વિષ્ણુર્દૈત્યસ્ય બાણૌઘૈર્ધ્વજં છત્રં ધનુર્હયાન્
વિષ્ણુએ તીરોની વરસાદથી દૈત્યના ધ્વજ, છત્ર, ધનુષ્ય અને ઘોડા તોડી નાખ્યા.
તતો દૈત્યઃ સમુત્પત્ય ગદાપાણિસ્ત્વરાન્વિતઃ
પછી, દૈત્ય ગદા હાથમાં લઈને ઝડપથી ઉછળી પડ્યો.
વિષ્ણુર્ગદાં સ્વખઙ્ગેન ચિચ્છેદ પ્રહસન્નિવ
વિષ્ણુએ, હસ્યા જેવો લાગતો, પોતાની તલવારથી ગદા કાપી નાખી.
તતસ્તૌ બાહુયુદ્ધેન યુયુધાતે મહાબલૌ
પછી એ બંને મહાબળવાનોએ હાથોથી જ યુદ્ધ કર્યું.
એવં તૌ સુચિરં યુદ્ધં કૃત્વા વિષ્ણુઃ પ્રતાપવાન્
એ રીતે, લાંબા સમય સુધી યુદ્ધ કર્યા પછી, તેજસ્વી વિષ્ણુ—
અદેયમપિ તે દદ્મિ યત્તે મનસિ વર્તતે ।। 2.4.16.
જે આપવું શક્ય નથી, એ પણ હું તને આપું છું—તારા મનમાં જે હોય તે.
જલંધર ઉવાચ યદિ ભાવુક તુષ્ટોઽસિ વરમેનં દદસ્વ મે
જલંધરે કહ્યું: જો તમે સાચે પ્રસન્ન હોવ, તો મને આ વરદાન આપો.
તદા જલંધરપુરમગમદ્રમયા સહ
પછી તે રામ સાથે જલંધરપુર ગયો.
જલંધરસ્તુ દેવાનામધિકારેષુ દાનવાન્
જલંધરે દેવતાઓના પ્રદેશોમાં દાનવોને સત્તામાં બેસાડ્યા.
દેવગંધર્વસિદ્ધેષુ યત્કિંચિદ્રત્નસંયુતમ્
દેવ, ગંધર્વ અને સિદ્ધો પાસે જે પણ રત્નોથી શોભિત ખજાના હતા,
પાતાલભુવને દૈત્યં નિશુંભં સ મહાબલમ્
પાતાળ લોકમાં તેણે મહાબળવાન દૈત્ય નિશુમ્ભને વશ કરી લીધો.
દેવગંધર્વસિદ્ધાઽઽદ્યાન્સર્પરાક્ષસમાનુષાન્
તે દેવો, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને અન્ય સર્વે—સર્પો, રાક્ષસો અને મનુષ્યોને પણ પોતાના વશમાં રાખતો હતો.
એવં જલંધરઃ કૃત્વા દેવાન્સ્વવશવર્તિનઃ
આ રીતે જલંધરે દેવતાઓને સંપૂર્ણપણે પોતાના આદેશમાં રાખ્યા.
ન કશ્ચિદ્વ્યાધિતો નૈવ દુઃખી નૈવ કૃતસ્તથા
કોઈને રોગ ન હતો, કોઈ દુઃખી ન હતો, અને કોઈને કોઈ નુકસાન પણ ન થયું.
એવં મહીં શાસતિ દાનવેંદ્રે ધર્મેણ સમ્યક્ચ દિદૃક્ષયાઽહમ્
જ્યારે દાનવોના રાજાએ ધર્મપૂર્વક અને સાચા હેતુથી ધરતી પર રાજ કર્યું, ત્યારે મને તેને જોવા ઇચ્છા થઈ.
સંપ્રહસ્ય તદા વાક્યં સ્નેહપૂર્વં ચ વૈ નૃપ
પછી હસતાં હસતાં તેણે રાજાને પ્રેમપૂર્વક વાત કરી.
કુત આગમ્યતે બ્રહ્મન્કિચિદ્દૃષ્ટં ત્વયા પ્રભો
તમે ક્યાંથી આવ્યા છો, બ્રાહ્મણ? તમે કંઈક જોયું છે કે, પ્રભુ?
તત્રોમયા સમાસીનં દૃષ્ટવાનસ્મિ શંકરમ્
ત્યાં મેં શંકરને બેઠેલા જોયા.
યોજનાયુતવિસ્તીર્ણે કલ્પવૃક્ષમહાવને
દસ હજાર યોજન જેટલા વિશાળ કલ્પવૃક્ષોના મહાવનમાં.
તદ્દૃષ્ટ્વા મહદાશ્ચર્યં વિસ્મયો મેઽભવત્તદા
એ મહાન અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈને હું ત્યારે આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયો.
તદા તવાઽપિ દૈત્યેંદ્ર સમૃદ્ધિઃ સંસ્મૃતા મયા
ત્યારે, હે દૈત્યરાજ, મેં તમારી સમૃદ્ધિને પણ યાદ કરી.
ત્વત્સમૃદ્ધિમિમાં પશ્યન્સ્ત્રીરત્નરહિતાં ધુવમ્
તમારી આ સમૃદ્ધિ જોઈને, ભલે સ્ત્રીરત્ન વિના હોય,
અપ્સરોનાગકન્યાદ્યા યદ્યપિ ત્વદ્વશે સ્થિતાઃ
જ્યાં સુધી અપ્સરાઓ, નાગકન્યાઓ અને અન્ય સૌ તમારા વશમાં છે,
યસ્યા લાવણ્યજલધૌ નિમગ્નશ્ચતુરાનનઃ
પણ એ, જેણાં સૌંદર્યના સાગરમાં ચતુરાનન પણ લીન થઈ જાય છે,
વીતરાગોઽપિ હિ યથા મદનારિઃ સ્વલીલયા 2.4.17.
અને કામદેવના શત્રુ પણ, ભલે રાગરહિત હોય, પોતાની લીલાથી,
યસ્યાઃ પુનઃ પુનઃ પશ્યન્રૂપં ધાતાઽપિ સર્જને
જેણાં રૂપને ધાતા વારંવાર જોઈને પણ સર્જન માટે પ્રેરાય છે—
અતઃ સ્ત્રીરત્નસંભોક્તુઃ સમૃદ્ધિસ્તસ્ય સા વરા
આથી, જે સ્ત્રીમણિનો તેણે આનંદ માણ્યો હતો, એ જ તેની મોટી સંપત્તિ બની.
એવમુક્ત્વા તમામંત્ર્ય ગતે સતિ સ દૈત્યરાટ્
આ રીતે કહીને અને વિદાય લઈને, જ્યારે તે ગયો, ત્યારે દૈત્યરાજે—
અથ સંપ્રેષયામાસ સ દૂતં સિંહિકાસુતમ્
પછી તેણે સિંહિકાનો પુત્ર દૂત તરીકે મોકલ્યો.
કૈલાસમગમદ્રાહુઃ કુર્વઞ્છુક્લેંદુવર્ચસમ્
રાહુ તેજસ્વી ચાંદની જેવું તેજ લઈને કૈલાસ પર પહોંચ્યો.