ ઈદૃશં કાર્તિકવ્રતમલ્પાયાસં મહત્ફલમ્
નારદે કહ્યું: કાર્તિકનું વ્રત એવું છે—થોડો મહેનત, પણ મોટું ફળ.
ધર્મમેવાઽનુતિષ્ઠંતઃ પ્રાપ્નુવંતિ શુભાં ગતિમ્
જે લોકો માત્ર સદ્ગુણોનું પાલન કરે છે, તેઓ શુભ સ્થાન પામે છે.
અધર્મમનુતિષ્ઠંતો યાંતિ તેઽધોગતિં નરાઃ
જે મનુષ્યો દુર્ગુણોનું આચરણ કરે છે, તેઓ નીચ અવસ્થામાં જાય છે.
તયોઃ પાલનકર્તારૌ દ્વાવેવ વિધિના કૃતૌ
આ બન્નેમાં, દરેકનું પાલન કરનાર વ્યક્તિ નિયમથી નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે.
ગુરુતલ્પાદયઃ પુત્રાઃ કામસ્ય પ્રથિતા ભુવિ
ગુરુની પત્ની વગેરે સાથે સંબંધ રાખનારા પુત્રો ધરતી પર કામના સંતાન તરીકે જાણીતા છે.
બ્રહ્મસ્વહરણાદ્યાશ્ચ એતે નરકનાયકાઃ
અને બ્રાહ્મણનું ધન ચોરવાવાળા વગેરે લોકો નરકવાસીઓમાં મુખ્ય ગણાય છે.
વ્રતાદિધર્મકૃત્યં યૈસ્તૈર્મુક્તાસ્તે હિ કુર્વતે
જે લોકો વ્રત અને અન્ય સદ્ગુણ્ય કાર્યોમાંથી મુક્ત થાય છે, તેઓ આવું જ વર્તન કરે છે.
શ્રદ્ધા મેધા વિઘાતિન્યૌ વર્તેતે ભુવિ સર્વદા
શ્રદ્ધા અને બુદ્ધિમાં વિઘ્ન પડતું રહે છે, અને એ બંને હંમેશા જગતમાં રહે છે.
ન કરોતિ સુદુર્મેધા યેનાંધં યાતિ વૈ તમઃ
જેની બુદ્ધિ બહુ નબળી હોય છે, તે યોગ્ય કાર્ય કરતો નથી અને ખરેખર અંધકારમાં પડી જાય છે.
અધ્યાપનાદ્યાજનાદ્વાઽપ્યેકપંક્ત્યશનાદપિ 2.4.30.
પાઠશાળા ચલાવવાથી, યજ્ઞ કરાવવાથી કે એક જ પંક્તિમાં ભોજન કરવાથી પણ,
એકાસનાદેકયાનાન્નિશ્વાસસ્યાંગસંગતઃ
એક જ આસન પર બેઠા, એક જ વાહનમાં બેઠા, કે સાથે શ્વાસ લેવાથી પણ સંબંધ બાંધાય છે.
સ્પર્શનાદ્ભાષણાદ્વાઽપિ પરસ્ય સ્તવનાદપિ
અથવા બીજાને સ્પર્શવાથી, વાતચીતથી કે પ્રશંસા કરવાથી પણ,
દર્શનશ્રવણાભ્યાં ચ મનોધ્યાનાત્તથૈવ ચ
અને જો કોઈને જુએ, સાંભળે કે મનથી વિચાર કરે તો પણ એ જ રીતે સંબંધ થાય છે.
પરસ્ય નિંદાં પૈશુન્યં ધિક્કારં ચ કરોતિ યઃ
જે બીજાની નિંદા, દોષારોપણ કે અપમાન કરે છે,
કુર્વતઃ પુણ્યકર્માણિ સેવાં યઃ કુરુતે નરઃ
જે મનુષ્ય પુણ્યકર્મ કરનારની સેવા કરે છે,
તસ્ય સેવાઽનુરૂપં ચ દ્રવ્યં કિંચિન્ન દીયતે
એવી સેવાને અનુરૂપ કોઈપણ દ્રવ્ય આપવું યોગ્ય નથી.
એકપંક્તિસ્થિતં યસ્તુ લંઘયેત્પરિવેષણમ્
પણ જે વ્યક્તિ એક પંક્તિમાં ઉભા રહીને પણ ભોજનની ક્રમભંગ કરે છે,
સ્નાનસંધ્યાદિકં કુર્વન્યઃ સ્પૃશેદ્વાઽથ ભાષતે
કે જે સ્નાન, સંધ્યા વગેરે કરતી વખતે બીજાને સ્પર્શે કે વાત કરે,
ધર્મોદ્દેશેન યો દ્રવ્યમપરં યાચતે નરઃ
કે જે ધર્મના બહાને બીજાની પાસે ધન માંગે,