ભીતં સંમૂર્ચ્છિતં દૃષ્ટ્વા ચંડાલં સ દ્વિજાગ્રણીઃ
શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે ડરાયેલો અને બેભાન થયેલો ચાંડાલ જોયો.
અથોત્થિતં તમેવાસૌ વિષ્ણુદાસો વ્યલોકયત્
પછી વિષ્ણુદાસે ઊઠેલા એને જોયો.
તં દૃષ્ટ્વા સાત્ત્વિકૈર્ભાવૈરાવૃતો દ્વિજસત્તમઃ
એને જોઈને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ શુદ્ધ ભાવોથી ભરાઈ ગયો.
અથ શક્રાદયો દેવાસ્તત્રૈવાભ્યાયયુસ્તદા
એ સમયે ત્યાં ઈન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓ આવ્યા.
વિમાનશતસંકીર્ણં દેવર્ષિશતસંકુલમ્
એ જગ્યા સેંકડો દિવ્ય રથોથી અને દેવઋષિઓથી ભરાઈ ગઈ.
તતો વિષ્ણુઃ સમાલિંગ્ય સ્વભક્તં સાત્ત્વિકવ્રતમ્
પછી વિષ્ણુએ પોતાના શુદ્ધ વ્રત ધરાવનારા ભક્તને ભેટી લીધો.
વિમાનવરસંસ્થં તં ગચ્છંતં વિષ્ણુસન્નિધિમ્
શ્રેષ્ઠ વિમાનમાં બેઠેલો એ વિષ્ણુની હાજરીમાં ગયો.
વૈકુણ્ઠભુવનં યાંતં વિષ્ણુદાસં વિલોક્ય સઃ 2.4.27.
વિષ્ણુદાસ વૈકુંઠલોક તરફ જતા એ જોઈને,
સ વિષ્ણુરૂપધૃગ્વિપ્રો યાતિ વૈકુણ્ઠમંદિરમ્
વિષ્ણુરૂપ ધારણ કરેલો બ્રાહ્મણ વૈકુંઠના મહેલમાં જાય છે.
દીક્ષિતેન મયા સમ્યક્સત્રેઽસ્મિન્વૈષ્ણવે ત્વયા
મારે યોગ્ય રીતે દિક્ષા લીધી છે અને તું આ વૈષ્ણવ યજ્ઞમાં છે,
નૈવાઽદ્યાપિ સ મે દેવઃ પ્રસન્નો જાયતે ધ્રુવમ્
હજી પણ, હે પ્રભુ, એ મારા પર પ્રસન્ન થયો નથી, એ નિશ્ચિત છે.
તસ્માદ્દાનૈશ્ચ યજ્ઞૈશ્ચ નૈવ વિષ્ણુઃ પ્રસીદતિ
એથી દાન કે યજ્ઞથી વિષ્ણુ પ્રસન્ન થતો નથી.
આબાલ્યાદ્દીક્ષિતો યજ્ઞે હ્યપુત્રત્વમગાદ્યતઃ
બાળપણથી જ યજ્ઞ માટે દિક્ષા લીધેલી હોવાથી, તેને સંતાન મળ્યું નહોતું.
તસ્માદદ્યાઽપિ તદ્દેશે સદા રાજ્યાંઽશભાગિનઃ
આથી આજ સુધી પણ, એ પ્રદેશમાં તેઓ હંમેશાં રાજસત્તામાં ભાગીદાર છે.
યજ્ઞવાટં તતોઽભ્યેત્ય યજ્ઞકુણ્ડાગ્રતઃ સ્થિતઃ
પછી તે યજ્ઞસ્થળે ગયો અને યજ્ઞકુંડની સામે ઊભો રહ્યો.
વિષ્ણો ભક્તિં સ્થિરાં દેહિ મનોવાક્કાય કર્મભિઃ
મને મન, વાણી, કાયાં અને કર્મોથી શ્રીવિષ્ણુ પ્રત્યે અડગ ભક્તિ આપો.
મુદ્ગલસ્તુ તદા ક્રોધાચ્છિખામુત્પાટયત્સ્વકામ્
ત્યારે મુદગલએ ગુસ્સામાં પોતાની જ શિખા ખેંચી નાખી.
તાવદાવિરભૂદ્વિષ્ણુઃ કુણ્ડાગ્નૌ ભક્તવત્સલઃ 2.4.27.
એ જ સમયે ભક્તવત્સલ શ્રીવિષ્ણુ યજ્ઞકુંડની અગ્નિમાં પ્રગટ થયા.
તમાલિંગ્યાઽઽત્મસારૂપ્યં દત્ત્વા વૈકુણ્ઠમંદિરમ્
શ્રીવિષ્ણુએ તેને ભેટી, પોતાનું સરખું રૂપ અને વૈકુંઠધામ આપ્યું.
એતાવુભૌ તત્સમરૂપભાજૌ દ્વાઃસ્થૌ કૃતૌ તેન રમાપ્રિયેણ
શ્રીલક્ષ્મીપ્રિયએ બંનેને પોતાના સમાન રૂપ આપીને દ્વારપાળ બનાવ્યા.
કિં નુ તાભ્યાં પુરા ચીર્ણં તસ્માત્તદ્રૂપધારિણૌ
એ બંનેએ અગાઉ એવું શું કર્યું હતું કે એવાં રૂપ ધારણ કર્યા?
ગણાવૂચતુઃ તૃણબિંદોસ્તુ કન્યાયાં દેવહૂત્યાં પુરા દ્વિજ
ગણોએ કહ્યું: પૂર્વે તૃણબિંદુની પુત્રી દેવહૂતિને,
જ્યેષ્ઠો જયઃ કનિષ્ઠોઽભૂદ્વિજયશ્ચૈવ નામતઃ
મોટા ભાઈનું નામ જય અને નાના ભાઈનું નામ વિજય હતું.
જયશ્ચ વિજયશ્ચૈવ વિષ્ણુભક્તિરતૌ સદા
જય અને વિજય બંને હંમેશાં શ્રીવિષ્ણુની ભક્તિમાં તલીન રહેતા.
નિત્યમષ્ટાક્ષરીજાપ્યૌ વિષ્ણુવ્રતકરાવુભૌ
બંને સતત અષ્ટાક્ષરી મંત્રનો જાપ કરતા અને શ્રીવિષ્ણુના વ્રત પાળતા.
મરુત્તેન કદાચિત્તાવાહૂતૌ યજ્ઞકર્મણિ
એક વખત મરુત્તે તેમને યજ્ઞકર્મ માટે બોલાવ્યા.
જયસ્તત્રાભવદ્બ્રહ્માયાજકો વિજયોઽભવત્
ત્યાં જય બ્રહ્માના યજમાન અને વિજય પણ યજમાન બન્યા.
મરુત્તોઽવભૃથસ્નાતસ્તાભ્યાં વિત્તં દદૌ બહુ
મરુત્તે યજ્ઞ પૂર્ણ થયા પછી સ્નાન કરીને બંનેને ઘણું ધન આપ્યું.
યજનાય પૃથગ્વિષ્ણોસ્તુષ્ટ્યર્થં તૌ તતો મુની
પછી તે ઋષિઓએ શ્રીવિષ્ણુને પ્રસન્ન કરવા માટે એ ધન અલગથી યજન માટે વાપર્યું.
જયોઽબ્રવીત્સમો ભાગઃ ક્રિયતામિતિ તત્ર સઃ 2.4.28.
ત્યાં જયએ કહ્યું: 'સમાન ભાગ કરવામાં આવે.'