કલહોવાચ ચિત્રગુપ્તસ્તદા વાક્યં ભર્ત્સયન્મામુવાચ સઃ ચિત્રગુપ્ત ઉવાચ અનયા તુ કૃતં કર્મ શુભં કિંચિન્ન વિદ્યતે
કલહાએ કહ્યું: ચિત્રગુપ્તે મને ઠપકો આપીને કહ્યું: આ સ્ત્રીએ કોઈ સારા કામ કર્યા નથી.
મિષ્ટાન્નં ભુંજમાનેયં ન ભર્તરિ તદર્પિતમ્
જ્યારે તે સ્વાદિષ્ટ ભોજન ખાતી, ત્યારે ક્યારેય પતિને અર્પણ કરતું નહોતું.
ભર્તુર્દ્વેષાત્તદાપ્યેષા નિત્યં કલહકારિણી
પતિ પ્રત્યે દ્વેષ રાખતી એ સ્ત્રી એ સમયે હંમેશા ઝઘડો કરતી હતી.
પાકભાંડે સદા ભુંક્તે ભુંક્તે ચૈકા યતસ્તતઃ 2.4.24.
એ સદા રસોઈના વાસણમાંથી જમતી અને એકલી જમતી હતી.
ભર્તારમપિ ચોદ્દિશ્ય હ્યાત્મઘાતઃ કૃતોઽનયા
એણે પતિને પણ ઉશ્કેર્યો અને એના કારણે આત્મહત્યા થઈ.
અતશ્ચૈષા મરુદ્દેશં પ્રાપિતવ્યા ભટૈરિયમ્
હવે, રક્ષકોએ એને પવનના પ્રદેશમાં લઈ જવી જોઈએ.
ઊર્ધ્વં યોનિત્રયં ચૈષા ભુનક્ત્વશુભકારિણી
આપરે, આ પાપી સ્ત્રી ઉપરના ત્રણ યોનિમાં જન્મ લેશે.
ક્ષુતૃડ્ભ્યાં પીડિતાઽઽવિશ્ય શરીરં વણિજસ્ય ચ
ભૂખ અને તરસથી પીડાઈને એ વેપારીના શરીરમાં પ્રવેશ કરશે.
તત્તીરં સંશ્રિતા યાવત્તાવત્તસ્ય શરીરતઃ
જ્યારે સુધી એ તટ પર રહેશે, ત્યાં સુધી એ વેપારીના શરીરમાં જ રહેશે.
તતઃ ક્ષુત્ક્ષામયા દૃષ્ટો મયા હિ ત્વં દ્વિજોત્તમ
પછી, ભૂખ અને તરસથી કંટાળીને, મેં તને જોયો, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.
તત્કૃત્યં કુરુ વિપ્રેંદ્ર કથં મુક્તિમિયામ્યહમ્
હવે, જે કરવું યોગ્ય છે તે કર, હે વિદ્વાન બ્રાહ્મણ; હું કેવી રીતે મુક્તિ પામું?
ઇત્થં વિચિંત્ય કલહાવચનં દ્વિજાગ્ર્યસ્તત્કર્મપાકભયવિસ્મયદુઃખયુક્તઃ
એના ઝઘડાળુ શબ્દો વિચારતાં, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ એના કર્મોના ફળ અને ભયથી આશ્ચર્ય અને દુઃખમાં પડ્યો.
પ્રેતદેહસ્થિતાયાસ્તે તેષુ નૈવાઽધિકારિતા
પ્રેતદેહમાં રહેલી એ સ્ત્રીને એમાં કોઈ અધિકાર નહોતો.
ત્વદ્ગ્લાનિદર્શનાદસ્માત્ખિન્નં ચ મમ માનસમ્
તારી પીડા જોઈને મારું મન પણ દુઃખી થયું છે.
તસ્માદાજન્મચરિતં યન્મયા કાર્તિકવ્રતમ્
એથી, જે કાર્તિક વ્રત મેં જન્મથી પાળ્યું છે—
ઇત્યુક્ત્વા ધર્મદત્તોઽસૌ યાવત્તામભ્યષેચયત્
આ રીતે કહી, ધર્મદત્તે એને અભિષેક કર્યો.
તાવત્પ્રેતત્વનિર્મુક્તા જ્વલદગ્નિશિખોપમા
તુરંત જ એ પ્રેતદશાથી મુક્ત થઈ, પ્રજ્વલિત અગ્નિશિખા જેવી તેજસ્વી બની.
તતઃ સા દંડવદ્ભૂમૌ પ્રણનામાથ તં દ્વિજમ્
પછી એ જમીન પર દંડવત્ પડીને એ બ્રાહ્મણને વંદન કરવા લાગી.
કલહોવાચ ત્વત્પ્રસાદાદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠ વિમુક્તા નિરયાદહમ્
કલહાએ કહ્યું: 'તમારી કૃપાથી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, હું નરકમાંથી મુક્ત થઈ.'
વિમાનં ભાસ્વરં યુક્તં વિષ્ણુરૂપધરૈર્ગણૈઃ
વિષ્ણુરૂપ ધારણ કરેલા સેવકો સાથે તેજસ્વી વિમાન આવી પહોંચ્યું.
અથ સા તદ્વિમાનાઽગ્ર્યં દ્વાઃસ્થાભ્યામવરોપિતા
પછી એ સ્ત્રીને એ ઉત્તમ વિમાનમાંથી બે દ્વારપાળોએ નીચે ઉતારી.
તદ્વિમાનં તદાઽપશ્યદ્ધર્મદત્તઃ સવિસ્મયઃ 2.4.25.
એ સમયે ધર્મદત્તે એ દિવ્ય વિમાનને આશ્ચર્યથી જોયું.
પુણ્યશીલસુશીલૌ ચ તમુત્થાપ્યાઽઽનતં દ્વિજમ્
પુણ્યશીલ અને સારા વર્તનવાળા એ બંનેએ નમ્ર બ્રાહ્મણને ઊભો કર્યો.
દીનાઽનુકમ્પી સર્વજ્ઞો વિષ્ણુવ્રતપરાયણઃ
જેમણે દુઃખી પર દયા રાખી, બધું જાણે છે અને વિષ્ણુના વ્રતને સમર્પિત છે—
આ બાલત્વાચ્છુભં ત્વેતદ્યત્ત્વયા કાર્તિકવ્રતમ્
બાળપણથી જ તું આ શુભ કાર્તિક વ્રતનું પાલન કર્યું છે.
જન્માંતરશતોદ્ભૂતં પાપં તદ્વિલયં ગતમ્
સાંકળાયેલા અનેક જન્મોના પાપો હવે નાશ પામ્યા છે.
હરિજાગરણાદ્યૈશ્ચ વિમાનમિદમાસ્થિતા
હરિનું જાગરણ અને અન્ય પુણ્યકર્મોથી તું આ દિવ્ય વિમાન પ્રાપ્ત કર્યું છે.
દીપદાનભવૈઃ પુણ્યૈસ્તેજઃસારૂપ્યમાસ્થિતા વિષ્ણુસાન્નિધ્યગા જાતા ત્વયા દત્તૈઃ કૃપાનિધે
દીપદાન અને બીજા સારા કામોથી તું પ્રકાશ જેવું તેજ પ્રાપ્ત કર્યું છે; દયાના સાગર, તારા દાનથી તું વિષ્ણુની નજીક પહોંચી ગયો છે.
ત્વમપ્યસ્ય ભવસ્યાંતે ભાર્યાભ્યાં સહ યાસ્યસિ
આ જીવનના અંતે તું પણ તારી બંને પત્નીઓ સાથે ત્યાં જશે.
તે ધન્યાઃ કૃતકૃત્યાસ્તે તેષાં ચ સફલો ભવઃ
તેઓ ધન્ય છે, તેમનું જીવન સફળ થયું છે; તેમનું માનવી જીવન ફળ્યું છે.