તત્કૃત્યં કુરુ વિપ્રેંદ્ર કથં મુક્તિમિયામ્યહમ્
હવે, જે કરવું યોગ્ય છે તે કર, હે વિદ્વાન બ્રાહ્મણ; હું કેવી રીતે મુક્તિ પામું?
ઇત્થં વિચિંત્ય કલહાવચનં દ્વિજાગ્ર્યસ્તત્કર્મપાકભયવિસ્મયદુઃખયુક્તઃ
એના ઝઘડાળુ શબ્દો વિચારતાં, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ એના કર્મોના ફળ અને ભયથી આશ્ચર્ય અને દુઃખમાં પડ્યો.
પ્રેતદેહસ્થિતાયાસ્તે તેષુ નૈવાઽધિકારિતા
પ્રેતદેહમાં રહેલી એ સ્ત્રીને એમાં કોઈ અધિકાર નહોતો.
ત્વદ્ગ્લાનિદર્શનાદસ્માત્ખિન્નં ચ મમ માનસમ્
તારી પીડા જોઈને મારું મન પણ દુઃખી થયું છે.
તસ્માદાજન્મચરિતં યન્મયા કાર્તિકવ્રતમ્
એથી, જે કાર્તિક વ્રત મેં જન્મથી પાળ્યું છે—
ઇત્યુક્ત્વા ધર્મદત્તોઽસૌ યાવત્તામભ્યષેચયત્
આ રીતે કહી, ધર્મદત્તે એને અભિષેક કર્યો.
તાવત્પ્રેતત્વનિર્મુક્તા જ્વલદગ્નિશિખોપમા
તુરંત જ એ પ્રેતદશાથી મુક્ત થઈ, પ્રજ્વલિત અગ્નિશિખા જેવી તેજસ્વી બની.
તતઃ સા દંડવદ્ભૂમૌ પ્રણનામાથ તં દ્વિજમ્
પછી એ જમીન પર દંડવત્ પડીને એ બ્રાહ્મણને વંદન કરવા લાગી.
કલહોવાચ ત્વત્પ્રસાદાદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠ વિમુક્તા નિરયાદહમ્
કલહાએ કહ્યું: 'તમારી કૃપાથી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, હું નરકમાંથી મુક્ત થઈ.'
વિમાનં ભાસ્વરં યુક્તં વિષ્ણુરૂપધરૈર્ગણૈઃ
વિષ્ણુરૂપ ધારણ કરેલા સેવકો સાથે તેજસ્વી વિમાન આવી પહોંચ્યું.
અથ સા તદ્વિમાનાઽગ્ર્યં દ્વાઃસ્થાભ્યામવરોપિતા
પછી એ સ્ત્રીને એ ઉત્તમ વિમાનમાંથી બે દ્વારપાળોએ નીચે ઉતારી.
તદ્વિમાનં તદાઽપશ્યદ્ધર્મદત્તઃ સવિસ્મયઃ 2.4.25.
એ સમયે ધર્મદત્તે એ દિવ્ય વિમાનને આશ્ચર્યથી જોયું.
પુણ્યશીલસુશીલૌ ચ તમુત્થાપ્યાઽઽનતં દ્વિજમ્
પુણ્યશીલ અને સારા વર્તનવાળા એ બંનેએ નમ્ર બ્રાહ્મણને ઊભો કર્યો.
દીનાઽનુકમ્પી સર્વજ્ઞો વિષ્ણુવ્રતપરાયણઃ
જેમણે દુઃખી પર દયા રાખી, બધું જાણે છે અને વિષ્ણુના વ્રતને સમર્પિત છે—
આ બાલત્વાચ્છુભં ત્વેતદ્યત્ત્વયા કાર્તિકવ્રતમ્
બાળપણથી જ તું આ શુભ કાર્તિક વ્રતનું પાલન કર્યું છે.
જન્માંતરશતોદ્ભૂતં પાપં તદ્વિલયં ગતમ્
સાંકળાયેલા અનેક જન્મોના પાપો હવે નાશ પામ્યા છે.
હરિજાગરણાદ્યૈશ્ચ વિમાનમિદમાસ્થિતા
હરિનું જાગરણ અને અન્ય પુણ્યકર્મોથી તું આ દિવ્ય વિમાન પ્રાપ્ત કર્યું છે.
દીપદાનભવૈઃ પુણ્યૈસ્તેજઃસારૂપ્યમાસ્થિતા વિષ્ણુસાન્નિધ્યગા જાતા ત્વયા દત્તૈઃ કૃપાનિધે
દીપદાન અને બીજા સારા કામોથી તું પ્રકાશ જેવું તેજ પ્રાપ્ત કર્યું છે; દયાના સાગર, તારા દાનથી તું વિષ્ણુની નજીક પહોંચી ગયો છે.
ત્વમપ્યસ્ય ભવસ્યાંતે ભાર્યાભ્યાં સહ યાસ્યસિ
આ જીવનના અંતે તું પણ તારી બંને પત્નીઓ સાથે ત્યાં જશે.
તે ધન્યાઃ કૃતકૃત્યાસ્તે તેષાં ચ સફલો ભવઃ
તેઓ ધન્ય છે, તેમનું જીવન સફળ થયું છે; તેમનું માનવી જીવન ફળ્યું છે.
સમ્યગારાધિતો વિષ્ણુઃ કિં ન યચ્છતિ દેહિનામ્
વિષ્ણુને યોગ્ય રીતે પૂજવાથી, એ શરીરધારીઓને શું નથી આપતો?
યન્નામસ્મરણાદેવ દેહિનો યાંતિ સદ્ગતિમ્ ।। 2.4.25.
જેનું નામ સ્મરણ કરતાં જ જીવાત્માઓ ઉત્તમ ગતિ પામે છે.
ગ્રાહગ્રસ્તો હિ નાગેંદ્રો યન્નામસ્મરણાત્પુરા
ક્યારેક મગરના પકડમાં આવેલા નાગરાજે પણ, જેના નામના સ્મરણથી મુક્તિ પામી હતી.
યતસ્ત્વયાઽર્ચિતો વિષ્ણુસ્તત્સાન્નિધ્યં પ્રયાસ્યસિ
તમે વિષ્ણુની પૂજા કરી છે, તેથી એનું સાક્ષાત્કાર તને મળશે.
તતઃ પુણ્યક્ષયેજાતે યદા યાસ્યસિ ભૂતલમ્
પછી, જ્યારે તારો પુણ્યનો ભંડાર ખૂટી જશે, ત્યારે તું ફરી પૃથ્વી પર આવશે.
નામ્ના દશરથસ્તત્ર ભાર્યાદ્વયયુતઃ પુનઃ
ત્યાં તને દશરથ નામથી ઓળખાશે અને ફરી તારી પત્નીઓ સાથે જોડાશે.
તત્રાઽપિ તવ સાન્નિધ્યં વિષ્ણુર્યાસ્યતિ ભૂતલે
પૃથ્વી પર પણ, વિષ્ણુ તારી પાસે આવશે.
તવ જન્મવ્રતાદસ્માદ્વિષ્ણુસંતુષ્ટિકારકાત્
તારા જન્મથી લીધેલા આ વિષ્ણુને પ્રસન્ન કરનારા વ્રતના કારણે,
ધન્યોઽસિ વિપ્રાગ્ર્ય યતસ્ત્વયૈતદ્વ્રતં કૃતં તુષ્ટિકરં જગદ્ગુરોઃ
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તું ધન્ય છે, કેમ કે તું એ વ્રત કર્યું છે જે જગતના ગુરુને પ્રસન્ન કરે છે.
પ્રણમ્ય દણ્ડવદ્ભૂમૌ વાક્યમેતદુવાચ હ
પગલાં પાડી જમીન પર દંડવત પ્રણામ કરીને, તેણે આ શબ્દો કહ્યા.